MƯA ĐỎ – NỖI ĐAU GIỮA HOÀ BÌNH
I. ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
MƯA ĐỎ
(Trích)
Cường và Tấn đã trở lại. Nấp sau một gờ đá, anh đã chứng kiến tất cả, chứng kiến luôn cái vị trí đường đạn đã bay ra hạ sát người chỉ huy của mình. Đau đớn chết lặng đi giây lát, cố nén, anh vẫy Tấn luồn qua một rặng cây rậm rạp tiến đến sát chỗ kẻ sát thủ đang đứng. Gần đến nơi, anh ra hiệu cho Tấn ngồi lại rồi một mình bò lên. Toàn thân tên Hắc Báo đã hiện ra, vằn vện, gớm guốc. Anh đưa nòng AK lên. Ngón tay siết mạnh nhưng… hết đạn, súng không nổ, chỉ nghe tạch một tiếng khô khan. Tên toán phó thấy động giật mình quay lại. Như chỉ chờ có thế, với tất cả sự hận thù, anh bật dậy, giáng xuống giữa ngực hắn một báng súng cực mạnh. Rắc… Cùng với âm thanh gãy vỡ ấy, hắn ngã bổ chửng ra phía sau, đập mạnh lưng xuống đất, nhưng, như một con sâu đo đã được thục luyện kĩ càng, lại lồm cồm bò dậy hướng thẳng nòng súng về anh. Cường nhào đến, định giáng vào cái thân hình quằn quèo kia một cú đá quyết định nữa để kết liễu luôn thì bất thần nòng súng ngắn từ trên tay một gã cao lớn không biết từ đâu nhảy ra đã kê sát vào ngực anh. Đó là Quang. Ánh hỏa châu phực lên soi rõ khuôn mặt hốc hác nhưng vẫn đẹp như bức tượng khắc gỗ của Cường, Quang tròn mắt:
– Trời! Lại là anh bạn? Tưởng anh bạn đã đi tìm tiên tổ ở dưới suối vàng trong lần cắm cờ ấy rồi vậy mà… Đúng là đất đai chật hẹp.
Rồi, với một nét mặt cố tỏ ra mã thượng không đúng lúc, hắn nhét trở lại cây súng vào bao, cất một tiếng cười khinh bạc cố hữu nhưng đôi mắt lại buồn buồn:
– Rất hân hạnh được gặp lại cựu thù! Nhưng chiến tranh là chiến tranh, nếu phải làm một cái gì đó thì cũng chỉ là buộc phải làm thôi, anh bạn cảm phiền. – Hắn quay sang đám lính đang đứng gườm gườm ở đằng sau như bầy thú hoang sẵn sàng lao lên nhai sống con mồi. – Nào, còn thời gian, tụi bay, vứt hết vũ khí xuống, chỉ được bắt sống chứ không được hạ sát!
Hắn bật ngón tay đánh tách, giật lấy cây AK hết đạn từ tay anh vứt ra sông rồi đứng lui ra như thể chỉ đóng vai trò chứng kiến. Cường cũng thoáng giật mình khi mang máng nhận ra khuôn mặt ít nhất đã trên hai lần chạm trán kia và lặng lẽ thu người về trong tư thế phòng thủ.
Sau lưng anh, dưới một bụi cây xơ xác là khuôn mặt của Tấn và Hồng. Hồng cũng đã nhận ra Quang. Cô hốt hoảng định nhao ra như một động thái tự thân muốn che chở cho người đàn ông thân yêu của mình, nhưng bàn tay Tấn kịp ghì chặt lấy: “Chị Hai… Chưa phải lúc. Ra bây giờ chết!” Cô đành cắn chặt môi ngồi lại, mắt nhìn trừng trừng về phía Cường.
Chỗ đó, theo lệnh của Quang, hai gã Hắc Báo to con, thân hình dềnh dàng, đen mun, tóc tai cượp gáy như hai con báo đen hùng hổ nhảy vào như muốn cắn xé anh ra làm trăm mảnh.
Chúng tung ra những đòn hóc hiểm nhằm hạ gục anh ngay từ đầu nhưng anh, dù dính đòn khá mạnh, vẫn lần lượt hóa giải và tung đòn trở lại cũng hóc hiểm không kém khiến cho cả hai thằng bỗng chốc trở thành hai cái xác quằn quại không thể gượng dậy nổi…
Lại hai tên nữa xông vào, vẻ hầm hố dữ dội hơn. Biết rằng chơi tay không với tay Việt Cộng có cái dáng mảnh khảnh thư sinh tưởng chỉ cú đấm thì thiếu cú đạp thì thừa kia là một điều sai lầm, chúng quyết định dùng dao găm. Những đường dao loang loáng xẹt qua xẹt lại vào da thịt anh, cứa sâu, tưởng chừng anh sẽ lãnh đủ nhưng người sinh viên cựu vô địch đai đen Hà thành ngày nào, dù đã kiệt sức, dù mặt mày tay chân không còn chỗ nào nguyên vẹn nhưng bằng những cú tránh mềm mại, những cú ra chân sắc lẻm đã tiếp tục cho cả hai tên ôm mặt, ôm bụng bật ra. Toàn thân nhòe máu, anh cũng loạng choạng muốn quỵ xuống.
Đến lúc này Quang mới quyết định nhập cuộc. Hắn bước lên, nói vừa đủ nghe, đôi mắt vẫn thật buồn:
– Có một đối phương như anh thật cũng đáng mặt để lâm trận, đáng để cho tụi này khốn khổ khốn nạn bao ngày qua. Đáng ra lúc này được ngồi bù khú với nhau bên chai đế là thú nhất nhưng thôi, đây là tử chiến chứ không phải võ đài, tụi này đang vội, đành chia tay người hùng Việt Cộng vậy, xin xá lỗi!
Với đế giày đinh sần sùi, nặng trịch, như đã được chuẩn bị kĩ càng từ trước, hắn bất thần tung một cú đá ngược cực mạnh vào giữa ngực anh, cú đá chỉ để dành cho những tình huống cấp bách. Không chịu nổi đòn đánh hủy diệt cho chết ngay này, anh ôm ngực quặn người gục xuống. Bật lên một tiếng cười như xương gãy, hắn nhào đến, định tung một cú đá bồi quyết định nữa thì anh bắt được, ghì cứng lại. Mất đà, hắn chúi tới, siết cả hai cánh tay cứng như hai thanh thép vào cổ anh định bẻ. Anh cũng siết cứng trở lại… cả hai ôm nhau lăn tròn xuống bờ ta-luy nhầy nhụa đất cát…
“Anh Cường ơi…” Sau khóm lá, tới lúc này thì chính Tấn cũng đã không còn kìm nổi nữa, cậu cùng với Hồng quyết định xông ra thì bất thần hai bàn chân họ bỗng sựng lại… Từ trong vũng tối, trên bờ cách đó không xa, một loạt tiểu liên cực nhanh rất căng phóng xuống mép sông, phóng chính xác vào chỗ hai thân hình kia đang vật lộn, vẫy vùng, tung tóe nước… Trong thoáng chốc, hai thân hình đó bật rời nhau ra, ngơ ngác rồi cùng nằm vật xuống, bất động.
Tấn và Hồng nhào tới, quỳ gối lia hàng loạt đạn về phía vũng tối ấy và về cả những điểm đen nghi ngờ khác. Những đường đạn đã trúng đích. Những tiếng kêu la vang lên, những thân xác đổ vật, có cả những tiếng chân dận giày đinh bỏ chạy thục mạng về phía sau.
[…]
Dưới mép nước, Hồng đang ôm chặt lấy tấm thân rách nát của Cường, đặt đầu anh vào lòng mình, nấc lên:
– Em đây anh Cường ơi!… Anh đừng bỏ em, đừng bỏ em…
Cường khẽ mở mắt tỉnh lại, mỉm cười khô xác:
– Hồng… Tập giấy để trong người… em gửi về cho mẹ… Anh… anh yêu em… Mẹ ơi!
Anh gọi mẹ tiếng cuối cùng rồi ngật đầu, tắt thở.
“Mẹ ơi…” Tiếng gọi ấy lan ra mặt sông, bay lên không trung, bay qua bầu trời đêm Thạch Hãn, bay vào cõi mênh mông hư ảo…
(Trích phần 38, Mưa Đỏ, Chu Lai, NXB Quân đội nhân dân, 2025)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản.
Câu 2. Giải thích ý nghĩa của câu Tưởng anh bạn đã đi tìm tiên tổ ở dưới suối vàng trong lần cắm cờ ấy rồi vậy mà… khi Quang nói với Cường.
Câu 3. Phân tích hiệu quả nghệ thuật của những hình ảnh so sánh trong câu sau:
Chỗ đó, theo lệnh của Quang, hai gã Hắc Báo to con, thân hình dềnh dàng, đen mun, tóc tai cượp gáy như hai con báo đen hùng hổ nhảy vào như muốn cắn xé anh ra làm trăm mảnh.
