Tìm hiểu tác giả tác phẩm
1. Thông tin tác giả – tác phẩm
-
Tác giả Nguyễn Đình Thi (1924 – 2003):
-
Là nghệ sĩ đa tài: viết nhạc, làm thơ, tiểu thuyết, kịch, phê bình văn học.
-
Phong cách: thơ tự do, phóng khoáng, hàm súc, dạt dào cảm xúc, giàu nhạc điệu, có nhiều tìm tòi đổi mới theo hướng hiện đại.
-
Góp phần quan trọng vào sự phát triển của văn học Việt Nam hiện đại, đặc biệt là trong giai đoạn kháng chiến chống Pháp.
-
-
Tác phẩm “Nhớ”:
-
Sáng tác trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.
-
Là một trong những bài thơ tình đặc sắc của thơ ca hiện đại Việt Nam.
-
Nội dung: Bài thơ đan xen tình yêu đôi lứa với tình yêu đất nước. Tình cảm riêng hòa cùng tình cảm chung, làm nổi bật vẻ đẹp lý tưởng của người lính: yêu tha thiết, thủy chung, kiêu hãnh, giàu trách nhiệm với Tổ quốc.
-
Nghệ thuật: sử dụng hình ảnh biểu tượng giàu ý nghĩa (ngôi sao, ngọn lửa), điệp cấu trúc, giọng thơ tự nhiên, tha thiết, có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất sử thi.
-
Đọc hiểu bài thơ Nhớ của Nguyễn Đình Thi
Đọc văn bản:
NHỚ
– Nguyễn Đình Thi –
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây
Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần
Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn
Ngôi sao trong đêm không bao giờ tắt
Chúng ta yêu nhau chiến đấu suốt đời
Ngọn lửa trong rừng bập bùng đỏ rực
Chúng ta yêu nhau kiêu hãnh làm người.
* Chú thích:
– Nguyễn Đình Thi (1924- 2003) là một nghệ sĩ đa tài. Ông sáng tác nhạc, làm thơ, viết tiểu thuyết, kịch, tiểu luận phê bình; ở lĩnh vực nào ông cũng có những đóng góp đáng trân trọng. Thơ ông tự do, phóng khoáng mà vẫn hàm súc, sâu lắng, suy tư, dạt dào cảm xúc, giàu nhạc điệu và có nhiều tìm tòi theo hướng hiện đại.
– Bài thơ “Nhớ” của Nguyễn Đình Thi được tác giả sáng tác trong kháng chiến chống Pháp, là một trong những bài thơ tình hay thời chống Pháp và cũng là một trong những bài thơ tình đặc sắc trong thơ Việt Nam hiện đại.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.
Câu 2. Chỉ ra hai hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng trong bài thơ.
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong đoạn thơ sau:
Ngôi sao nhớ ai mà sao lấp lánh
Soi sáng đường chiến sĩ giữa đèo mây
Ngọn lửa nhớ ai mà hồng đêm lạnh
Sưởi ấm lòng chiến sĩ dưới ngàn cây
Câu 4. Anh/chị thấy nhân vật trữ tình là người như thế nào qua đoạn thơ sau?
Anh yêu em như anh yêu đất nước
Vất vả đau thương tươi thắm vô ngần
Anh nhớ em mỗi bước đường anh bước
Mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn
Câu 5. Từ nội dung của bài thơ, anh/chị rút ra được thông điệp ý nghĩa nào về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước? Vì sao?
Câu 1. Nhân vật trữ tình của bài thơ: “anh”
Câu 2. Hai hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng trong bài thơ: Ngôi sao, ngọn lửa. Hai hình ảnh này biểu trưng cho ý chí chiến đấu, cho niềm tin, hi vọng của người lính.
Câu 3.
– Đoạn thơ sử dụng biện pháp điệp cấu trúc: “…nhớ ai mà…”
– Hiệu quả
+ Nhấn mạnh sự soi sáng, sưởi ấm (đồng hành) của hình ảnh ngôi sao, ngọn lửa đối với người chiến trên chặng đường hành quân. Những hình ảnh ấy biểu trưng cho ý chí chiến đấu, cho niềm tin, hi vọng của người lính.
+ Thể hiện tâm trạng biết ơn, tự hào của người chiến sĩ với sự đồng hành của thiên nhiên, con người.
+ Làm cho đoạn thơ có giọng điệu tươi vui, được liên kết chặt chẽ…
Câu 4. Nhân vật trữ tình được hiện lên qua đoạn thơ:
– Có tình yêu tha thiết, mãnh liệt, thủy chung với “em”: yêu em như anh yêu đất nước; nhớ em mỗi bước đường anh bước, mỗi tối anh nằm mỗi miếng anh ăn.
– Có tình yêu sâu nặng với đất nước; luôn tự hào về đất nước dù đất nước còn nghèo nàn, vất vả nhưng vẫn tươi thắm vô ngần.
– Tình yêu lứa đôi của nhân vật trữ tình hòa cùng tình yêu đất nước. Vì yêu em tha thiết mà dũng cảm chiến đấu vì độc lập tự do của Tổ quốc.
Câu 5. HS rút ra được thông điệp ý nghĩa về trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay đối với đất nước. Ví dụ như: Có ý thức và trách nhiệm trong việc bảo vệ và xây dựng đất nước; Yêu nước, chung tay góp sức xây dựng và bảo vệ đất nước; Sẵn sàng đảm nhận công việc khó khăn, gian khổ, cấp bách khi Tổ quốc cần;…
– HS lí giải hợp lí, thuyết phục vì sao lại chọn thông điệp ấy.
Các câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
-
Phân tích sự hòa quyện giữa tình yêu đôi lứa và tình yêu đất nước trong bài thơ.
-
Vì sao có thể nói “Nhớ” là một trong những bài thơ tình hay nhất của thời kỳ kháng chiến chống Pháp?
-
Hình ảnh ngôi sao và ngọn lửa gợi cho anh/chị liên tưởng đến những giá trị tinh thần nào của con người Việt Nam trong chiến đấu?
-
Qua bài thơ, anh/chị cảm nhận được quan niệm về tình yêu trong thời kỳ kháng chiến có điểm gì đặc biệt so với tình yêu trong đời sống hôm nay?
-
Anh/chị hãy liên hệ bài thơ “Nhớ” với một tác phẩm thơ khác cũng viết về tình yêu trong kháng chiến mà anh/chị đã học (ví dụ: “Màu tím hoa sim” – Hữu Loan; “Việt Bắc” – Tố Hữu) để làm rõ nét độc đáo trong giọng thơ Nguyễn Đình Thi.
