Tìm hiểu tác giả tác phẩm
Thông tin về tác giả và tác phẩm
Tác giả: Lê Anh Xuân (1940–1968)
- Tên thật: Ca Lê Hiến
- Quê quán: huyện Bến Lức, tỉnh Long An
- Sinh ra trong một gia đình trí thức, có truyền thống yêu nước và cách mạng.
- Ông là nhà thơ trẻ tiêu biểu của nền văn học cách mạng Việt Nam giai đoạn chống Mỹ.
- Năm 1965, ông rời giảng đường đại học, trở về miền Nam chiến đấu và viết văn, làm thơ.
- Ông hy sinh năm 1968 trong cuộc Tổng tiến công Mậu Thân tại chiến trường Sài Gòn – Gia Định.
Tác phẩm: “Dáng đứng Việt Nam”
- Được viết sau khi Lê Anh Xuân chứng kiến sự hy sinh anh dũng của một chiến sĩ Giải phóng quân tại sân bay Tân Sơn Nhất trong cuộc Tổng tiến công Mậu Thân năm 1968.
- Bài thơ là một bản hùng ca bi tráng, thể hiện lòng yêu nước, sự khâm phục và xúc động sâu sắc trước tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của người lính.
- Thể thơ: tự do, ngôn ngữ gần gũi, hình ảnh cô đọng, giàu cảm xúc.
- Bài thơ được nhiều thế hệ học sinh, giáo viên sử dụng trong giảng dạy như một văn bản tiêu biểu về chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong văn học kháng chiến.
Đọc hiểu bài thơ Dáng đứng Việt Nam của Lê Anh Xuân
Anh ngã xuống đường băng Tân Sơn Nhất
Nhưng Anh gượng đứng lên tì súng trên xác trực thăng
Và Anh chết trong khi đang đứng bắn
Máu Anh phun theo lửa đạn cầu vồng.
Chợt thấy anh, giặc hốt hoảng xin hàng
Có thằng sụp xuống chân Anh tránh đạn
Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm
Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công
Anh tên gì hỡi Anh yêu quý
Anh vẫn đứng lặng im như bức thành đồng
Như đôi dép dưới chân Anh giẫm lên bao xác Mỹ
Mà vẫn một màu bình dị, sáng trong
Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Chỉ để lại cái dáng-đứng-Việt-Nam tạc vào thế kỷ:
Anh là chiến sỹ Giải phóng quân.
Tên Anh đã thành tên đất nước
Ôi anh Giải phóng quân!
Từ dáng đứng của Anh giữa đường băng Tân Sơn Nhất
Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của bài thơ.
Câu 2. Tìm hai hình ảnh ca ngợi anh giải phóng quân trong bài thơ.
Câu 3. Hãy cho biết hiệu quả của cách dùng điệp từ “không” trong dòng thơ sau:
Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Câu 4. Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả khi miêu tả chân dung anh giải phóng quân trong bài thơ.
Hướng dẫn giải chi tiết
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.
Câu 2. Hai hình ảnh ca ngợi anh giải phóng quân trong bài thơ:
-Bởi Anh chết rồi nhưng lòng dũng cảm Vẫn đứng đàng hoàng nổ súng tiến công
-Anh tên gì hỡi Anh yêu quý
Anh vẫn đứng lặng im như bức thành đồng
Câu 3. Hiệu quả của cácđiệp từ “không” trong dòng thơ sau:
Không một tấm hình, không một dòng địa chỉ
Anh chẳng để lại gì cho riêng Anh trước lúc lên đường
Điệp từ “không” nhấn mạnh phẩm chất cao cả của một người lính dũng cảm. Một sự xả thân không hề tính toán vụ lợi, vì vậy “tên anh đã thành tên đất nước”, máu anh đã hoà trong máu của đồng đội tô thắm màu cờ Tổ quốc Việt, để cho hôm nay “Tổ quốc bay lên bát ngát mùa xuân”. Dáng đứng của anh và cuộc đấu tranh sôi sục của nhân dân miền Nam đã “tạc” vào lịch sử một dấu son chói lọi.
Câu 4. Nhận xét về tình cảm của tác giả khi miêu tả chân dung anh giải phóng quân trong bài thơ:
-Ngợi ca anh giải phóng quân: một con người dũng cảm, có tinh thần chiến đấu vì Tổ Quốc.
-Tự hào về anh giải phóng quân;
-Tôn vinh anh giải phóng quân đã trở thành biểu tượng đẹp của Đất nước: Tên Anh đã thành tên đất nước.
Một số câu hỏi mở rộng từ tác phẩm
Câu hỏi nghị luận văn học:
Câu 1: Phân tích hình tượng người lính Giải phóng quân trong bài thơ “Dáng đứng Việt Nam” của Lê Anh Xuân.
– Gợi ý: Hình ảnh người lính hiện lên kiên cường, bất khuất, giản dị mà cao đẹp; biểu tượng cho phẩm chất anh hùng của dân tộc Việt Nam trong kháng chiến.
Câu 2: Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh “dáng đứng Việt Nam” được tạc vào thế kỷ trong bài thơ.
– Gợi ý: “Dáng đứng” không chỉ là tư thế chiến đấu, mà là biểu tượng thiêng liêng của tinh thần bất diệt, đại diện cho cả dân tộc trong thời khắc lịch sử.
Câu 3: Bình luận về nghệ thuật xây dựng hình tượng và sử dụng ngôn ngữ trong bài thơ.
– Gợi ý: Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu biểu cảm, biện pháp tu từ (ẩn dụ, điệp ngữ, đối lập, biểu tượng) được vận dụng hiệu quả để tôn vinh hình tượng người lính.
Câu hỏi liên hệ, mở rộng:
Câu 1: So sánh hình tượng người lính trong bài thơ “Dáng đứng Việt Nam” với hình tượng người lính trong một tác phẩm khác (ví dụ: “Đồng chí” của Chính Hữu hoặc “Tây Tiến” của Quang Dũng).
– Gợi ý: Các hình tượng đều ca ngợi người lính thời chiến, nhưng khác nhau về bối cảnh chiến đấu, phong cách thể hiện và cảm xúc chủ đạo.
Câu 2: Qua bài thơ, anh/chị cảm nhận được gì về hình ảnh người lính và thế hệ trẻ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ?
– Gợi ý: Thể hiện lòng yêu nước, sẵn sàng hy sinh, sống lý tưởng vì độc lập tự do của dân tộc.
