Đọc đoạn thơ:
“Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội,
Ta mới hiểu thế nào là đồng đội.
Đồng đội ta
Là hớp nước uống chung
Nắm cơm bẻ nửa
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa
Chia khắp anh em một mẩu tin nhà
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.
Bạn ta đó
Ngã trên dây thép ba tầng
Một bàn tay chưa rời báng súng,
Chân lưng chừng nửa bước xung phong.
Ôi những con người mỗi khi nằm xuống
Vẫn nằm trong tư thế tiến công!…”
(Trích “Giá từng thước đất” – Chính Hữu, NXB Văn học, Hà Nội, 1972)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Đoạn thơ được v iết theo thể thơ gì?
Câu 2. Những hình ảnh: trưa nắng, chiều mưa, chiến hào chật hẹp, cái chết gợi cho em liên tưởng đến điều gì trong cuộc sống, chiến đấu của người lính?
Câu 3. Định nghĩa “đồng đội” trong bài thơ có gì giống và khác với định nghĩa “đồng chí” trong bài thơ “Đồng chí” của nhà thơ Chính Hữu?
Câu 4. Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ nói giảm nói tránh được sử dụng trong hai câu thơ:
Ôi những con người mỗi khi nằm xuống
Vẫn nằm trong tư thế tiến công!
Câu 5. Qua đoạn thơ, em cảm nhận được những vẻ đẹp nào của người lính trong kháng chiến chống Pháp.
HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
Câu 1. Đoạn thơ được viết theo thể thơ gì? → Đoạn thơ được viết theo thể thơ tự do. Thể thơ này không bị ràng buộc bởi số câu, số chữ hay vần điệu cố định, giúp nhà thơ linh hoạt thể hiện cảm xúc và tư tưởng một cách mạnh mẽ, chân thực.
Câu 2. Những hình ảnh: “trưa nắng”, “chiều mưa”, “chiến hào chật hẹp”, “cái chết” gợi liên tưởng gì về cuộc sống, chiến đấu của người lính? → Những hình ảnh ấy gợi liên tưởng đến cuộc sống chiến đấu đầy gian khổ, hiểm nguy của người lính. Họ phải đối mặt với thời tiết khắc nghiệt, không gian sống chật hẹp, thiếu thốn, và luôn cận kề cái chết. Qua đó, ta cảm nhận được sự hy sinh thầm lặng, lòng dũng cảm và tinh thần vượt khó của họ.
Câu 3. So sánh định nghĩa “đồng đội” trong bài thơ với “đồng chí” trong bài “Đồng chí” của Chính Hữu:
- Giống nhau:
- Cả hai đều thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc giữa những người lính.
- Họ cùng chia sẻ gian khổ, cùng chiến đấu và sẵn sàng hy sinh vì nhau và vì lý tưởng chung.
- Khác nhau:
- “Đồng đội” trong “Giá từng thước đất” được khắc họa qua những hành động cụ thể trong chiến đấu: chia nhau từng hớp nước, từng mẩu tin nhà, từng bước tiến công. Tình cảm ấy gắn liền với sự sống còn nơi chiến trường.
- “Đồng chí” trong bài thơ “Đồng chí” lại thiên về sự đồng cảm từ hoàn cảnh xuất thân, từ cuộc sống đời thường đến chiến đấu. Tình cảm ấy mang chiều sâu tâm hồn và sự thấu hiểu lặng lẽ.
→ Tóm lại, cả hai bài thơ đều tôn vinh tình cảm thiêng liêng giữa những người lính, nhưng mỗi bài có cách thể hiện riêng, phản ánh những khía cạnh khác nhau của tình đồng chí, đồng đội.
Câu 4. Phép tu từ nói giảm nói tránh trong hai câu thơ cuối có tác dụng gì?
- Biện pháp tu từ: “Nằm xuống” là cách nói giảm nói tránh để chỉ sự hy sinh, cái chết.
- Tác dụng:
- Giảm nhẹ sự đau thương, bi lụy của cái chết, khiến câu thơ trở nên trang trọng và đầy cảm xúc.
- Tôn vinh sự hy sinh anh dũng của người lính – họ ngã xuống nhưng vẫn giữ tư thế tiến công, thể hiện tinh thần chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.
- Gợi niềm kính phục và biết ơn sâu sắc đối với những người đã hiến dâng trọn vẹn cho Tổ quốc.
Câu 5. Những vẻ đẹp của người lính trong kháng chiến chống Pháp qua đoạn thơ:
- Tình đồng đội sâu sắc: chia nhau từng hớp nước, nắm cơm, mẩu tin nhà… thể hiện sự gắn bó máu thịt.
- Tinh thần dũng cảm: hình ảnh người lính ngã xuống vẫn chưa rời báng súng, chân còn lưng chừng bước xung phong.
- Tư thế chiến đấu kiên cường: “nằm trong tư thế tiến công” – ngay cả khi hy sinh, họ vẫn giữ khí phách bất khuất.
- Sự hy sinh cao cả: chia nhau cả cuộc đời và cái chết, thể hiện lý tưởng sống vì đồng đội, vì đất nước.
Câu hỏi mở rộng
- Câu thơ “Ta mới hiểu thế nào là đồng đội” có vai trò gì trong việc mở ra chủ đề của đoạn thơ?
- Hình ảnh “một bàn tay chưa rời báng súng” gợi cho em cảm nhận gì về phẩm chất người lính?
- Nếu em là người lính trong hoàn cảnh ấy, em sẽ cảm nhận thế nào về tình đồng đội?
- Qua đoạn thơ, em rút ra được bài học gì về tình người và lý tưởng sống?
