ĐỀ ĐỌC HIỂU
Thắp mình để sang xuân (Đoàn Công Lê Huy)
Hòn đá có thể cho lửa, cành cây có thể cho lửa. Nhưng chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa. Lửa xuất hiện khi có tương tác, ít ra là hai vật thể tạo lửa. Lửa là kết quả của số nhiều. Cô bé bán diêm là số đơn. Cô đã chết vì thiếu lửa. Để rồi từ đó loài người đã cảnh giác thắp nến suốt mùa Giáng sinh để cho không còn em bé bán diêm nào phải chết vì thiếu lửa.
Nước Việt hình chữ “S”, hiện thân của số nhiều, lẽ nào không biết nuôi lửa và truyền lửa, lẽ nào thiếu lửa? Không có lửa, con rồng chẳng phải là rồng, chỉ là con giun, con rắn. Không có lửa làm gì có “nồng” nàn, “nhiệt” tâm! Làm gì có “sốt” sắng, “nhiệt” tình, đuốc tuệ! Làm gì còn “nhiệt” huyết, “cháy” bỏng! Sẽ đâu rồi “lửa” yêu thương? Việc mẹ cha, việc nhà, việc nước, làm gì với đôi vai lạnh lẽo, ơ hờ? Không có lửa em lấy gì “hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh? Em… sống đời thực vật vô tri như lưng cây, mắt lá, đầu cành, thân cỏ…. Cho nên: Biết ủ lửa để giữ nhân cách – người, nhân cách – Việt. Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội. Thế nhưng: Nếu không có lửa làm sao thành mùa xuân?”.
(Trích Thắp mình để sang xuân, Nhà văn Đoàn Công Lê Huy)
Câu 1. Trong văn bản, tác giả đã nhắc đến câu chuyện nào của nhà văn Andecxen?
Câu 2. Theo văn bản, chỉ có đối tượng nào mới biết nuôi lửa và truyền lửa?
Câu 3. Chỉ ra tác dụng của dấu ngoặc kép trong câu: Không có lửa em lấy gì “hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh?
Câu 4. Anh/chị hiểu như thế nào về nghĩa của cụm từ Biết ủ lửa trong câu: Biết ủ lửa để giữ nhân cách – người, nhân cách – Việt?
Câu 5. Chỉ ra và phân tích giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ nổi bật trong hai câu văn sau: Hòn đá có thể cho lửa, cành cây có thể cho lửa. Nhưng chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa.
Câu 6: Thông điệp tâm đắc nhất anh/chị rút ra được từ văn bản trên là gì?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
Trong văn bản, tác giả đã nhắc đến câu chuyện của nhà văn Andecxen là “Cô bé bán diêm”.
Câu 2:
Theo văn bản, chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa.
Câu 3:
Tác dụng của dấu ngoặc kép trong câu: “Không có lửa em lấy gì “hun” đúc ý chí, “nấu” sử sôi kinh?” là:
- Đánh dấu những từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.
- Từ “hun” và “nấu” trong ngoặc kép không chỉ mang nghĩa thông thường, mà còn tượng trưng cho việc nuôi dưỡng, phát triển những phẩm chất quan trọng như ý chí và nghị lực. Dấu ngoặc kép làm nổi bật ý nghĩa sâu xa của những từ này.
Câu 4:
Cụm từ “Biết ủ lửa” trong câu: Biết ủ lửa để giữ nhân cách – người, nhân cách – Việt có nghĩa là:
- Biết nuôi dưỡng, phát triển những phẩm chất quan trọng trong con người, như đam mê, khát vọng, niềm tin vào bản thân, ý chí, tình yêu thương, và nhân ái.
- Đây là việc xây dựng và duy trì những giá trị tốt đẹp, giúp con người có thể sống hết mình, vượt qua khó khăn và góp phần xây dựng nhân cách.
Câu 5:
Biện pháp tu từ nổi bật trong câu: “Hòn đá có thể cho lửa, cành cây có thể cho lửa. Nhưng chỉ có con người mới biết nuôi lửa và truyền lửa” là:
Ẩn dụ qua hình ảnh “lửa”.
Giá trị biểu đạt:
- Hình ảnh “lửa” trong câu này không chỉ mang nghĩa đen mà còn mang ý nghĩa tượng trưng cho nhiệt huyết, khát vọng, đam mê, ý chí của con người.
- Tác giả muốn khẳng định rằng con người không chỉ có khả năng tiếp nhận và tạo ra cơ hội, mà còn có thể nuôi dưỡng và lan tỏa những giá trị đó cho người khác, từ đó tạo ra những thay đổi tích cực trong xã hội.
Câu 6:
Thông điệp tâm đắc nhất mà tôi rút ra từ đoạn trích trên là:
- Lửa không chỉ là ngọn lửa vật chất mà còn là ngọn lửa của niềm tin, khát vọng, và ý chí trong mỗi con người. Nó tượng trưng cho niềm đam mê không ngừng nghỉ, cho khả năng vượt qua thử thách và hướng tới những mục tiêu lớn lao. Việc nuôi dưỡng lửa chính là quá trình chúng ta khẳng định bản thân, phát triển những khả năng tiềm ẩn, và từ đó đóng góp vào sự phát triển của xã hội.
- Thông qua đó, tác giả nhấn mạnh rằng mỗi cá nhân cần nuôi dưỡng và lan tỏa ngọn lửa trong chính mình. Ngọn lửa ấy có thể là tình yêu, lòng dũng cảm, sự kiên trì, hay những ước mơ khát khao vươn tới. Nhưng quan trọng hơn, ngọn lửa của tình yêu thương và nhân ái sẽ giúp xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn.
- Ngọn lửa ấy không chỉ giúp chúng ta tiến về phía trước mà còn xây dựng và củng cố nhân cách, bởi sự mạnh mẽ trong tâm hồn chỉ có thể phát triển khi có những giá trị tốt đẹp như tình yêu và lòng nhân ái để dẫn dắt. Biết ủ lửa chính là cách để chúng ta không bao giờ từ bỏ ước mơ, luôn có lòng tin vào bản thân và vào những giá trị cao đẹp trong cuộc sống.
=>mỗi người cần nuôi dưỡng ngọn lửa trong tâm hồn, đó là động lực để sống tích cực và cống hiến cho một thế giới tươi đẹp hơn, một xã hội tràn đầy yêu thương và thịnh vượng.
