ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện yêu cầu: Tặng một vầng trăng sáng (Lâm Thanh Huyền)
“TẶNG MỘT VẦNG TRĂNG SÁNG”
(Lâm Thanh Huyền)
Một vị thiền sư tu trong nhà tranh trên núi, một hôm, nhân một buổi tối đi dạo trong rừng, dưới ánh trăng vằng vặc, đột nhiên ngài ngộ ra trí tuệ của mình.
Ngài vui mừng trở về nơi ở, nhìn nhà tranh của mình bị kẻ cắp lục lọi, kẻ cắp tìm không ra của cải gì, lúc sắp sửa bỏ đi thì gặp Thiền sư ở cổng. Thì ra, sợ kẻ trộm giật mình, Thiền sư từ nãy đến giờ cứ đứng đợi ở cổng. Ngài biết chắc kẻ trộm không tìm được bất cứ đồ đạc gì đáng giá, liền cởi chiếc áo ngoài của mình cầm trong tay từ trước. Kẻ cắp gặp Thiền sư, đang trong lúc kinh ngạc bối rối, thì Thiền sư nói: – Từ đường rừng núi xa xôi, cậu đến thăm tôi, dù thế nào đi nữa cũng không thể để cậu ra về tay không! Đêm lạnh, cậu hãy mang theo chiếc áo này!Vừa nói, ngài vừa khoác chiếc áo lên người kẻ cắp. Kẻ cắp lúng túng không biết làm thế nào, cúi đầu chuồn thẳng. Nhìn theo bóng kẻ cắp đi dưới ánh trăng vằng vặc, rồi mất hút trong rừng núi, Thiền sư không khỏi thương cảm, liền khẳng khái thốt lên:
– Hỡi con người đáng thương kia, ta chỉ mong được tặng cậu một vầng trăng sáng. Sau khi tiễn kẻ cắp bằng ánh mắt, Thiền sư đi vào nhà tranh để trần ngồi thiền, ngài nhìn trăng sáng ngoài cửa sổ rọi vào khoảng không trong nhà.
Hôm sau dưới sự vuốt ve dịu dàng, ấm áp của ánh trăng, từ trong buồng thiền sâu thẳm, ngài mở mắt ra, nhìn thấy chiếc áo ngoài ngài khoác lên người kẻ cắp được gấp gọn gàng, tử tế, đặt ở cửa. Vô cùng vui sướng, Thiền sư lẩm bẩm nói:
– Cuối cùng ta đã tặng cậu ấy một vầng trăng sáng.
( Tặng một vầng trăng sáng – Truyện cực ngắn, Vũ Công Hoan dịch, NXB Quân đội nhân dân, Hà Nội, 2003, tr.7-8)
Chọn đáp án đúng từ câu 1 đến câu 8:
Câu 1:
Xác định nhân vật chính trong văn bản?
A. Tên trộm
B. “Vầng trăng”
C. Thiền sư
D. Người kể chuyện
Câu 2:
Trong văn bản, không gian nào đã giúp Thiền sư “ngộ ra trí tuệ của mình”?
A. Trong rừng, dưới ánh trăng vằng vặc.
B. Một ngôi nhà tranh trên đỉnh núi.
C. Đường rừng núi xa xôi.
D. Trăng sáng ngoài cửa sổ.
Câu 3:
Câu nói “Cuối cùng ta đã tặng cậu ấy một vầng trăng sáng” là lời của ai?
A. Lời của người kể chuyện
B. Lời của tác giả
C. Lời của tên trộm
D. Lời của thiền sư.
Câu 4:
Dựa vào văn bản hãy xác định diễn biến cảm xúc của nhân vật Thiền sư?
A. Vui mừng; kinh ngạc, bối rối; lúng túng; thương cảm.
C. Vui mừng; thương cảm; vui sướng.
B. Vui mừng; lúng túng; vui sướng; dịu dàng, ấm áp.
D. Vui mừng; kinh ngạc; thương cảm; vui sướng.
Câu 5:
Nhân vật Thiền sư hiện lên trong văn bản là một con người có tính cách như thế nào?
A. Dùng hành động tốt để cảm hóa con người.
B. Là người thiện tính, coi trọng con người.
C. Khoan dung, tha thứ cho lỗi lầm của người khác.
D. Dùng đạo lý để khuyên răn con người.
Câu 6:
Em hãy nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “vầng trăng” trong văn bản?
A. Là phẩm chất tốt đẹp của con người được lộ ra trong hoàn cảnh khác thường.
B. Là biểu tượng cho sự kì diệu của Phật pháp, cái đẹp trong thiên tính của con người.
C. Hành động cao đẹp của Thiền sư đã cảm hóa tên trộm khiến anh ta thay đổi.
D. Là cái nhìn tích cực về lẽ sống, lẽ đời mà tác giả muốn gửi tới bạn đọc.
Câu 7:
Em hãy tìm điểm khác biệt về cách sử dụng ngôn ngữ trong văn bản truyện cực ngắn trên?
