ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Chiều trên sông quê
Chiều rơi xuống bờ sông ấu thơ
Vẳng tiếng vạc kêu, gió hững hờ
Ngư lão kéo chài khua khua nước
Dẫu có một mình chẳng bơ vơ
Xa xa đo đỏ nắng chiều xa
Lộp cộp cầu tre ngân khúc ca
Diều ai cất sáo du dương thế?
Đêm đã rớt rơi lối về nhà…
Quê hương ta đấy, thân thương quá!
Sông chảy về đâu sao cứ trôi?
Bao nhiêu cũng sẽ về cõi cội
Chừ đây quê hương, ta với tôi…
(Huỳnh Minh Nhật, theo https://tuyengiaothudo.vn/ , ngày 25/7/2024)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của bài thơ “Chiều trên sông quê”?
Câu 2 (0,5 điểm). Cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ được bộc lộ vào thời gian nào? Ở đâu?
Câu 3 (1,0 điểm). Tìm các từ láy và nêu giá trị biểu cảm của các từ láy đó trong khổ thơ sau.
“Xa xa đo đỏ nắng chiều xa
Lộp cộp cầu tre ngân khúc ca
Diều ai cất sáo du dương thế?
Đêm đã rớt rơi lối về nhà…”
Câu 4. (1,0 điểm). Viết đoạn văn (5 đến 7 câu) trình bày cảm nhận của em về khổ thơ cuối của bài thơ?
“Quê hương ta đấy, thân thương quá!
Sông chảy về đâu sao cứ trôi?
Bao nhiêu cũng sẽ về cõi cội
Chừ đây quê hương, ta với tôi…”
Câu 5. (1,0 điểm). Bài thơ gửi đến cho em bức thông điệp gì? Nêu một số việc làm thể hiện tình cảm của em đối với với quê hương?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0,5 điểm). Thể thơ của bài thơ “Chiều trên sông quê” là thể thơ bảy chữ.
Câu 2 (0,5 điểm). Cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ được bộc lộ vào thời gian: buổi chiều, tại địa điểm: trên dòng sông quê.
Câu 3 (1,0 điểm).
- Từ láy: xa xa, đo đỏ, lộp cộp, du dương.
- Giá trị biểu cảm:
- Gợi tả sắc màu “đo đỏ” của “nắng chiều xa” và âm thanh của sự vật: cầu tre “lộp cộp” ngân khúc ca, sáo diều “du dương”.
- Giúp cho câu thơ giàu hình ảnh, khắc họa cảnh chiều quê yên bình, thơ mộng, sinh động, hấp dẫn.
Câu 4 (1,0 điểm).
Khổ thơ cuối của bài thơ “Chiều trên sông quê” là lời bộc bạch đầy xúc động của nhân vật trữ tình dành cho quê hương. Bằng cách biểu cảm trực tiếp “thân thương quá!”, tác giả đã thể hiện rõ niềm yêu mến và tự hào sâu sắc với mảnh đất quê cha đất tổ. Câu hỏi tu từ “Sông chảy về đâu sao cứ trôi?” gợi nên một thoáng ngẫm ngợi, trăn trở về kiếp người – như dòng sông xuôi chảy, đi đâu rồi cũng trở về cội nguồn. Đó là chân lý của cuộc đời – “bao nhiêu cũng sẽ về cõi cội”. Câu thơ cuối với cách dùng từ ngữ địa phương “chừ” và cặp từ “ta với tôi” tạo hiệu ứng nghệ thuật độc đáo, thể hiện mối gắn bó thiêng liêng giữa con người và quê hương. Dù là ai, ở đâu, thì quê hương vẫn luôn là nơi neo đậu của tâm hồn.
Câu 5 (1,0 điểm).
Bài thơ gửi gắm đến người đọc thông điệp về tình yêu quê hương da diết, sự trân trọng những ký ức tuổi thơ gắn liền với những hình ảnh mộc mạc, thân thương như con sông, chiếc cầu tre, tiếng sáo diều… Đồng thời, bài thơ nhắc nhở mỗi người hãy biết nâng niu, giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương, của cội nguồn dân tộc. Là thế hệ trẻ, em có thể thể hiện tình cảm với quê hương bằng cách học tập chăm ngoan, tự hào và lan tỏa vẻ đẹp văn hóa của quê nhà, tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan và nét đẹp trong lối sống của quê hương mình.
