Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
(1)“…Trách nhiệm đó bắt đầu bằng việc phải luôn suy nghĩ khác đi, sáng tạo hơn, thoát ra khỏi những khuôn mẫu cũ, không đắm chìm trong mớ kinh nghiệm đã tạo ra những thành công ngày hôm nay. Người ta hay nói rằng, tuổi trẻ là bồng bột, bởi tuổi trẻ là tuổi không ngại ngùng gì cả, luôn nghi ngờ mọi thứ – trừ khả năng của bản thân mình. Nhưng chính sự bồng bột, thiếu chín chắn lại là một loại năng lượng đặc biệt chỉ có duy nhất ở tuổi trẻ. Người giỏi, người nhiều kinh nghiệm thực ra lại đang sống trong một cái hộp có 6 tấm ngăn. Tấm ngăn dưới chân là tất cả dữ liệu mà họ có, tấm vách trên đầu là niềm tin, phía trước là những gì họ đã từng nhìn thấy, kinh nghiệm tạo ra tấm chắn phía sau, bên trái là tất cả những gì họ giả định, vách ngăn bên phải là tất cả hệ tri thức của họ. Tất cả những người giỏi, người nhiều kinh nghiệm, người đã có tuổi đều sống trong 6 vách ngăn ấy. Càng giỏi bao nhiêu thì các vách ngăn đấy càng cứng bấy nhiêu. Càng nhiều năm bao nhiêu thì các bức tường càng khó vỡ bấy nhiêu. Nhưng người trẻ thì lại không có các vách ngăn đó, họ không sống trong cái hộp 6 cạnh ấy. Không có cái hộp, không có bất kỳ một rào cản nào ngăn bước các bạn, các bạn sẽ nhìn thấy cả vũ trụ. Khi người trẻ tuổi nỗ lực hướng về một mục tiêu, đó là tư thế mạnh mẽ nhất, tươi đẹp nhất. Trên thế giới không tìm được điều gì đẹp đẽ hơn quá trình đấu tranh gian khổ của tuổi trẻ. Bởi vậy mà những người thông minh luôn ước mình được trẻ hơn.
(2) Trách nhiệm đó còn là việc phải luôn có ý thức học hỏi. Điều đó không chỉ ở việc học hỏi các kiến thức chuyên môn, không dừng ở việc trau dồi kỹ năng ngoại ngữ để có thể hoà nhập toàn cầu. Nó cũng không dừng ở việc chúng ta phải rèn thói quen đọc sách để tiếp thu tri thức mới của nhân loại. Mà nó còn có nghĩa là các bạn phải không ngừng cố gắng, phải quyết tâm và kiên nhẫn vượt qua khó khăn. Các bạn sẽ không né tránh những việc khó, không ngại thử sức với những việc mình chưa từng làm, không ngừng dấn thân để khám phá chính mình…
(3) Trách nhiệm đó còn có nghĩa rằng bạn hãy tiếp tục dấn thân, chấp nhận rủi ro và không sợ việc khó. Đừng thất vọng nếu các bạn không giỏi ngay lập tức. Tất cả chúng ta, không ai có thể giỏi mọi thứ ngay lập tức được. Hãy coi mỗi thất bại là một bài học cần thiết để tiến tới thành công. Chỉ dấn thân mới có thể làm nên những điều vĩ đại trong cuộc đời mình. Thực đơn hay thực khách? – Đó là tên một cuốn sách nói về lịch sử của Singapore. Quyết định trở thành một món nhắm trên bàn cho các cường quốc trên thế giới định đoạt số phận của mình hay là trở thành một người ngang hàng với họ, cùng bàn thảo những vấn đề trọng đại với họ. Đó hoàn toàn là quyền lựa chọn của một quốc gia nhỏ bé như Singapore. Và họ đã chọn mình là thực khách, để rồi chỉ sau 25 năm tách ra khỏi Malaysia, Singapore, từ một quốc đảo đã trở thành một quốc gia thịnh vượng.
(Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng – Tổng giám đốc Viettel chia sẻ tại ĐH Đoàn Thanh niên Cộng sản Viettel.)
Trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5:
Câu 1. Theo đoạn trích, sự khác biệt giữa người trẻ so với những người giỏi, người nhiều kinh nghiệm, người có tuổi là gì?
Câu 2. Phép tu từ nào được sử dụng trong mở đầu 3 đoạn văn?
