Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau
Trong cuộc hội ý Đảng uỷ Mặt trận, đúng như lời anh Thái, ý kiến những là: cần đánh ngay trong lúc địch chưa tăng thêm quân và củng cố công sự, có khả năng giành chiến thắng trong vài ngày đêm. Dự kiến với tinh thần “mở đường thắng lợi” của bộ đội và dân công như hiện nay, khoảng năm ngày nữa, có thể làm xong đường đưa pháo vào trận địa. Tôi gặp một số cán bộ tìm hiểu thêm tình hình. Ai nấy đều tỏ ra hân hoan với chủ trương đánh nhanh chóng nhanh. Mọi người cho rằng nếu không đánh sớm, địch tăng cường công sự, tập đoàn cứ điểm sẽ trở nên quá mạnh, và cũng lo chiến dịch kéo dài, sẽ khó giải quyết vấn đề tiếp tế trên tuyến đường từ hậu phương ra mặt trận quá xa, địch còn đánh phá quyết liệt hơn. (…)
Trước mỗi trận đánh, tôi thường khuyến khích cán bộ nói hết khó khăn, để củng bàn cách khắc phục.
Nhưng lần này, các đơn vị đều hăng hái nhận nhiệm vụ. Chỉ có những người hỏi cho rõ hơn, không một ai thắc mắc gì. Sau này, tôi mới biết có những đồng chí chỉ huy cảm thấy nhiệm vụ quá nặng, lo phải đột phá liên tiếp, trận “đánh kéo dài, không giải quyết được thương binh và tiếp tế đạn dược. Nhưng trước không khí hào hùng trao nhiệm vụ, không ai dám nói những băn khoăn của mình.(…)
Khó khăn lớn lúc này là đưa được pháo vào trận địa. Khi tất cả các khẩu pháo ở yên trong vị trí và sẵn sàng nhả đạn, trận đánh mới có thể bắt đầu (…) Khi đi thăm đường kéo pháo, tôi cảm thấy băn khoăn. Con đường kéo pháo khá dài, nằm trên địa hình hiểm trở, nhiều dốc cao, vực sâu. Tôi thấy rất khó đưa pháo vào trận địa đúng thời gian dự kiến. Và việc tiếp đạn khi chiến đấu sẽ rất khó khăn (…). Từ hội nghị Thẩm Púa tới khi đưa pháo vào trận địa đối với tôi là một thời gian rất dài. Nhiều đêm thao thức. Suy tính, cân nhắc rất nhiều lần, vẫn chỉ tìm thấy rất ít yếu tố thắng lợi. Tôi căn dặn các phải viên đi nắm tình hình, thấy bất cứ điều gì đáng chú ý đều phải báo cáo kịp thời. Mọi người đều phản ánh tinh thần chuẩn bị chiến đấu rất cao của cán bộ, chiến sĩ. Đại đoàn trưởng 312 Lê Trọng Tấn nói với tôi trong quá trình chiến đấu, sẽ phải đột phá liên tụm ba lần mới vào được trung tâm. Nhưng đây chỉ là sự tính toán công việc phải làm. Đại đoàn trưởng 308 Vương Thừa Vũ, đảm nhiệm mũi chọc sâu, hoàn toàn giữ im lặng. Sang ngày thứ chín, hai ngày trước khi nổ súng, đồng chí Phạm Kiệt, Cục phó Cục Bảo vệ, theo dõi việc kéo pháo ở phía tây, đề nghị gặp tôi qua điện thoại. Anh Kiệt nhận xét: “Pháo của ta đều đặt trên trận địa dã chiến, địa hình rất trống trải, nếu bị phản pháo, hoặc máy bay đánh phá sẽ khó tránh tổn thất. Một số pháo vẫn chưa kéo được tới trận địa”. Đây là người đầu tiên, và cũng là duy nhất, phát hiện khó khăn.
(Trích “Quyết định khó khăn nhất, Điện Biên Phủ – Điểm hẹn lịch sử, Võ Nguyên Giáp)
Trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5:
Câu 1. Nhân vật xưng “tôi” trong đoạn trích là ai?