A. Ngôn ngữ trong truyện phát huy tối đa khả năng thông tin, khả năng biểu hiện ý nghĩa.
B. Ngôn ngữ trong truyện mang nhiều dấu hiệu đổi mới, táo bạo đáng ghi nhận.
C. Ngôn ngữ được “chưng cất”, giọt giũa đến mức tối đa, mang tính đa nghĩa cho văn bản.
D. Ngôn ngữ thể hiện cá tính sáng tạo và dấu ấn nghệ thuật của người nghệ sĩ ngôn từ.
Câu 8:
Vì sao Thiền sư tin rằng ông đã tặng được cho tên trộm “một vầng trăng sáng”?
A. Vì tên trộm đã ngộ ra hành động sai trái của mình và đem trả lại áo, tức là tên trộm đã lấy lại được thiên lương trong sáng.
B. Vì tên trộm được vị Thiền sư tặng áo.
C. Vì vị Thiền sư nhìn trăng sáng ngoài cửa sổ rọi vào khoảng không trong nhà.
D. Vì kẻ cắp đi dưới ánh trăng vằng vặc, rồi mất hút trong rừng núi.
Trả lời câu hỏi:
Câu 9 (1.0 điểm). Bài học em rút ra được từ văn bản trên?
Câu 10 (2,0 điểm). Từ nội dung văn bản, em hãy chia sẻ cảm nhận của bản thân sau khi đọc một truyện cực ngắn như trên?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
Xác định nhân vật chính trong văn bản?
A. Tên trộm
B. “Vầng trăng”
C. Thiền sư
D. Người kể chuyện
Giải thích:
- Nhân vật chính là Thiền sư, bởi câu chuyện xoay quanh hành động và suy nghĩ của ngài, qua đó truyền tải thông điệp sâu sắc về lòng tha thứ và tình thương.
Câu 2:
Trong văn bản, không gian nào đã giúp Thiền sư “ngộ ra trí tuệ của mình”?
A. Trong rừng, dưới ánh trăng vằng vặc.
B. Một ngôi nhà tranh trên đỉnh núi.
C. Đường rừng núi xa xôi.
D. Trăng sáng ngoài cửa sổ.
Giải thích:
- Thiền sư ngộ ra trí tuệ của mình khi đi dạo trong rừng, dưới ánh trăng sáng. Không gian ấy mang lại sự yên tĩnh và giúp ngài nhận thức sâu sắc.
Câu 3:
Câu nói “Cuối cùng ta đã tặng cậu ấy một vầng trăng sáng” là lời của ai?
A. Lời của người kể chuyện
B. Lời của tác giả
C. Lời của tên trộm
D. Lời của thiền sư.
Giải thích:
- Đây là câu nói của Thiền sư, thể hiện niềm vui sướng và sự thấu hiểu rằng mình đã giúp tên trộm thức tỉnh và thay đổi.
Câu 4:
Dựa vào văn bản hãy xác định diễn biến cảm xúc của nhân vật Thiền sư?
A. Vui mừng; kinh ngạc, bối rối; lúng túng; thương cảm.
C. Vui mừng; thương cảm; vui sướng.
B. Vui mừng; lúng túng; vui sướng; dịu dàng, ấm áp.
D. Vui mừng; kinh ngạc; thương cảm; vui sướng.
Giải thích:
- Thiền sư vui mừng khi nhận ra trí tuệ của mình, thương cảm trước hoàn cảnh của tên trộm, và vui sướng khi thấy hành động của mình đã giúp kẻ trộm thay đổi.
Câu 5:
Nhân vật Thiền sư hiện lên trong văn bản là một con người có tính cách như thế nào?
A. Dùng hành động tốt để cảm hóa con người.
B. Là người thiện tính, coi trọng con người.
C. Khoan dung, tha thứ cho lỗi lầm của người khác.
D. Dùng đạo lý để khuyên răn con người.
Giải thích:
- Thiền sư thể hiện sự thiện tính và coi trọng con người, không phán xét hay trừng phạt, mà sẵn lòng giúp đỡ và cảm hóa kẻ trộm bằng tình thương.
Câu 6:
Em hãy nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh “vầng trăng” trong văn bản?
