HSG Văn 9: Tượng Phật và bậc thang

ĐỀ ĐỌC HIỂU

Đọc văn bản sau: Tượng Phật và bậc thang

TƯỢNG PHẬT VÀ BẬC THANG

Chuyện rằng, người ta lấy đá từ một ngọn núi để tạc tượng Phật và làm những bậc thang dẫn lên bức tượng Phật đá ấy.

Chứng kiến bức tượng Phật bằng đá ngày ngày được người người đến chiêm bái, hương hoa đủ đầy, những bậc cầu thang bằng đá cảm thấy vô cùng bất mãn.

Một ngày nọ, những bậc thang bực tức nói với bức tượng Phật đá rằng: “Chúng ta vốn dĩ cùng được làm bằng đá, há cớ làm sao tượng Phật lại được người đời sùng bái, tôn kính hết lòng. Còn những bậc thang đá là chúng tôi đây lại ngày ngày bị người ta dẫm đạp lên?”

Bức tượng Phật đá ôn tồn trả lời: “Các ngươi chỉ phải chịu bốn nhát dao để có được hình hài đó. Còn ta phải trải qua hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo, chịu muôn vàn đau đớn mới thành hình như bây giờ.”

Nghe câu trả lời của bức tượng Phật đá, những bậc thang đá chỉ biết im lặng.

Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Nghị luận
D. Biểu cảm

Câu 2. Văn bản trên thuộc thể loại gì?
A. Truyện ngắn.
B. Truyện cười.
C. Truyện ngụ ngôn.
D. Truyện cổ tích.

Câu 3. Nguyên nhân nào làm cho “những bậc cầu thang bằng đá cảm thấy vô cùng bất mãn” và “bực tức”?
A. Vì người đời đem chúng làm bậc thang mà không tạc chúng thành hình pho tượng Phật.
B. Cùng được làm bằng đá, tượng Phật được người đời sùng bái, tôn kính, còn những bậc thang lại ngày ngày bị dẫm đạp lên.
C. Vì chúng phải làm nhiệm vụ dẫn mọi người lên chiêm bái bức tượng Phật.
D. Vì câu trả lời của bức tượng Phật đá khiến bậc thang không hài lòng.

Câu 4. Phép liên kết câu được sử dụng trong các câu: “Các ngươi chỉ phải chịu bốn nhát dao để có được hình hài đó. Còn ta phải trải qua hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo, chịu muôn vàn đau đớn mới thành hình như bây giờ.” là:
A. Phép nối, phép thế.
B. Phép liên tưởng, phép lặp.
C. Phép lặp, phép nối.
D. Phép lặp, phép thế.

Câu 5. Trong các từ sau, từ nào là từ láy?
A. Bực tức.
B. Đau đớn.
C. Ôn tồn.
D. Đục đẽo.

Câu 6. Vì sao khi “Nghe câu trả lời của bức tượng Phật đá, những bậc thang đá chỉ biết im lặng”?
A. Chúng không đồng tình với cách lí giải của pho tượng Phật nhưng không muốn tranh cãi thêm nữa.
B. Chúng thầm ước bản thân cũng được người đời yêu quý, tôn kính giống như pho tượng Phật kia.
C. Chúng đã hiểu ra nguyên nhân người đời đối xử trái ngược giữa mình với pho tượng Phật.
D. Chúng hiểu ra và ân hận vì bản thân đã không nén chịu được khổ sở, đớn đau nên im lặng chấp nhận số phận bị đối xử tương xứng với những gì mình đã trải qua.

Câu tự luận. (2,0 điểm):Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu văn sau:
“Các ngươi chỉ phải chịu bốn nhát dao để có được hình hài đó. Còn ta phải trải qua hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo, chịu muôn vàn đau đớn mới thành hình như bây giờ.”

HƯỚNG DẪN CHI TIẾT

Câu 1.
1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
A. Tự sự
B. Miêu tả
C. Nghị luận
D. Biểu cảm

• Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự, vì tác giả kể một câu chuyện về cuộc đối thoại giữa tượng Phật và bậc thang đá để truyền đạt một triết lý sống.

Câu 2. Văn bản trên thuộc thể loại gì?
A. Truyện ngắn.
B. Truyện cười.
C. Truyện ngụ ngôn.
D. Truyện cổ tích.

• Văn bản này thuộc thể loại truyện ngụ ngôn vì nó sử dụng các nhân vật không phải là con người (tượng Phật, bậc thang đá) để truyền tải bài học đạo đức, khuyến khích người đọc suy ngẫm về cuộc sống và sự hy sinh.

