ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi (Lưu Quang Vũ)
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi
Gió rừng cao xạc xào lá đổ
Gió mù mịt những con đường bụi đỏ
Những dòng sông ào ạt cánh buồm căng
Chớm heo may trên những ngọn cau vàng
Nồm nam thổi, khắp đồng bông gạo trắng
Người xa cách vẫn chung trời gió lộng
Thương vệt bùn trên áo gió khô se.
Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi
Như tiếng gọi ngàn đời không khuất phục
Đất nước giống như con thuyền xuyên gió mạnh
Những mối tình trong gió bão tìm nhau.
(…)
Dẫu đêm nay ngọn gió mùa hè
Còn bề bộn một vùng gạch ngói
Lịch sử quay những vòng xoáy gian nan
Đất nước tôi như một con thuyền
Lướt trên sóng những ngực buồm trắng xoá.
Ước chi được hoá thành ngọn gió
Để được ôm trọn vẹn nước non này
Để thổi ấm những đỉnh đèo buốt giá
Để mát rượi những mái nhà nắng lửa
Để luôn luôn được trở lại với đời…
(Trích Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi, Lưu Quang Vũ, Tinh hoa thơ Việt, NXB Hội nhà văn, 2007, tr.313,317)
*Chú thích: Lưu Quang Vũ (17 tháng 4 năm 1948 – 29 tháng 8 năm 1988) là một cố nhà văn, nhà soạn kịch kiêm nhà thơ người Việt Nam. Ông đã từng sống những năm tháng tuổi trẻ trong chiến tranh, vào bộ đội chiến đấu và trở về sống trong một thời kỳ khó khăn của nước nhà: thời hậu chiến, kinh tế bao cấp với chồng chất khó khăn, cơ cực. Thơ Lưu Quang Vũ không chỉ bay bổng, tài hoa mà còn giàu cảm xúc, trăn trở, khát khao.
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ của đoạn trích?
Câu 2. (0,5 điểm) Trong khổ thơ thứ nhất, đất nước được thể hiện qua những hình ảnh nào?
Câu 3. (0,5 điểm) Nhân vật trữ tình trong đoạn trích là ai?
Câu 4. (0,5 điểm) Nêu cảm hứng chủ đạo của bài thơ?
Câu 5. (0,5 điểm) Em hiểu như thế nào về hai câu thơ sau:
“Đất nước tôi như một con thuyền
Lướt trên sóng những ngực buồm trắng xoá”
Câu 6. (0,5 điểm) Ý nghĩa hình ảnh “Gió và tình yêu” trong đoạn thơ?
Câu 7. (0,5 điểm) Em thấy được vẻ đẹp gì của non sông đất nước qua đoạn trích trên?
Câu 8. (0,5 điểm) Từ nội dung đoạn trích, em hãy nêu suy nghĩ của mình về trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với đất nước?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0,5 điểm):
Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do
Câu 2 (0,5 điểm):
➡ Trong khổ thơ thứ nhất, đất nước được thể hiện qua những hình ảnh: Gió rừng, con đường bụi đỏ, những dòng sông, cánh buồm, ngọn cau, đồng bông, gió nồm nam…
Câu 3 (0,5 điểm):
➡ Nhân vật trữ tình trong đoạn trích là “Tôi” – tác giả, đại diện cho người con của đất nước với tình yêu sâu sắc và lòng tự hào.
Câu 4 (0,5 điểm):
➡ Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là tình yêu, lòng tự hào quê hương, đất nước cùng khát vọng cống hiến cho sự phát triển của đất nước.
Câu 5 (0,5 điểm):
➡ Hai câu thơ “Đất nước tôi như một con thuyền / Lướt trên sóng những ngực buồm trắng xoá” khẳng định:
– Bản lĩnh và sức mạnh kiên cường của đất nước, con người Việt Nam.
– Dù trải qua nhiều gian nan trong lịch sử, Tổ quốc vẫn vững vàng như con thuyền căng buồm lướt trên sóng.
– Thể hiện niềm tin mãnh liệt vào tương lai tươi sáng của dân tộc.
Câu 6 (0,5 điểm):
Hình ảnh “Gió và tình yêu” trong đoạn thơ mang ý nghĩa tượng trưng sâu sắc. “Gió” thể hiện sức mạnh thiên nhiên mãnh liệt, sức sống bền bỉ và không ngừng chuyển động, tượng trưng cho sự trường tồn, không ngừng phát triển của đất nước qua các thời kỳ thăng trầm, biến cố lịch sử. “Tình yêu” đại diện cho tình cảm thiêng liêng, sâu sắc của con người dành cho quê hương, đất nước, là nguồn động lực mạnh mẽ để vượt qua khó khăn, thử thách. Sự kết hợp giữa “gió” và “tình yêu” biểu thị sự hòa quyện giữa thiên nhiên và con người, giữa sức mạnh vật chất và tinh thần, làm nên vẻ đẹp và sức sống bền lâu của dân tộc.
Câu 7 (0,5 điểm):
Qua đoạn trích, vẻ đẹp của non sông đất nước được thể hiện rất phong phú và đa dạng. Trước hết, là vẻ đẹp tự nhiên hùng vĩ và sinh động với các hình ảnh như gió rừng xạc xào, con đường bụi đỏ, dòng sông ào ạt, cánh buồm căng gió, ngọn cau vàng, đồng bông gạo trắng,… Những hình ảnh này không chỉ gợi lên sự tươi đẹp của thiên nhiên mà còn thể hiện sự gắn bó mật thiết giữa con người và quê hương. Bên cạnh đó, vẻ đẹp của đất nước còn nằm ở sức sống mãnh liệt, kiên cường của con người Việt Nam, luôn sẵn sàng vượt qua mọi thử thách, gian nan để xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Đó là tinh thần lạc quan, niềm tin vào tương lai và ý chí bền bỉ, không khuất phục trước khó khăn của dân tộc.
Câu 8 (0,5 điểm):
Từ nội dung đoạn trích, em nhận thức rõ trách nhiệm của thế hệ trẻ ngày nay đối với đất nước là vô cùng quan trọng. Thế hệ trẻ với sức trẻ, lòng nhiệt huyết và sự sáng tạo cần phát huy vai trò là lực lượng chủ lực trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Họ phải mang trong mình tinh thần trách nhiệm cao, sẵn sàng dấn thân, đóng góp công sức để đưa đất nước phát triển mạnh mẽ, vươn lên ngang tầm các quốc gia trên thế giới. Ngoài ra, thế hệ trẻ cần không ngừng học hỏi, sáng tạo, đổi mới tư duy, dám nghĩ dám làm, khai phá những con đường mới để góp phần làm phong phú thêm bức tranh phát triển của đất nước. Đồng thời, thế hệ trẻ cũng phải giữ gìn và phát huy truyền thống yêu nước, lòng tự hào dân tộc, để tiếp nối sự nghiệp của các thế hệ đi trước, góp phần xây dựng một đất nước giàu đẹp, văn minh và hùng cường.
