Tìm hiểu thông tin về văn bản Mùa hạ
Giới thiệu chung
Tên tác phẩm: Mùa hạ
Tác giả: Xuân Quỳnh
Thể loại: Thơ hiện đại
Thể thơ: Tự do
Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với miêu tả và tự sự
Năm sáng tác: 1986
Nguồn phát hành: Trích trong tập thơ Không bao giờ là cuối, được xuất bản bởi NXB Kim Đồng năm 20202
Nội dung chính
- Bài thơ là những cảm nhận đầy rung động của nhà thơ về mùa hạ — mùa của thiên nhiên rực rỡ, của tuổi trẻ sôi nổi và những khát khao mãnh liệt.
- Các hình ảnh như “tiếng chim reo”, “trời xanh biếc”, “cánh diều giấy”, “tiếng dế”, “tiếng cuốc”… gợi nên một không gian mùa hè sống động, tràn đầy sức sống.
- Những câu thơ như “Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa / Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết?” là câu hỏi tu từ đầy cảm xúc, thể hiện sự tiếc nuối, băn khoăn về thời gian trôi qua và tuổi trẻ đang dần xa.
- Mùa hạ trong thơ Xuân Quỳnh không chỉ là thời tiết, mà là biểu tượng của tuổi trẻ, của những ước mơ, những xúc cảm mãnh liệt và cả sự trưởng thành.
Giá trị và ý nghĩa
- Mùa hạ – biểu tượng của tuổi trẻ: Là thời điểm của những khát vọng, những rung động đầu đời, những khám phá và cả những tiếc nuối.
- Tình cảm trữ tình sâu sắc: Bài thơ thể hiện tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của Xuân Quỳnh, luôn hướng về những giá trị nhân văn và cảm xúc chân thật.
- Giá trị nghệ thuật: Ngôn ngữ thơ giàu hình ảnh, nhịp điệu tự do, cảm xúc dâng trào, kết hợp giữa thiên nhiên và nội tâm con người một cách hài hòa.
- Thông điệp nhân văn: Hãy sống trọn vẹn với tuổi trẻ, với những khát khao, bởi đó là mùa đẹp nhất của đời người.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Mùa hạ (Xuân Quỳnh)
Đọc bài thơ sau:
(1) Đó là mùa của những tiếng chim reo
Trời xanh biếc, nắng tràn lên khắp ngả
Đất thành cây, mật trào lên vị quả
Bước chân người bỗng mở những đường đi
(2) Đó là mùa không thể giấu che
Cả vạn vật đều phơi trần dưới nắng
Biển xanh thẳm, cánh buồm lồng lộng trắng
Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.
(3) Đó là mùa của những ước mơ
Những dục vọng muôn đời không kể xiết
Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể
Một thoáng nhìn có thể hóa tình yêu
(4) Đó là mùa của những buổi chiều
Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút
Tiếng dế thức suốt đêm dài oi bức
Tiếng cuốc dồn thúc giục nắng đang trưa
(5) Mùa hạ của tôi, mùa hạ đã đi chưa
Ôi tuổi trẻ bao khát khao còn, hết
Mà mặt đất màu xanh là vẫn biển
Quả ngọt ngào thắm thiết vẫn màu hoa.
(Mùa hạ – Xuân Quỳnh, Thơ Xuân Quỳnh, NXB Văn học, 2016, tr. 34)
Lựa chọn đáp án đúng:
Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? (0,5 điểm)
A. Thơ tự do
B. Thơ tám chữ
C. Thơ lục bát
D. Thơ thất ngôn bát cú Đường luật.
Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong những dòng thơ in đậm: (0,5 điểm)
A. Ẩn dụ
B. So sánh
C. Điệp cấu trúc
D. Nói quá
Câu 3. Câu thơ nào sau đây thể hiện sự biến chuyển của cây trái trong mùa hạ? (0,5 điểm)
