Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Bà ngồi ở góc nhà của Ma Văn Kháng
Câu 1: Qua chi tiết “bà nằm co ro, chốc chốc lại nghển lên ngắt lời bố”, em cảm nhận được điều gì về nhân vật bà?
→ Bà là người già nhưng vẫn rất quan tâm đến con cháu. Dù bị tổn thương, bà vẫn bao dung, không trách móc, thể hiện tình yêu thương và sự hy sinh thầm lặng.
Câu 2: Vì sao bố lại nói “Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người”?
→ Câu nói thể hiện quan điểm sống đề cao đạo hiếu. Bố muốn các con hiểu rằng lòng biết ơn và sự kính trọng với ông bà là nền tảng đạo đức quan trọng của mỗi con người.
Câu 3: Hành động “bà cúi xuống lục cái túi vải đỏ” có ý nghĩa gì?
→ Đây là hành động đầy tình cảm, thể hiện sự chu đáo và hy sinh của bà. Dù tuổi cao, bà vẫn âm thầm chuẩn bị quà cho các cháu, mong chúng có cuộc sống tốt hơn.
Câu 4: Qua hình ảnh “búi tóc bé tí, bà cúi xuống lục cái túi vải đỏ”, em thấy được điều gì về cuộc sống của người già?
→ Hình ảnh này gợi sự giản dị, lam lũ và già nua. Nó cho thấy người già thường sống thu mình, nhưng vẫn giữ trong mình những tình cảm sâu sắc và đầy yêu thương.
Câu 5: Truyện ngắn gợi cho em suy nghĩ gì về giá trị của ký ức và quá khứ?
→ Quá khứ của mỗi người già là một kho tàng trải nghiệm quý giá. Biết trân trọng ký ức và công lao của họ là cách để ta sống nhân văn, hiểu cội nguồn và giữ gìn truyền thống gia đình.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Bà ngồi ở góc nhà được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Hải Dương năm 2025 2026
PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
(Tóm lược: Bà đã tám mươi lăm tuổi, bà chỉ ngồi ở góc nhà gà gật và nhắc nhở các cháu làm việc nhà nhưng Tuất, Hồng, Hải luôn khó chịu và cãi lại bà. Khi biết sự việc đó, bố chúng đã nghiêm khắc dạy dỗ các con.)
… Lúc ấy là chín giờ rưỡi, bố đi họp ở công ty về. Thoáng qua là bố biết hết đầu đuôi câu chuyện. Bố bảo mẹ, thôi để các con nó học, xong bố sẽ nói chuyện.
Mười giờ rưỡi, Tuất, Hồng, Hải học xong bài, ngồi trước mặt bố. Bố nói:
– Các con nghĩ rằng, bà chỉ có một tuổi già tám mươi lăm năm sống chuyên ngồi thui thủi ở góc nhà như hôm nay thôi ư? Không, bà có cả một thời thanh niên sôi nổi. Bà từng là thanh niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mĩ xâm lược nước ta. Bà làm công nhân dệt đến năm mươi lăm tuổi mới về hưu. Ông lúc ấy còn ở bộ đội. Từ thằng Tèo trở đi đều qua tay bà săn sóc, nếu không thì…
Bố nói đến đó thì bà nằm ở cái phản ở buồng ngoài thức giấc.
– Bố Tèo nói cái gì thế?
– Bà cứ ngủ đi, để con dạy bảo chúng. Con cháu không biết công ơn ông bà thì không thành người, bà ạ. Nói rộng ra, con dạy cho chúng biết rằng: Đằng sau người già là cả một cuộc đời rộng lớn mà họ đã dũng cảm đương đầu đấy. Hãy kính trọng và yêu quý họ!
Bố nói dứt thì bước tới, cúi xuống đỡ bà dậy. Bà ngồi lên, cào tóc xong thì quài tay ra sau búi lại; tóc bà rụng hết rồi, búi lại chỉ còn bằng quả ổi. Nắn búi tóc bé tí, bà cúi xuống lục cái túi vải đỏ lâu nay lúc nào cũng vẫn để ở đầu giường. Trong cái túi đó có hai chỉ vàng, bà dự định dành cho cái Hải một, cái Hồng một. Trong cái túi đó có một cuốn sổ tiết kiệm, bà nói, bà để dành từ hồi thằng Tèo mới đẻ, giờ không biết có bao nhiêu, bà cho thằng Tèo và thằng Tuất để hai đứa mua xe máy, con trai đi đâu phải có cái xe máy mới ra mẽ người!
– Con biết rồi! Con biết rồi! Bà nằm nghỉ đi!
Bố nói. Bà chép miệng, xoài người xuống mặt phản:
– Ừ, mẹ nằm. Nhưng mà chắc là chẳng ngủ được nữa đâu, giời sắp sáng rồi còn gì! Bà nằm co ro, chốc chốc lại nghển lên ngắt lời bố: “Thôi, các cháu nó còn dại người, đừng trách chúng, con à.”.
(Trích “Bà ngồi ở góc nhà” – Ma Văn Kháng – “Những truyện hay viết cho thiếu nhi”
– NXB Kim Đồng 2021, trang 172-174)
Trả lời các câu hỏi:
Câu 1. Đoạn trích trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Câu 2. Trong đoạn trích, bố nhắc đến công việc nào bà từng làm thời thanh niên?
Câu 3. Lời thoại sau chứa đựng những tình cảm gì của bố dành cho bà?
“- Các con nghĩ rằng, bà chỉ có một tuổi già tám mươi lăm năm sống chuyên ngồi thui thủi ở góc nhà như hôm nay thôi ư? Không, bà có cả một thời thanh niên sôi nổi.”
Câu 4. Biện pháp tu từ ẩn dụ có tác dụng gì trong câu: “Nói rộng ra, con dạy cho chúng biết rằng: Đằng sau người già là cả một cuộc đời rộng lớn mà họ đã dũng cảm đương đầu đấy.”?
Câu 5. Từ nội dung của truyện, em rút ra những bài học nào về cách ứng xử với ông bà?
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | ||
|
|
1 | Đoạn trích được kể theo ngôi thứ ba. | 0,5 |
| 2 | Theo đoạn trích, thời thanh niên bà từng là thanh niên xung phong, từng cầm súng bắn máy bay giặc Mĩ. | 0,5 | |
| 3 | Lời thoại chứa đựng những tình cảm của bố dành cho bà:
+ Thấu hiểu cuộc đời bà, đồng cảm… + Yêu quý, kính trọng, ngưỡng mộ bà… |
1,0 | |
| 4 | – Biện pháp tu từ ẩn dụ: “cuộc đời rộng lớn”.
– Tác dụng: + Tăng sức gợi hình, gợi cảm… + Gợi cuộc đời của bà với thời gian sống dài, trải nghiệm phong phú, nhiều kinh nghiệm sống, từng đối mặt với nhiều khó khăn thử thách… + Bộc lộ sự kính trọng, biết ơn bà… |
0,25
0,75 |
|
| 5 | – HS có thể rút ra những bài học ứng xử với ông bà:
– Tình cảm, thái độ, hành động: + Hiếu thảo, kính trọng, biết ơn; ngoan ngoãn, lễ phép… + Quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ, chia sẻ với ông bà… |
1,0 |