Câu 3. Theo em, vì sao: Khi người trẻ tuổi nỗ lực hướng về một mục tiêu, đó là tư thế mạnh mẽ nhất, tươi đẹp nhất?
Câu 4. Nhận xét về nghệ thuật lập luận của tác giả trong đoạn trích trên.
Câu 5. Thông điệp có ý nghĩa nhất với em sau khi đọc đoạn trích là gì? Vì sao?
Đáp án
Câu 1. Sự khác biệt giữa người trẻ và người giỏi, nhiều kinh nghiệm, người có tuổi?
→ Người trẻ không bị giới hạn bởi các vách ngăn tư duy, không sống trong chiếc hộp sáu cạnh, luôn nghi ngờ mọi thứ trừ bản thân, dám nghĩ khác, sáng tạo. Trong khi đó, người giỏi, nhiều kinh nghiệm sống trong chiếc hộp sáu vách ngăn, càng giỏi thì càng khó phá vỡ những giới hạn ấy.
Câu 2. Phép tu từ nào được sử dụng ở đầu ba đoạn văn?
→ Điệp ngữ: “Trách nhiệm đó…”
Câu 3. Vì sao khi người trẻ nỗ lực hướng về một mục tiêu lại là tư thế mạnh mẽ nhất, tươi đẹp nhất?
→ Vì đó là lúc họ chủ động, kiên trì, nuôi dưỡng hoài bão, xác định rõ hướng đi, tích lũy kiến thức và kỹ năng để vượt qua thử thách.
Câu 4. Nhận xét về nghệ thuật lập luận của tác giả?
→
- Luận điểm rõ ràng, logic
- Lí lẽ thuyết phục, dẫn chứng sinh động
- Giọng điệu vừa mạnh mẽ vừa truyền cảm
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, ví dụ cụ thể như “chiếc hộp 6 cạnh”, “thực đơn hay thực khách” → Lập luận chặt chẽ, khoa học, sắc bén.
Câu 5. Thông điệp có ý nghĩa nhất với em sau khi đọc đoạn trích là gì? Vì sao?
→ Thông điệp: Hãy sống chủ động để không trở thành “thực đơn”.
→ Vì sống chủ động giúp ta xác định mục tiêu, hành động kiên trì, sáng tạo, thích ứng với xã hội, và trở thành người có giá trị, được tôn trọng.
Thông tin về tác giả
Thiếu tướng Nguyễn Mạnh Hùng là một nhà lãnh đạo quân đội và doanh nhân nổi bật của Việt Nam. Ông từng giữ chức Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel), sau đó là Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông.
🔹 Những dấu ấn nổi bật:
- Là người góp phần đưa Viettel trở thành một trong những tập đoàn viễn thông hàng đầu khu vực.
- Có tư duy đổi mới, truyền cảm hứng mạnh mẽ về khởi nghiệp, sáng tạo, trách nhiệm của tuổi trẻ.
- Các bài phát biểu của ông thường giàu tính triết lý, thực tiễn, khơi gợi động lực hành động.
Với phong cách nói chuyện gần gũi, sắc sảo, ông đã truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam về tinh thần dấn thân, đổi mới và khát vọng vươn lên.
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Hình ảnh “chiếc hộp 6 cạnh” có ý nghĩa gì?
→ Là biểu tượng cho sự giới hạn trong tư duy của người nhiều kinh nghiệm, thể hiện sự bảo thủ, khó đổi mới.
Câu 7. Vì sao người thông minh lại mong muốn được trẻ hơn?
→ Vì tuổi trẻ mang nguồn năng lượng sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, không bị rào cản tư duy, là thời điểm lý tưởng để tạo đột phá.
Câu 8. Tác giả sử dụng hình ảnh Singapore để làm gì?
→ Là dẫn chứng cụ thể, truyền cảm hứng về sự lựa chọn chủ động, dấn thân để vươn lên, khẳng định vị thế quốc gia.
Câu 9. Theo em, trách nhiệm lớn nhất của tuổi trẻ là gì?
→ Là dám sống khác biệt, không ngừng học hỏi, dấn thân, vượt qua giới hạn để tạo ra giá trị cho bản thân và xã hội.
Câu 10. Nếu được chọn một hành động cụ thể để thực hiện trách nhiệm tuổi trẻ, bạn sẽ chọn gì? Vì sao?
→ Em sẽ chọn việc học tập nghiêm túc và thử sức ở lĩnh vực mới, vì đó là cách để khám phá bản thân, tích lũy tri thức và chuẩn bị cho tương lai.
