Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Đoàn viên thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hằng hái xung phong, không ngại khó khǎn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chǎm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng” vừa “chuyên”. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.
Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như ở miền núi, đã bao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lại kinh qua nhiều nǎm chiến tranh. Tuy vậy, nhân dân ta rất anh hùng, dũng cảm, hǎng hái, cần cù. Từ ngày có Đảng, nhân dân ta luôn luôn đi theo Đảng, rất trung thành với Đảng. Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và vǎn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân.
Cuộc kháng chiến chống Mỹ có thể còn kéo dài. Đồng bào ta có thể phải hy sinh nhiều của, nhiều người. Dù sao, chúng ta phải quyết tâm đánh giặc Mỹ đến thắng lợi hoàn toàn. Còn non, còn nước, còn người, Thắng giặc Mỹ, ta sẽ xây dựng hơn mười ngày nay! Dù khó khǎn gian khổ đến mấy, nhân dân ta nhất định sẽ hoàn toàn thắng lợi. Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà. Nước ta sẽ có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to – là Pháp và Mỹ; và đã góp phần xứng đáng vào phong trào giải phóng dân tộc.
(Trích Di chúc, Hồ Chí Minh, Di chúc của Chủ tich Hồ Chí Minh, NXB Trẻ, tr.4,5).
Trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5:
Câu 1. Theo đoạn trích, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định điều gì về đoàn viên thanh niên?
Câu 2. Tác giả sử dụng những từ ngữ nào để miêu tả phẩm chất của đoàn viên thanh niên và nhân dân lao động trong đoạn trích?
Câu 3. Biện pháp tu từ liệt kê có tác dụng gì trong đoạn văn sau: Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta. Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất. Đồng bào Nam Bắc nhất định sẽ sum họp một nhà. Nước ta sẽ có vinh dự lớn là một nước nhỏ mà đã anh dũng đánh thắng hai đế quốc to – là Pháp và Mỹ; và đã góp phần xứng đáng vào phong trào giải phóng dân tộc.?
Câu 4. Tại sao đoạn văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau?
Câu 5. Dựa vào đoạn văn và tình hình thực tế, anh/chị hãy đề xuất một kế hoạch cụ thể để nâng cao đời sống của nhân dân lao động, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa. Kế hoạch này cần bao gồm các biện pháp phát triển kinh tế và văn hóa cụ thể nào?
Đáp án
Câu 1. Theo đoạn trích, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định điều gì về đoàn viên thanh niên?
→ Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định rằng đoàn viên thanh niên nói chung là tốt, hăng hái xung phong, không ngại khó khăn và có chí tiến thủ.
Câu 2. Tác giả sử dụng những từ ngữ nào để miêu tả phẩm chất của đoàn viên thanh niên và nhân dân lao động?
→ Với đoàn viên thanh niên: “tốt”, “hăng hái xung phong”, “không ngại khó khăn”, “có chí tiến thủ”.
→ Với nhân dân lao động: “anh hùng”, “dũng cảm”, “hăng hái”, “cần cù”.
Câu 3. Biện pháp tu từ liệt kê có tác dụng gì trong đoạn văn sau:
→
- Biện pháp tu từ: Liệt kê các hành động và kết quả như “Đế quốc Mỹ nhất định phải cút khỏi nước ta”, “Tổ quốc ta nhất định sẽ thống nhất”…
- Tác dụng nghệ thuật: Tạo nhịp điệu mạnh mẽ, khẳng định chắc chắn.
- Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ, thể hiện niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi và tương lai tươi sáng của dân tộc.
Câu 4. Tại sao đoạn văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau?
→ Vì đó là việc rất quan trọng và cần thiết để đảm bảo sự tiếp nối và phát triển của cách mạng, giúp thế hệ sau có đủ phẩm chất và năng lực xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Câu 5. Đề xuất một kế hoạch cụ thể để nâng cao đời sống của nhân dân lao động ở vùng sâu, vùng xa.
→
- Về kinh tế:
- Hỗ trợ sản xuất nông nghiệp bền vững
- Phát triển ngành nghề thủ công truyền thống
- Đầu tư hạ tầng giao thông, điện, nước
- Về văn hóa:
- Tổ chức chương trình giáo dục, đào tạo nghề
- Xây dựng trung tâm văn hóa, thể thao
- Phát triển du lịch cộng đồng gắn với bản sắc địa phương
Thông tin về tác giả
- Tên thật: Nguyễn Sinh Cung (sau đổi là Nguyễn Tất Thành, rồi Nguyễn Ái Quốc, cuối cùng là Hồ Chí Minh)
- Năm sinh – mất: 1890 – 1969
- Quê quán: Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
- Vai trò: Lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, nhà cách mạng, nhà văn hóa, nhà thơ
- Tác phẩm tiêu biểu: “Di chúc”, “Nhật ký trong tù”, “Đường Kách mệnh”, “Bản án chế độ thực dân Pháp”…
- Tư tưởng nổi bật: Tư tưởng Hồ Chí Minh là sự kết tinh giữa chủ nghĩa yêu nước truyền thống và chủ nghĩa Mác – Lênin, đề cao con người, dân tộc, đạo đức cách mạng và tinh thần đoàn kết.
- Di chúc: Là văn kiện lịch sử, thể hiện tâm nguyện, tầm nhìn chiến lược và tình cảm sâu sắc của Người với Đảng, nhân dân và thế hệ mai sau.
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Vì sao Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh đoàn viên thanh niên phải vừa “hồng” vừa “chuyên”?
→ Vì “hồng” là phẩm chất đạo đức cách mạng, “chuyên” là năng lực chuyên môn. Cả hai yếu tố đều cần thiết để xây dựng đất nước vững mạnh.
Câu 7. Câu “Còn non, còn nước, còn người” thể hiện điều gì?
→ Thể hiện niềm tin bất diệt vào sức sống dân tộc, vào khả năng phục hồi và phát triển của đất nước sau chiến tranh.
Câu 8. Qua đoạn trích, em cảm nhận được điều gì về tư tưởng của Hồ Chí Minh?
→ Tư tưởng nhân văn sâu sắc, yêu nước nồng nàn, luôn đặt lợi ích của nhân dân và dân tộc lên hàng đầu.
Câu 9. Đoạn trích thể hiện mối quan hệ như thế nào giữa Đảng và nhân dân?
→ Mối quan hệ gắn bó, tin tưởng lẫn nhau. Nhân dân trung thành với Đảng, còn Đảng phải chăm lo đời sống và giáo dục nhân dân.
Câu 10. Nếu là thanh niên thời nay, em sẽ làm gì để thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh?
→ Em sẽ rèn luyện đạo đức, học tập tốt, tham gia các hoạt động cộng đồng, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh.