ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ sau và trả lời câu hỏi: Năm mới (Nguyễn Trọng Hoàn)
Ngày nghỉ lễ con cun cút về với mẹ
Người nô nức du xuân, mẹ lập cập trên đồng
Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể
Mở ti vi. Lòng chộn rộn mông lung…
Đây xứ sở hoa anh đào, hoa tuy líp
Những làng mạc, cánh rừng, những thành phố từng qua
Đây ngập nắng, đây bạt ngàn trắng tuyết
Căn nhà này nối chuyến những miền xa
Nối mảnh ruộng mẹ suốt đời mất được
Với quả cà, hạt thóc với nắng hạn mưa giông
Nối cui cút và lặng thầm mơ ước
Với con cháu bên bồi mẹ bên lở một dòng sông.
(Nguyễn Trọng Hoàn, Năm mới, Tri thức thời đại số 1+2 năm 2005)
Câu 1 (1,0 điểm): Xác định thể thơ? Đối tượng mà nhân vật trữ tình hướng đến là ai?
Câu 2 (1,0 điểm): Theo em vì sao tác giả lại viết: “Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể”
Câu 3 (1,0 điểm): Nêu giá trị biểu cảm của cặp từ láy trong câu thơ: “Người nô nức du xuân, mẹ lập cập trên đồng”?
Câu 4 (1,0 điểm): Phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Nối cui cút và lặng thầm mơ ước
Với con cháu bên bồi mẹ bên lở một dòng sông.”
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
Thể thơ: Bài thơ được viết theo thể thơ tự do.
Đối tượng mà nhân vật trữ tình hướng đến: Nhân vật trữ tình trong bài thơ hướng đến Mẹ và quê hương.
Câu 2:
Tác giả viết “Ở giữa quê mà nhớ quê quá thể” để diễn tả nỗi nhớ quê hương của người con dù đang ở chính quê nhà. Nỗi nhớ này trở nên da diết và cháy bỏng bởi những kỷ niệm sâu sắc và tình cảm gắn bó lâu dài với quê hương. Đây là nỗi nhớ đặc biệt mà chỉ có những người con gắn bó với quê hương mới có thể cảm nhận được.
Câu 3:
Giá trị biểu cảm của cặp từ láy “nô nức” và “lập cập”:
- “Nô nức” thể hiện dòng người vui tươi, phấn khởi trong ngày xuân, đi lại một cách hân hoan và vui vẻ.
- “Lập cập” lại miêu tả hình ảnh người mẹ già, chậm chạp, yếu ớt, đang vất vả làm việc trên đồng giữa thời tiết khắc nghiệt. Từ “lập cập” nhấn mạnh sự vất vả, cô đơn, làm ta cảm thấy thương xót cho mẹ, xót xa trước sự hi sinh của mẹ.
- Tác dụng: Tạo ra sự đối lập giữa niềm vui của người du xuân và nỗi vất vả của người mẹ, từ đó khắc họa tình thương yêu của người con dành cho mẹ.
Câu 4:
Biện pháp nghệ thuật: Tác giả sử dụng nghệ thuật tương phản đối lập trong hai cụm từ “bên bồi/bên lở”.
- “Bên bồi” và “bên lở” có thể hiểu là sự hy sinh thầm lặng của mẹ. “Bên bồi” là hình ảnh chăm sóc, nuôi dưỡng con cái, trong khi “bên lở” thể hiện sự hy sinh, cô đơn của người mẹ khi không có con bên cạnh.
- Tác dụng: Hai câu thơ này thể hiện sự hy sinh âm thầm của mẹ, tình yêu thầm lặng và vô bờ bến mà mẹ dành cho con. Sự đối lập này làm nổi bật lòng biết ơn, tình yêu sâu sắc của người con dành cho mẹ. Mẹ là người chăm sóc, nuôi dưỡng, nhưng đồng thời cũng là người chịu đựng sự cô đơn, thiếu thốn khi con cái phải xa quê hương.
- Cảm xúc của người con: Cảm giác bồi hồi và thương nhớ khi quay trở về và nhìn lại sự hy sinh thầm lặng của mẹ.