Câu 4. Nhận xét về tính điện ảnh của văn bản.
Câu 5. Qua hình ảnh của nhân vật Cường trong văn bản, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của mình về bản lĩnh đanh thép và tinh thần không ngại hy sinh vì đất nước của con người Việt Nam trước mọi kẻ thù (trình bày khoảng 5-7 dòng).
Hướng dẫn làm
Câu 1. Phương thức biểu đạt chính:
Phương thức biểu đạt chính của văn bản là tự sự.
Dấu hiệu nhận biết:
• Văn bản kể về một chuỗi các sự kiện, hành động của nhân vật (Cường, Quang, Tấn, Hồng).
• Có cốt truyện, nhân vật, bối cảnh thời gian và không gian cụ thể.
• Sử dụng ngôi kể thứ ba (“anh”, “hắn”, “cậu”) để thuật lại câu chuyện.
Câu 2. Ý nghĩa câu nói của Quang:
Câu nói “Tưởng anh bạn đã đi tìm tiên tổ ở dưới suối vàng trong lần cắm cờ ấy rồi vậy mà… Đúng là đất đai chật hẹp.” của Quang mang ý nghĩa mỉa mai, khinh bạc nhưng cũng thể hiện sự bất ngờ.
• “Tưởng anh bạn đã đi tìm tiên tổ ở dưới suối vàng” là một cách nói uyển chuyển, mỉa mai ý “tưởng anh đã chết”.
• “trong lần cắm cờ ấy” ám chỉ một cuộc chiến đấu khốc liệt trước đây, nơi Cường đã sống sót một cách thần kỳ.
• “Đúng là đất đai chật hẹp” mang hàm ý châm biếm, cho rằng thế giới này quá nhỏ hẹp khi hai kẻ thù lại gặp nhau lần nữa trong tình huống đối đầu.
Câu 3. Hiệu quả nghệ thuật của hình ảnh so sánh:
Câu văn “Chỗ đó, theo lệnh của Quang, hai gã Hắc Báo to con, thân hình dềnh dàng, đen mun, tóc tai cượp gáy như hai con báo đen hùng hổ nhảy vào như muốn cắn xé anh ra làm trăm mảnh.” sử dụng hình ảnh so sánh để:
• Nhấn mạnh sự hung dữ, tàn bạo: So sánh hai gã Hắc Báo với “hai con báo đen hùng hổ” và hành động “muốn cắn xé anh ra làm trăm mảnh” làm nổi bật sự hung hãn, dã man của kẻ thù.
• Tăng tính gợi hình, gợi cảm: Các hình ảnh này giúp người đọc hình dung rõ nét về ngoại hình (to con, đen mun, tóc tai cượp gáy) và sự nguy hiểm của đối phương.
Câu 4. Nhận xét về tính điện ảnh của văn bản:
Văn bản có tính điện ảnh cao, được thể hiện qua các đặc điểm:
• Góc quay, cận cảnh: Tác giả sử dụng các chi tiết miêu tả giống như những góc máy quay phim, tập trung vào hành động và biểu cảm của nhân vật: “Nấp sau một gờ đá, anh đã chứng kiến tất cả”, “Ánh hỏa châu phực lên soi rõ khuôn mặt hốc hác…”, “Tấn và Hồng nhào tới, quỳ gối lia hàng loạt đạn về phía vũng tối ấy…”.
• Tiết tấu nhanh, dồn dập: Các đoạn văn miêu tả cuộc chiến đấu diễn ra liên tiếp, dồn dập, kịch tính, tạo cảm giác như đang xem một bộ phim hành động.
• Sử dụng âm thanh, ánh sáng: Các yếu tố như “tạch một tiếng khô khan”, “Rắc… Cùng với âm thanh gãy vỡ”, “Ánh hỏa châu phực lên” được miêu tả sống động, tăng tính chân thực và kịch tính cho cảnh phim.
Câu 5. Suy nghĩ về bản lĩnh và tinh thần hy sinh:
Qua hình ảnh Cường, người đọc có thể thấy được bản lĩnh đanh thép và tinh thần không ngại hy sinh của con người Việt Nam. Dù đối mặt với kẻ thù mạnh hơn, dù kiệt sức và bị thương, Cường vẫn chiến đấu đến cùng. Anh không chỉ chiến đấu bằng sức mạnh thể chất mà còn bằng ý chí sắt đá, lòng căm thù và tình yêu đất nước. Cường là biểu tượng cho sự kiên cường, bất
khuất, dám đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ Tổ quốc, một phẩm chất cao đẹp của người lính Việt Nam.
