Các câu hỏi xoay quanh bài thơ Bác ơi của Tố Hữu
Câu 1: Hình ảnh “phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn” gợi lên cảm xúc gì?
→ Câu thơ gợi không gian tĩnh lặng, trống vắng sau khi Bác mất. Nó thể hiện nỗi đau, sự hụt hẫng và tiếc thương sâu sắc của người con trước sự ra đi của một vị lãnh tụ vĩ đại.
Câu 2: Vì sao tác giả viết “Mùa thu đang đẹp, nắng xanh trời / Miền Nam đang thắng, mơ ngày hội”?
→ Tác giả muốn nhấn mạnh sự tiếc nuối khi Bác ra đi vào thời điểm đất nước đang chuyển mình, mùa thu tươi đẹp và chiến thắng đang đến gần. Đó là thời khắc mà dân tộc mong Bác được chứng kiến niềm vui đoàn tụ.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “Đời tuôn nước mắt trời tuôn mưa”? Tác dụng?
→ Biện pháp nhân hóa và ẩn dụ. Tác dụng là làm nổi bật nỗi đau chung của cả dân tộc, thiên nhiên cũng như hòa vào cảm xúc tiếc thương, tạo nên không khí tang thương đầy xúc động.
Câu 4: Qua hình ảnh “con lại lần theo lối sỏi quen”, em cảm nhận được điều gì về tình cảm của người con với Bác?
→ Câu thơ thể hiện sự gắn bó thân thiết, gần gũi như trong một gia đình. Người con không chỉ tiếc thương mà còn lưu giữ từng ký ức nhỏ về Bác, thể hiện lòng kính yêu sâu sắc.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của người lãnh tụ đối với dân tộc?
→ Người lãnh tụ không chỉ là người dẫn đường mà còn là biểu tượng tinh thần, là chỗ dựa vững chắc cho nhân dân. Khi họ ra đi, để lại niềm tiếc thương vô hạn và bài học lớn về lòng yêu nước, sự hy sinh và đạo đức sống.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Bác ơi của Tố Hữu
Đọc đoạn trích sau:
| BÁC ƠI! (1) Suốt mấy hôm rồi đau tiễn đưa Đời tuôn nước mắt trời tuôn mưa… Chiều nay con chạy về thăm Bác Ướt lạnh vườn rau, mấy gốc dừa!Con lại lần theo lối sỏi quen Đến bên thang gác, dừng nhìn lên Chuông ơi chuông nhỏ còn reo nữa? Phòng lặng, rèm buông, tắt ánh đèn! Bác đã đi rồi sao, Bác ơi! |
(Trích “Bác ơi” – Tố Hữu (*) Tuyển tập thơ chọn lọc –thơ Tố Hữu, NXB Văn hóa – Thông tin, 1996, trang 94)
Chú thích:
(*) Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành là cố nhà thơ kiêm chính trị gia người Việt Nam. Ở Tố Hữu có sự thống nhất đẹp đẽ giữa cuộc đời cách mạng và cuộc đời thơ. Ông được coi là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam.
(1) Ngày 02/9/1969, Bác Hồ từ trần để lại niềm tiếc thương vô hạn cho cả dân tộc Việt Nam. Trong hoàn cảnh ấy, Tố Hữu đã sáng tác bài thơ “Bác ơi!” (06/9/1969).
Trả lời câu hỏi:
Câu 1. (0,5 điểm): Xác định thể thơ của đoạn trích trên.
Câu 2. (0,5 điểm): Tìm những từ, cụm từ chỉ hành động của người “con” khi nghe tin Bác mất.
Câu 3. (1,0 điểm): Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nói giảm, nói tránh trong câu thơ sau: “Bác đã đi rồi sao, Bác ơi!”
Câu 4. (1,0 điểm): Tình cảm của tác giả đối với Bác được thể hiện trong đoạn trích là gì?
Câu 5. (1,0 điểm): Bác đã để lại những hình ảnh và công lao to lớn trong lòng nhân dân và non sông đất Việt. Là chủ nhân tương lai của đất nước, em cần có trách nhiệm gì đối với quê hương, đất nước?
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Ý | Nội dung | Điểm |
| I | Đọc hiểu | 6,0 | ||
| 1 |
1 |
Thể thơ trong đoạn trích trên: Thơ 7 chữ
Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án: 0.5 điểm – Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không chấm điểm |
0,5 | |
| Tổng điểm câu 1 | 0,5 | |||
| 2 | 1 | Những từ ngữ chỉ hành động của người “con” khi nghe tin Bác mất là: chạy về thăm, lần theo, đến bên thang gác, đứng nhìn lên.
Hướng dẫn chấm – Học sinh trả lời như đáp án hoặc trả lời được 02 hành động trở lên: 0,5 điểm – Học sinh trả lời được 01 hành động: 0,25 điểm – Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không chấm điểm |
0,5 | |
| Tổng điểm câu 2 | 0,5 | |||
| 3 | 1 | – Biện pháp nói giảm nói tránh trong câu thơ: “đi” chỉ Bác đã mất (chết)
Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm – Học sinh chỉ ra từ chứa biện pháp tu từ “đi”: 0,25 điểm – Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không chấm điểm |
0,5
|
|
| 2 | – Tác dụng:
+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. + Tránh gây cảm giác mất mát, đau thương, tang tóc khi biết Bác ra đi mãi mãi. Từ đó thể hiện sự kính trọng, biết ơn, nỗi nhớ thương của tác giả đối với Bác Hướng dẫn chấm: – Học sinh trả lời như đáp án: 0,5 điểm – Học sinh trả lời được 01 ý: 0,25 điểm (riêng ý thứ 02 học sinh chỉ cần trả lời được ½ ý chấm 0,25 điểm) – Học sinh trả lời sai hoặc không trả lời: không chấm điểm |
0,5 | ||
| Tổng điểm câu 3 | 1,0 | |||
| 4 | Tình cảm của tác già đối với Bác:
– Đau đớn, xót xa trước tin Bác mất. – Thể hiện sự kính yêu sâu sắc trước sự ra đi của Bác – Niềm biết ơn và gắn bó thiêng liêng như tình cảm của người con đối với cha. |
1,0 | ||
| Tổng điểm câu 4 | 1,0 | |||
| 5 | Học sinh đưa ra quan điểm cá nhân phù hợp với chuẩn mực đạo đức.
Trách nhiệm của cá nhân đối với quê hương, đất nước: – Thể hiện tình yêu quê hương, đất nước, biết ơn những người đi trước – Học tập, rèn luyện để trở thành công dân tốt – Tuyên truyền, quảng bá hình ảnh đẹp và văn hoá dân tộc đến với mọi người – Bảo vệ quê hương, đất nước bằng cách bảo vệ di sản văn hoá, báo với chính quyền những hành động phản bội Tổ quốc nếu mình biết. |
1,0
|
||
| Tổng điểm câu 5 | 1,0 | |||
| Tổng điểm phần I | 4,0 | |||
