Tìm hiểu bài thơ Duyên trước khi làm bài đọc hiểu
Giới thiệu tác giả
- Xuân Diệu (1916–1985) là một trong những nhà thơ lớn của văn học Việt Nam hiện đại.
- Ông được mệnh danh là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới”, nổi bật với phong cách lãng mạn, say mê, giàu cảm xúc.
- Thơ Xuân Diệu thường thể hiện khát vọng sống mãnh liệt, tình yêu nồng nàn và sự giao hòa giữa con người với thiên nhiên.
Bài thơ Thơ duyên
- Thể thơ: Thất ngôn.
- Mùa miêu tả: Mùa thu – dịu dàng, thơ mộng.
- Nhân vật trữ tình: “Anh” – đang trải qua rung động đầu đời với “Em”.
- Thiên nhiên hiện lên sống động: chim chuyền, gió xiêu, hoa lạnh, mây biếc…
- Từ “duyên” thể hiện sự hòa hợp giữa thiên nhiên, con người và tình yêu.
- Tình yêu được thể hiện nhẹ nhàng, không lời tỏ bày nhưng đầy cảm xúc.
- Xuân Diệu tạo nên bức tranh thu nơi thiên nhiên và con người giao hòa, làm nổi bật vẻ đẹp tinh khôi của tình yêu đầu đời.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Thơ duyên (Xuân Diệu)
Đọc bài thơ sau:
THƠ DUYÊN
(1) Chiều mộng hoà thơ trên nhánh duyên,
Cây me ríu rít cặp chim chuyền.
Đổ trời xanh ngọc qua muôn lá,
Thu đến – nơi nơi động tiếng huyền.
(2) Con đường nhỏ nhỏ gió xiêu xiêu,
Lả lả cành hoang nắng trở chiều.
Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn,
Lần đầu rung động nỗi thương yêu.
(3) Em bước điềm nhiên không vướng chân,
Anh đi lững đững chẳng theo gần.
Vô tâm – nhưng giữa bài thơ dịu,
Anh với em như một cặp vần.
(4) Mây biếc về đâu bay gấp gấp,
Con cò trên ruộng cánh phân vân.
Chim nghe trời rộng giang thêm cánh,
Hoa lạnh chiều thưa sương xuống dần.
(5) Ai hay tuy lặng bước thu êm,
Tuy chẳng băng nhân gạ tỏ niềm.
Trông thấy chiều hôm ngơ ngẩn vậy,
Lòng anh thôi đã cưới lòng em.
(Xuân Diệu)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? (0,5 điểm)
- Tự do
- Lục bát
- Song thất lục bát
- Thất ngôn
Câu 2. Bài thơ trên viết về mùa nào trong năm ? (0,5 điểm)
- Mùa đông
- Mùa xuân
- Mùa thu
- Mùa hạ
Câu 3. Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai ? (0,5 điểm)
- Anh
- Em
- Tác giả
- Người đọc
Câu 4. Khổ (1) của bài thơ miêu tả những âm thanh nào ? (0,5 điểm)
- Tiếng chim và tiếng đàn
- Tiếng chim và tiếng cười
- Tiếng cười và tiếng mưa rơi
- Tiếng chim và tiếng gió thổi
Câu 5. Phát biểu nào sau đây nói lên đặc điểm của bức tranh thiên nhiên trong khổ (1) và khổ (2) ? (0,5 điểm)
- Thiên nhiên tươi vui, tràn đầy sức sống
- Thiên nhiên thơ mộng, vạn vật giao hòa
- Thiên nhiên thơ mộng, vui tươi rộn rã
- Thiên nhiên tươi vui, vạn vật giao hòa
Câu 6. Phát biểu nào sau đây nói đúng về ý nghĩa của từ láy “lững đững” trong khổ thơ thứ (3)? (0,5 điểm)
- Lững thững
- Hờ hững
- Dửng dưng
- Cả ba đáp án trên
Câu 7. Phát biểu nào sau đây miêu tả đúng về tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ? (0,5 điểm)
- Rộn ràng hân hoan khi mùa thu tới
- Xúc động mãnh liệt trước sự giao hòa của thiên nhiên
- Sự rung động nhẹ nhàng trước một tình yêu vừa chớm
- Sự buồn bã, lo âu trước bước đi của thời gian
Trả lời câu hỏi/ Thực hiện các yêu cầu:
Câu 8. Bạn hiểu như thế nào về chữ “duyên” trong nhan đề của bài thơ ? (0,5 điểm)
Câu 9. Từ nội dung bài thơ, bạn có suy nghĩ gì về vẻ đẹp của những rung động đầu đời ? (1,0 điểm)
Câu 10. Nét độc đáo của Xuân Diệu trong bài thơ là đã dựng lên được một bức tranh mùa thu mà ở đó thiên nhiên và con người đều giao hòa với nhau. Bạn hãy viết khoảng 5 – 7 dòng để làm rõ nét độc đáo ấy.
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 6,0 | |
| 1 | D | 0.5 | |
| 2 | C | 0.5 | |
| 3 | A | 0.5 | |
| 4 | A | 0.5 | |
| 5 | B | 0.5 | |
| 6 | D | 0.5 | |
| 7 | C | 0.5 | |
| 8 | Chữ “duyên” trong nhan đề của bài thơ có thể hiểu là: sự hòa hợp giữa thiên nhiên với thiên nhiên, giữa thiên nhiên với con người và giữa anh và em. | 0.5 | |
| 9 | Học sinh tự do bày tỏ suy nghĩ, miễn là hợp lý. Tham khảo:
– Những rung động đầu đời luôn trong trẻo, tinh khôi – Những rung động đầu đời luôn say đắm và ghi sâu vào kí ức, có thể sẽ theo ta mãi mãi – Những rung động đầu đời cho con người bắt đầu nếm trải vị ngọt ngào của tình yêu |
1.0 | |
| 10 | Tham khảo một số ý sau:
– Những sự vật trong thiên nhiên được miêu tả đang giao hòa, xoắn luyến, giao tình với nhau: những nhánh duyên nên thơ hơn trong chiều mộng, cặp chim chuyền riíu rít, con đường xiêu cùng gió, cành hoang lả vào nắng. – Thiên nhiên và con người cũng trở nên hòa hợp: thiên nhiên trở thành bài thơ dịu để anh với em ghép thành một cặp vần – Con người với con người cũng giao hòa với nhau lòng ta nghe ý bạn, rung động nỗi thương yêu, là một cặp vần, là lòng anh thôi đã cưới lòng em |
1.0 |
