Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Yêu Tiếng Việt của Huy Cận
Câu 1: Vì sao tác giả viết “Tiếng là tiếng mẹ, con ngồi học / Mà ở chương trình học ngoại văn”?
→ Câu thơ thể hiện nỗi buồn và sự mâu thuẫn khi tiếng mẹ đẻ không được coi trọng trong chương trình học. Tác giả bày tỏ sự tiếc nuối và mong muốn tiếng Việt được giữ gìn và phát huy đúng giá trị.
Câu 2: Qua hình ảnh “Tiếng Việt nuôi con như sữa mẹ”, em cảm nhận được điều gì?
→ Tiếng Việt được ví như dòng sữa mẹ, nuôi dưỡng cả thể chất lẫn tâm hồn. Hình ảnh này thể hiện sự gắn bó thiêng liêng, vai trò sống còn của ngôn ngữ dân tộc trong đời sống con người.
Câu 3: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “Như máu hồng tươi trở lại tim”? Tác dụng?
→ Biện pháp so sánh. Tác dụng là làm nổi bật vẻ đẹp và sức sống của tiếng Việt. Nó cho thấy tiếng nói dân tộc chính là nguồn sống, là mạch máu nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc con người Việt Nam.
Câu 4: Hình ảnh “lòng anh tiếng Việt lại đầu thai” mang ý nghĩa gì?
→ Câu thơ thể hiện tình yêu sâu sắc và vĩnh cửu của tác giả với tiếng Việt. Dù có tái sinh, ông vẫn muốn được sống trong tiếng nói quê hương, khẳng định sự gắn bó không thể tách rời.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của ngôn ngữ dân tộc?
→ Ngôn ngữ dân tộc là linh hồn của văn hóa, là cầu nối giữa các thế hệ. Giữ gìn tiếng Việt không chỉ là bảo vệ một công cụ giao tiếp mà còn là gìn giữ cội nguồn và bản sắc dân tộc.
ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Yêu Tiếng Việt của Huy Cận
Đọc văn bản sau:
YÊU TIẾNG VIỆT
| (1) Thuở nhỏ, giờ anh học Quốc văn1 Là thương vô hạn, tủi vô ngần Tiếng là tiếng mẹ, con ngồi học Mà ở chương trình học ngoại văn2! (2) Buổi ấy anh yêu tiếng nước nhà
(3) Tiếng Việt nuôi con như sữa mẹ |
(4) Thế đó em ơi lớp tuổi xanh Yêu văn dân tộc xót tâm tình Yêu cha ông bốn nghìn năm lẻ Giữ nước mình lo giữ tiếng mình. (5) Tiếng nói cha ông trao các em
(6) Ai đâu chọn được quê sinh đẻ |
| (Huy Cận3, trích Thơ Vĩnh Phúc 1950 – 2002, NXB Hội nhà văn, 2002, tr.46,47) | |
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm). Trong khổ thơ (2), theo tác giả yêu tiếng nước nhà là yêu những gì?
Câu 3 (0,5 điểm). Chỉ ra một từ láy được tác giả sử dụng trong khổ thơ (2).
Câu 4 (0,5 điểm). Xác định nhân vật trữ tình trong khổ thơ (3).
Câu 5 (1,0 điểm). Em hiểu nội dung hai dòng thơ sau như thế nào?
Tiếng Việt nuôi con như sữa mẹ
Nuôi con từng thớ thịt tâm hồn.
Câu 6 (1,0 điểm). Từ lời nhắn nhủ Giữ nước mình lo giữ tiếng mình, em sẽ làm gì để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt (trình bày khoảng 7 – 10 dòng)?
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | PHẦN ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | Thể thơ 7 chữa/ bảy chữ. | 0,5 | |
| 2 | Trong khổ thơ (2), theo tác giả yêu tiếng nước nhà là yêu: hơi thở của ông cha, hồn nước đọng trong vần điệu.
(Trả lời đúng như đáp án cho điểm tối đa; trả lời đúng 1 trong 2 biểu hiện cho 0,25 điểm) |
0,5 | |
| 3 | Một từ láy được tác giả sử dụng trong khổ thơ (2): thiết tha xót xa. | 0,5 | |
| 4 | Nhân vật trữ tình trong khổ thơ (3): con. | 0,5 | |
| 5 | Nội dung hai dòng thơ:
– Tiếng Việt gần gũi, thân thương, nuôi dưỡng, bồi đắp tâm hồn con giống như dòng sữa mẹ thấm vào từng thớ thịt để nuôi con lớn lên về thể chất. – Tác giả đề cao vai trò của tiếng Việt đồng thời thể hiện tình yêu, sự biết ơn, trấn trọng ngôn ngữ dân tộc. (Trả lời “Tác giả đề cao vai trò của tiếng Việt” hoặc “thể hiện tình yêu, sự biết ơn, trân trọng ngôn ngữ dân tộc” được nửa số điểm của ý này) |
0,5
0,5 |
|
| 6 | – Nội dung lời nhắn nhủ: Muốn giữ được đất nước cần phải gìn giữ được tiếng nói của dân tộc mình.
– Những việc cần làm để giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt: + Sử dụng tiếng Việt theo chuẩn ngữ âm, ngữ nghĩa, từ vựng, ngữ pháp. + Thường xuyên trau dồi năng lực sử dụng tiếng Việt, không lạm dụng tiếng nước ngoài trong diễn đạt. + Bồi đắp, lan tỏa tình yêu tiếng Việt gắn với niềm tự hào dân tộc. (Chấp nhận những giải pháp do thí sinh đề xuất nhưng cần đảm bảo đúng, thuyết phục) |
0,25
0,75 |
|
