ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản:
CHUNG NGHĨA ĐỒNG BÀO
Bao sinh linh oằn trong sóng dữ
Mắt người bầm chớp giật mưa chan
Bao thảm cảnh trời nghiêng núi lở
Biết mấy đau thương ập xuống cơ hàn
Những phận người trôi theo bọt lũ
Sóng Thủy Tinh cuộn đỏ Hồng Hà
Những mái ấm bỗng vùi trong lòng đất
Miền Bắc đau khi bão tố tràn qua
Vâng là nỗi đau quặn thắt
Ơi bí bầu chung núm ruột liền nhau
Một miếng sẻ chia tình đồng bào cao cả
Nối vòng tay bắc lại nhịp cầu
Cơn ấm lạnh thấm vào tình dân tộc
Ngựa chung tàu đâu quản buổi gian nan
Tình ruột thịt vỗ về nhân ái
Chảy hồng tươi dòng máu Việt Nam.
(Chung nghĩa đồng bào – Trương Ngọc Ánh, báo Hà Tĩnh, ngày 12/9/2024)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (0,5 điểm) Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2. (0,5 điểm) Theo văn bản, hình ảnh con người phải gánh chịu sau trận bão trong khổ thơ thứ hai là gì?
Câu 3. (1,0 điểm) Chỉ ra một biện pháp tu từ và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ:
“Vâng là nỗi đau quặn thắt,
Ơi bí bầu chung núm ruột liền nhau”
Câu 4. (1,0 điểm) Theo em, tác giả muốn gửi gắm điều gì qua hai câu thơ sau:
“Tình ruột thịt vỗ về nhân ái,
Chảy hồng tươi dòng máu Việt Nam”
Câu 5. (1,0 điểm) Từ nội dung của văn bản, em hãy trình bày suy nghĩ của mình về vai trò của sự yêu thương, chia sẻ trong cuộc sống của mỗi người (viết một đoạn văn từ 4-6 câu).
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1. (0,5 điểm)
Văn bản trên được viết theo thể thơ tự do.
Câu 2. (0,5 điểm)
Hình ảnh con người phải gánh chịu sau trận bão trong khổ thơ thứ hai là: “phận người trôi theo bọt lũ”, “những mái ấm bỗng vùi trong lòng đất”. Đây là những hình ảnh đầy ám ảnh, phản ánh mức độ tàn phá khốc liệt của thiên tai đối với cuộc sống của người dân miền Bắc.
Câu 3. (1,0 điểm)
Biện pháp tu từ: Ẩn dụ – “bầu bí”.
Hiệu quả biểu đạt:
- Hình ảnh “bầu bí” là ẩn dụ chỉ mối quan hệ máu mủ, ruột thịt giữa những người dân Việt Nam. Khi một người gặp khó khăn, đau thương thì tất cả mọi người đều cảm nhận và sẻ chia như chính nỗi đau của mình.
- Ẩn dụ “bầu bí” không chỉ tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ mà còn thể hiện sâu sắc tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái – một giá trị truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam.
Câu 4. (1,0 điểm)
Qua hai câu thơ: “Tình ruột thịt vỗ về nhân ái, / Chảy hồng tươi dòng máu Việt Nam”, tác giả muốn nhấn mạnh rằng:
Mỗi người dân đất Việt đều mang trong mình dòng máu đỏ tươi chung một nguồn cội. Trong gian nan, tình ruột thịt gắn bó càng trở nên thiêng liêng và cao quý. Đó là cội nguồn của tình thương, sự cảm thông và lòng nhân ái, là sức mạnh tinh thần vĩ đại giúp con người vượt qua bão giông, thiên tai, và chính là niềm tự hào về tình đồng bào bất diệt.
Câu 5. (1,0 điểm)
Sự yêu thương và sẻ chia có vai trò to lớn trong cuộc sống của mỗi con người. Đó là sợi dây kết nối con người lại gần nhau hơn, là nơi nương tựa tinh thần trong lúc hoạn nạn. Khi chúng ta biết mở lòng giúp đỡ người khác, chính là đang gieo mầm hạnh phúc cho bản thân. Cuộc sống sẽ bớt cô đơn, lạnh lẽo nếu mỗi người đều sẵn sàng trao đi sự đồng cảm, thấu hiểu. Trong xã hội hiện đại đầy bon chen, lòng yêu thương và tinh thần sẻ chia không những giúp chúng ta sống tốt đẹp hơn mà còn góp phần tạo nên một cộng đồng nhân văn, tiến bộ. Vì thế, mỗi người cần nuôi dưỡng trong tim mình ngọn lửa yêu thương, để từ đó lan tỏa sự ấm áp đến với mọi người xung quanh.