A. Là phẩm chất tốt đẹp của con người được lộ ra trong hoàn cảnh khác thường.
B. Là biểu tượng cho sự kì diệu của Phật pháp, cái đẹp trong thiên tính của con người.
C. Hành động cao đẹp của Thiền sư đã cảm hóa tên trộm khiến anh ta thay đổi.
D. Là cái nhìn tích cực về lẽ sống, lẽ đời mà tác giả muốn gửi tới bạn đọc.
Giải thích:
- “Vầng trăng” biểu tượng cho sự thanh tịnh, trong sáng và cái đẹp thiên tính, đại diện cho sự thức tỉnh tâm hồn mà Thiền sư mong muốn trao tặng cho tên trộm.
Câu 7:
Em hãy tìm điểm khác biệt về cách sử dụng ngôn ngữ trong văn bản truyện cực ngắn trên?
A. Ngôn ngữ trong truyện phát huy tối đa khả năng thông tin, khả năng biểu hiện ý nghĩa.
B. Ngôn ngữ trong truyện mang nhiều dấu hiệu đổi mới, táo bạo đáng ghi nhận.
C. Ngôn ngữ được “chưng cất”, giọt giũa đến mức tối đa, mang tính đa nghĩa cho văn bản.
D. Ngôn ngữ thể hiện cá tính sáng tạo và dấu ấn nghệ thuật của người nghệ sĩ ngôn từ.
Giải thích:
- Ngôn ngữ trong truyện cực ngắn rất cô đọng và súc tích, phát huy tối đa sức truyền tải thông tin và ý nghĩa, khiến người đọc dễ dàng tiếp nhận thông điệp sâu sắc chỉ với vài câu văn ngắn.
Câu 8:
Vì sao Thiền sư tin rằng ông đã tặng được cho tên trộm “một vầng trăng sáng”?
A. Vì tên trộm đã ngộ ra hành động sai trái của mình và đem trả lại áo, tức là tên trộm đã lấy lại được thiên lương trong sáng.
B. Vì tên trộm được vị Thiền sư tặng áo.
C. Vì vị Thiền sư nhìn trăng sáng ngoài cửa sổ rọi vào khoảng không trong nhà.
D. Vì kẻ cắp đi dưới ánh trăng vằng vặc, rồi mất hút trong rừng núi.
Câu 9: Bài học em rút ra được từ văn bản trên?
- Bài học:
Từ câu chuyện, ta nhận ra rằng lòng thương yêu và sự tha thứ là những phẩm chất vô cùng quan trọng để cảm hóa và giúp đỡ người khác. Thay vì dùng sự trừng phạt hay giận dữ để làm tổn thương, chúng ta nên dùng tình yêu thương chân thành và sự bao dung để hướng con người trở lại với những giá trị tốt đẹp. Tha thứ không phải là sự yếu đuối mà là sức mạnh của người có lòng bao dung và sự hiểu biết. - Giải thích:
Câu chuyện cho thấy Thiền sư đã không chỉ dùng lời nói mà còn hành động cụ thể bằng cách tặng áo cho tên trộm, biểu tượng của lòng bao dung và sự tha thứ. Hành động này đã giúp tên trộm thức tỉnh, nhận ra lỗi lầm và sẵn sàng sửa đổi. Qua đó, ta thấy tha thứ và nhân ái có sức mạnh thay đổi tâm hồn, giúp con người hướng tới điều thiện và sống tốt hơn. Đây là bài học sâu sắc về cách đối nhân xử thế trong đời sống con người.
Câu 10: Từ nội dung văn bản, em hãy chia sẻ cảm nhận của bản thân sau khi đọc một truyện cực ngắn như trên?
- Cảm nhận:
Truyện cực ngắn “Tặng một vầng trăng sáng” đã để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc về sức mạnh của tình thương và sự tha thứ. Hình ảnh Thiền sư không phán xét mà dùng lòng nhân ái để đối diện với tên trộm, giúp anh ta nhận ra sai lầm của mình và thay đổi, thực sự là một minh chứng sống động cho việc tha thứ có thể làm thay đổi cuộc đời con người.
Tôi nhận ra rằng trong cuộc sống, mỗi người đều có những lúc sai lầm, và việc chúng ta đối xử với người khác như thế nào mới thể hiện nhân cách của bản thân mình. Sự kiên nhẫn, bao dung và sẵn sàng cho đi không chỉ làm cho người khác cảm động mà còn giúp chính ta trưởng thành và thanh thản trong tâm hồn.
Truyện cũng khiến tôi suy ngẫm về giá trị của lòng tốt – nó là thứ ánh sáng dẫn đường, như “vầng trăng sáng” mà Thiền sư trao tặng, chiếu rọi tâm hồn con người, xóa đi bóng tối của lỗi lầm và khơi dậy sự trong sáng, nhân hậu. Tôi mong muốn mình cũng có thể học tập tấm lòng từ bi, tha thứ ấy để trở thành một người sống có ý nghĩa và biết sẻ chia yêu thương trong xã hội.