Câu 3. Nguyên nhân nào làm cho “những bậc cầu thang bằng đá cảm thấy vô cùng bất mãn” và “bực tức”?
A. Vì người đời đem chúng làm bậc thang mà không tạc chúng thành hình pho tượng Phật.
B. Cùng được làm bằng đá, tượng Phật được người đời sùng bái, tôn kính, còn những bậc thang lại ngày ngày bị dẫm đạp lên.
C. Vì chúng phải làm nhiệm vụ dẫn mọi người lên chiêm bái bức tượng Phật.
D. Vì câu trả lời của bức tượng Phật đá khiến bậc thang không hài lòng.

Câu 4. Phép liên kết câu được sử dụng trong các câu: “Các ngươi chỉ phải chịu bốn nhát dao để có được hình hài đó. Còn ta phải trải qua hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo, chịu muôn vàn đau đớn mới thành hình như bây giờ.” là:
A. Phép nối, phép thế.
B. Phép liên tưởng, phép lặp.
C. Phép lặp, phép nối.
D. Phép lặp, phép thế.

• Phép lặp được thể hiện qua việc lặp lại từ “nhát dao”, nhấn mạnh sự khác biệt về mức độ gian khổ giữa bức tượng Phật và những bậc thang. Phép nối được thể hiện qua từ “Còn” để liên kết các câu với nhau.

Câu 5. Trong các từ sau, từ nào là từ láy?
A. Bực tức.
B. Đau đớn.
C. Ôn tồn.
D. Đục đẽo.

• “Ôn tồn” là từ láy, vì nó có cấu trúc lặp lại âm tiết “ôn” và “tồn”, tạo ra sự nhấn mạnh vào thái độ bình tĩnh, nhẹ nhàng của tượng Phật khi trả lời những bậc thang.

Câu 6. Vì sao khi “Nghe câu trả lời của bức tượng Phật đá, những bậc thang đá chỉ biết im lặng”?
A. Chúng không đồng tình với cách lí giải của pho tượng Phật nhưng không muốn tranh cãi thêm nữa.
B. Chúng thầm ước bản thân cũng được người đời yêu quý, tôn kính giống như pho tượng Phật kia.
C. Chúng đã hiểu ra nguyên nhân người đời đối xử trái ngược giữa mình với pho tượng Phật.
D. Chúng hiểu ra và ân hận vì bản thân đã không nén chịu được khổ sở, đớn đau nên im lặng chấp nhận số phận bị đối xử tương xứng với những gì mình đã trải qua.

• Sau khi nghe câu trả lời của tượng Phật đá, những bậc thang đá nhận ra sự khác biệt trong cách đối xử là do bức tượng phải trải qua quá trình hy sinh và đau đớn nhiều hơn so với chúng.

Câu tự luận. (2,0 điểm):Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu văn sau:
“Các ngươi chỉ phải chịu bốn nhát dao để có được hình hài đó. Còn ta phải trải qua hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo, chịu muôn vàn đau đớn mới thành hình như bây giờ.”

Biện pháp tu từ: Phép đối chiếu và phóng đại.

Tác dụng:

• Phép đối chiếu: Hai câu này đối chiếu sự khác biệt giữa quá trình tạo hình bức tượng Phật và những bậc thang. Bức tượng phải trải qua hàng nghìn nhát dao để có hình dáng hoàn chỉnh, trong khi những bậc thang chỉ phải chịu vài nhát dao để thành hình. Qua đó, tác giả muốn nhấn mạnh sự hy sinh to lớn, gian khổ của bức tượng Phật so với những bậc thang đơn giản, ít phải chịu đựng.
• Phép phóng đại: Việc nói “hàng trăm, hàng nghìn nhát dao đục đẽo” và “muôn vàn đau đớn” nhằm phóng đại sự đau đớn, vất vả mà tượng Phật phải trải qua, tạo nên một hình ảnh mạnh mẽ, làm nổi bật sự khác biệt giữa những nỗi khổ mà bức tượng phải chịu đựng và những bậc thang bị coi là kém cỏi.
• Từ đó, tác giả gửi gắm thông điệp về sự hy sinh thầm lặng và giá trị thực sự của những công việc khó khăn, không được công nhận trong xã hội, khuyến khích chúng ta trân trọng và hiểu rõ sự hy sinh của người khác.