ĐỀ ĐỌC HIỂU
Mảnh trăng cuối rừng
Qua tấm kính mờ sương, mảnh trăng nằm giữa những đám mây hiện ra nhợt nhạt, ánh sáng chập chờn, mỗi khi xe xóc hay lượn một vòng, mảnh trăng rung rinh rung rinh, có khi rơi xuống chừng xấp xỉ. Bóng tối của rừng già như một trò chơi của trái tim. Khoảng khuya, trên các ngọn rừng, gió Tây Nam cuốn những đám mây xám xịt về một góc và thổi bay đi. Gió thổi lồng lộng những cành lá ngụy trang trên nóc xe hoen rỉ. Trên đầu chúng tôi, bầu trời đêm phía trên trở nên trong vắt, cao vời vợi, trong sâu thẳm mơ hồ vọng lên tiếng chim kêu. Nhưng ở phía sau rừng, sương trắng cứ tuôn ra từ hư không. Dòng sông bên trái đường bỗng biến mất, chỉ còn lại một màn sương trắng phủ kín, chỉ thỉnh thoảng thấy một ngọn rừng, ngọn núi đá bên kia sông nhô lên, đen kịt giữa một màu trắng xóa.
Xe tôi chạy trên lớp sương bềnh bồng. Mảnh trăng khuyết đứng yên ở cuối trời, sáng trong như một mảnh bạc. Khung cửa xe phía cô gái ngồi lồng đầy bóng trăng. Không hiểu sao, lúc ấy, như có một niềm tin vô cớ mà chắc chắn từ trong không gian ùa tới tràn ngập cả lòng tôi. Tôi tin chắc chắn người con gái đang ngồi cạnh mình là Nguyệt, chính người mà chị tôi thường nhắc đến. Chốc chốc, tôi lại đưa mắt liếc về phía Nguyệt, thấy từng sợi tóc của Nguyệt đều sáng lên. Mái tóc thơm ngát, dày và trẻ trung làm sao! Bất ngờ, Nguyệt quay về phía tôi và hỏi một câu gì đó. Tôi không kịp nghe rõ vì đôi mắt tôi đã choáng ngợp như vừa trông vào ảo ảnh. Trăng sáng soi thẳng vào khuôn mặt Nguyệt làm cho khuôn mặt tươi mát ngời lên và đẹp lạ thường! Tôi vội nhìn thẳng vào đoạn đường đầy ổ gà, không dám nhìn Nguyệt lâu. Từng khúc đường trước mặt cũng thếp từng mảnh ánh trăng…
– Anh nhỉ? Có phải không nhỉ…
– Cô hỏi gì?
– Em hỏi có phải các anh lái xe đi nhiều nơi, chắc hẳn quen biết nhiều người lắm?
– Đời lái xe chúng tôi như vạc ấy, cô ạ! Nay rừng này, mai qua suối kia, nhưng tháng này sang tháng khác vẫn làm bạn với đường, với trăng thôi.
Chẳng biết lúc ấy ai mới móc miệng cho mà tôi bỗng trở nên ăn nói văn vẻ đến thế! Quá nửa đêm, chúng tôi đến gần cầu Đá Xanh thì trăng lặn. Chúng tôi không nói chuyện nữa. Mảnh trăng đã khuất hẳn xuống khu rừng ở sau lưng. Tôi bật chiếc bóng đèn quả dưa cho sáng hơn và bảo Nguyệt:
– Cô chú ý nghe hộ, từ đây đường thường có máy bay.
Nguyệt vẫn thản nhiên ngồi nhìn ra ngoài:
– Anh cứ yên tâm, đoạn này, em quen lắm!”
(Trích Mảnh trăng cuối rừng, Nguyễn Minh Châu – Truyện ngắn, NXB Văn học, Hà Nội, 2003, tr. 54,55)
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định ngôi kể trong văn bản trên?
Câu 2 (0,5 điểm): Tìm phép liên kết được sử dụng trong hai câu sau: “Trên đầu chúng tôi, bầu trời đêm phía trên trở nên trong vắt, cao vời vợi, trong sâu thẳm mơ hồ vọng lên tiếng chim kêu. Nhưng ở phía sau rừng, sương trắng cứ tuôn ra từ hư không.”
Câu 3 (1,0 điểm): Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong câu: “Đời lái xe chúng tôi như vạc ấy, cô ạ!” ?
Câu 4 (1,0 điểm): Trong đoạn trích nhân vật “tôi” đã nhờ cô gái chú ý điều gì?
Câu 5 (2,0 điểm): Nội dung văn bản gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về thế hệ trẻ thời kì kháng chiến chống Mỹ.
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0,5 điểm):
➡ Ngôi kể được sử dụng trong văn bản là ngôi thứ nhất, người kể là “tôi”
Câu 2 (0,5 điểm):
– Phép liên kết được sử dụng trong hai câu: dùng phép nối “Nhưng”
Câu 3 (1,0 điểm):
➡ Biện pháp tu từ so sánh trong câu “Đời lái xe chúng tôi như vạc ấy, cô ạ!” giúp hình ảnh đời lái xe được ví với chiếc vạc — đồ dùng luôn xoay chuyển, dịch chuyển liên tục. So sánh này làm nổi bật tính chất di chuyển không ngừng nghỉ của nghề lái xe, thể hiện sự bền bỉ, cần mẫn và gắn bó mật thiết với con đường, thiên nhiên, cuộc sống.
Câu 4 (1,0 điểm):
➡ Nhân vật “tôi” đã nhờ cô gái chú ý rằng từ đoạn đường đó trở đi thường có máy bay đi qua. Đây là lời cảnh báo để cô gái cẩn trọng, thể hiện sự quan tâm, trách nhiệm và sự cảnh giác trong bối cảnh chiến tranh đầy hiểm nguy.
Câu 5 (2,0 điểm):
➡ Đoạn trích gợi cho tôi nhiều suy nghĩ sâu sắc về thế hệ trẻ thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
➡ Thế hệ trẻ ấy sống giữa thiên nhiên hoang sơ, nguy hiểm nhưng vẫn luôn tràn đầy niềm tin và sức sống mãnh liệt, như mảnh trăng sáng trong đêm tối. Họ kiên cường, bền bỉ, luôn đồng hành cùng chiến sĩ và nhân dân trên những chặng đường gian khó.
➡ Tình cảm giữa những người trẻ được thể hiện chân thành, đằm thắm qua những cuộc trò chuyện giản dị nhưng thấm đẫm sự quan tâm và sẻ chia.
➡ Họ có tinh thần cảnh giác cao độ trước những hiểm nguy của chiến tranh nhưng vẫn giữ được sự trẻ trung, trong sáng và lạc quan.
➡ Qua đó, thế hệ trẻ trong kháng chiến hiện lên như biểu tượng của sức sống, lòng dũng cảm và niềm tin vào tương lai, góp phần làm nên chiến thắng và sự đổi thay của đất nước.
Họ thể hiện sự trưởng thành vượt bậc về tâm hồn và suy nghĩ, biết trân trọng những phút giây bình yên hiếm hoi giữa bom đạn, biết gửi gắm niềm tin và tình cảm qua những ánh mắt, những câu nói đầy ý nghĩa. Hình ảnh mảnh trăng khuyết, ánh sáng le lói trong đêm tối như lời nhắc nhở về sức mạnh của hy vọng và sự bền bỉ không khuất phục trước nghịch cảnh. Đây chính là nguồn động lực giúp thế hệ trẻ vượt qua gian khó, góp sức xây dựng tương lai tươi sáng cho đất nước.
