ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi :
Xa xứ (Đoàn Công Hà)
Em tôi học đến kiệt sức để có một suất du học.
Thư đầu gửi về em viết: “Ở đây, đường phố sạch đẹp, văn minh bỏ xa lắc nước mình…”.
Cuối năm viết: “Mùa đông bên này tĩnh lặng, tinh khiết như tranh, thích lắm…”.
Mùa đông sau viết: “Em thèm một chút nắng ấm quê nhà, muốn được đi giữa phố bụi bặm, ồn ào, nhớ bến chợ xôn xao, lầy lội… Biết bao lần trên phố, em đuổi theo một người châu Á, để hỏi coi đó có phải người Việt không…”.
(Theo Nỗi nhớ quê hương nơi xứ người – Đoàn Công Hà, NXB Văn học,2018)
- Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
- Chỉ ra sự thay đổi tâm trạng của “Em tôi” ở hai lần viết thư đầu và lần thứ ba.
- Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn “Mùa đông bên này tĩnh lặng, tinh khiết như tranh, thích lắm…”
- Những thông điệp được rút ra từ văn bản trên?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
- Phương thức biểu đạt chính trong đoạn trích là tự sự vì đoạn trích kể về câu chuyện của một nhân vật “em tôi” qua ba lần viết thư về nhà, phản ánh quá trình thay đổi cảm xúc của nhân vật.
Câu 2:
Sự thay đổi tâm trạng của “Em tôi” ở hai lần viết thư đầu và lần thứ ba:
- Lần viết thư đầu: Tâm trạng của “Em tôi” rất vui mừng, háo hức khi mới sang xứ người. Những cảm xúc này thể hiện qua những câu nói về sự văn minh, sạch đẹp và tinh tế của cuộc sống mới.
- Lần viết thư thứ ba: Tâm trạng của “Em tôi” có sự thay đổi rõ rệt. Sau thời gian sống và học tập tại xứ người, em bắt đầu nhớ quê hương, nhớ những điều giản dị và đặc trưng của quê nhà, như nắng ấm, phố xá bụi bặm, chợ xôn xao. Tâm trạng này là sự hoài niệm và nỗi nhớ quê hương sâu sắc.
Câu 3:
Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: “Mùa đông bên này tĩnh lặng, tinh khiết như tranh, thích lắm…”
- Biện pháp tu từ: So sánh “tĩnh lặng, tinh khiết như tranh”.
- Tác dụng:
- Biện pháp so sánh làm cho cảnh vật nơi xứ người trở nên sinh động và đẹp đẽ hơn, qua đó thể hiện sự cảm nhận tinh tế của “Em tôi” đối với thiên nhiên nơi đây.
- Nó nhấn mạnh vẻ đẹp yên bình, tĩnh lặng và thanh khiết của cảnh sắc trong mùa đông nơi xứ người, điều mà “Em tôi” cảm thấy rất thích thú và hài lòng.
- Tuy nhiên, thông qua sự miêu tả này, ta cũng có thể cảm nhận được sự tách biệt, một sự cô đơn nhẹ nhàng vì “Em tôi” là người xa quê hương, đang thích nghi với một môi trường hoàn toàn mới.
Câu 4:
Những thông điệp được rút ra từ văn bản trên:
- Nỗi nhớ quê hương: Đoạn trích nhấn mạnh cảm giác nhớ quê hương khi một người phải rời xa mảnh đất thân yêu để đi tìm cơ hội mới. Dù cho nơi mới có vẻ đẹp và sự khác biệt, nhưng lòng người vẫn luôn hướng về nơi đã sinh ra và lớn lên.
- Sự thay đổi khi xa quê hương: Qua ba lần viết thư, “Em tôi” từ niềm vui, sự hào hứng ban đầu đã dần chuyển sang nỗi nhớ và cảm giác hoài niệm về quê hương, thể hiện sự thay đổi trong tâm trạng con người khi sống xa xứ.
- Sự cô đơn và hoài niệm: Văn bản còn gửi gắm thông điệp về sự cô đơn khi sống xa nhà, sự thiếu vắng không gian quen thuộc khiến con người tìm kiếm sự ấm áp trong những ký ức về quê hương.
- Tình yêu quê hương: Cuối cùng, bài học lớn từ đoạn trích là dù cuộc sống có đưa ta đi đâu, dù chúng ta có đạt được những thành công nào đi chăng nữa, thì tình yêu và nỗi nhớ quê hương vẫn luôn là điều thiêng liêng và không thể thiếu trong trái tim mỗi người.