A. Đất thành cây, mật trào lên vị quả
B. Từ những miền cay đắng hóa thành thơ.
C. Gió bão hòa, mưa thành sông thành bể.
D. Cánh diều giấy nghiêng vòm trời cao vút.
Câu 4. Khổ (4) bài thơ miêu tả những âm thanh nào? (0,5 điểm)
A. Tiếng mưa rơi và tiếng cuốc.
B. Tiếng bước chân người và chim reo.
C. Tiếng sáo diều và sóng biển.
D. Tiếng dế và tiếng cuốc.
Câu 5. Dòng nào dưới đây thể hiện đầy đủ những đặc điểm của bức tranh mùa hạ trong khổ thơ (1) và khổ thơ (2)? (0,5 điểm)
A. Mùa hạ rực rỡ, căng tràn sức sống.
B. Mùa hạ xôn xao của tiếng chim reo, của sắc biếc trời xanh, của nắng vàng rực rỡ, cây cối trưởng thành cho đời mật ngọt, của biển xanh buồm trắng tinh khiết.
C. Mùa hạ đẹp đẽ, trong sáng, tinh khiết với biển xanh, buồm trắng.
D. Mùa hạ rực rỡ, nên thơ, tinh khiết khiến tâm hồn con người nhẹ nhàng, bay bổng.
Câu 6. Trong khổ thơ (3), mùa hạ gắn với giai đoạn nào của cuộc đời con người? (0,5 điểm)
A. Thời thơ ấu hồn nhiên, trong sáng và đẹp đẽ
B. Giai đoạn trưởng thành nhiều thăng trầm, thử thách
C. Tuổi già thâm trầm, từng trải
D. Tuổi trẻ nhiều đam mê, khát vọng, hoài bão
Câu 7. Chọn phương án trả lời đúng nhất tâm trạng của nhân vật trữ tình trong khổ thơ (5): (0,5 điểm)
A. Thảng thốt, tiếc nuối khi mùa hạ đã đi qua
B. Thảng thốt, tiếc nuối khi mùa hạ của mình đã qua và mong muốn níu giữ những khát khao tuổi trẻ
C. Thảng thốt, tiếc nuối tuổi trẻ và tin tưởng dù năm tháng qua đi nhưng những khát khao, ước mơ vẫn còn mãi
D. Tin tưởng dù năm tháng đi qua nhưng những khát khao, ước mơ vẫn còn mãi
Trả lời câu hỏi/ Thực hiện các yêu cầu:
Câu 8. Thông điệp nào trong bài thơ có ý nghĩa nhất đối với bạn? Vì sao? (0,5 điểm)
Câu 9. Câu thơ Bước chân người bỗng mở những đường đi gợi lên trong bạn suy nghĩ gì về sức mạnh của con người trong cuộc sống? (1,0 điểm)
Câu 10. Nét độc đáo của Xuân Quỳnh trong bài thơ là từ mùa hạ của thiên nhiên đã liên hệ đến mùa hạ của đời người. Bạn hãy viết đoạn văn khoảng 5- 7 dòng làm sáng rõ nét độc đáo ấy. (1,0 điểm)
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 6,0 | |
| 1 | A | 0.5 | |
| 2 | C | 0.5 | |
| 3 | A | 0.5 | |
| 4 | D | 0.5 | |
| 5 | B | 0.5 | |
| 6 | D | 0.5 | |
| 7 | C | 0.5 | |
| 8 | Học sinh trình bày thông điệp ý nghĩa nhất với bản thân. Thông điệp phù hợp với nội dung tư tưởng của bài thơ và mang tính đạo đức, thẩm mĩ. | 0.5 | |
| 9 | Câu thơ Bước chân người bỗng mở những đường đi gợi lên trong bạn suy nghĩ gì về sức mạnh của con người làm nên những điều mới mẻ, lớn lao, mở ra những con đường mới… | 1.0 | |
| 10 | – Học sinh làm sáng rõ được ý: từ mùa hạ rực rỡ của thiên nhiên liên hệ tuổi trẻ của đời người nhiều khát khao, ước mơ, hoài bão.
– Học sinh trình bày trong một đoạn văn, có thể triển khai theo các kiểu đoạn văn diễn dịch, quy nạp, tổng phân hợp, móc xích, song hành. |
1.0 |