Câu 2. Theo đoạn trích, vì sao các cán bộ, ai nấy đều tỏ ra hân hoan với chủ trương “đánh nhanh thắng nhanh”?
Câu 3. Người đầu tiên, duy nhất trong Bộ chỉ huy dám nói lên khó khăn của trận đánh là ai? Theo em, lời nói đó có ý nghĩa gì trong hoàn cảnh lúc bấy giờ?
Câu 4. Sức hấp dẫn của đoạn trích đến từ những yếu tố nào?
Câu 5. Theo anh/chị, trong cuộc sống, những lời nói thẳng, nói thật có cần thiết không? Vì sao?
Đáp án
Câu 1. Nhân vật xưng “tôi” trong đoạn trích là ai?
→ Là Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Câu 2. Vì sao các cán bộ đều hân hoan với chủ trương “đánh nhanh thắng nhanh”?
→ Vì họ cho rằng nếu không đánh sớm, địch sẽ củng cố công sự, khiến cứ điểm trở nên quá mạnh. Đồng thời, chiến dịch kéo dài sẽ gây khó khăn cho việc tiếp tế từ hậu phương, trong khi địch sẽ tăng cường đánh phá.
Câu 3. Ai là người đầu tiên và duy nhất nói lên khó khăn của trận đánh? Ý nghĩa lời nói đó?
→ Là đồng chí Phạm Kiệt – Cục phó Cục Bảo vệ.
→ Ý nghĩa:
- Khẳng định những băn khoăn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là có cơ sở thực tiễn.
- Tạo động lực để ông đưa ra quyết định thay đổi chiến lược từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc”, góp phần làm nên thắng lợi lịch sử.
Câu 4. Sức hấp dẫn của đoạn trích đến từ những yếu tố nào?
→
- Phản ánh sinh động hiện thực chiến trường, đặc biệt là khó khăn trong việc đưa pháo vào trận địa.
- Hình tượng tác giả nổi bật với cái tôi đầy trăn trở, thao thức, và quyết đoán trong việc thay đổi chiến lược, tạo nên bước ngoặt lịch sử.
Câu 5. Trong cuộc sống, lời nói thẳng, nói thật có cần thiết không? Vì sao?
→ Rất cần thiết. Vì:
- Giúp người lãnh đạo có cái nhìn đúng đắn, kịp thời điều chỉnh chiến lược.
- Thể hiện tinh thần trách nhiệm, dũng cảm, góp phần vào thành công chung.
- Bài học: cần rèn luyện bản lĩnh, dám nói thật để xây dựng môi trường làm việc minh bạch, hiệu quả.
Thông tin về tác giả
Võ Nguyên Giáp (1911–2013) là Đại tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam, nhà quân sự lỗi lạc, nhà lãnh đạo tài ba. Ông sinh tại Quảng Bình, từng là giáo viên sử, sau đó trở thành người chỉ huy quân sự xuất sắc trong kháng chiến chống Pháp và Mỹ.
🔹 Những dấu ấn nổi bật:
- Chỉ huy chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 – chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”.
- Là người đặt nền móng cho nghệ thuật quân sự Việt Nam hiện đại.
- Tác phẩm tiêu biểu: “Điện Biên Phủ – Điểm hẹn lịch sử”, “Tổng hành dinh trong mùa xuân toàn thắng”, “Những chặng đường lịch sử”.
Văn phong của ông giản dị, chân thực, giàu cảm xúc, thể hiện rõ tư duy chiến lược và tâm huyết với đất nước.
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Đoạn trích trên thuộc thể loại nào của văn học?
→ Là hồi ký – thể loại ghi lại những sự kiện có thật, gắn với nhân vật lịch sử, qua góc nhìn cá nhân.
Câu 7. Chi tiết “nhiều đêm thao thức” thể hiện điều gì về nhân vật “tôi”?
→ Thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự cẩn trọng và nỗi lo lớn của người chỉ huy trước vận mệnh chiến dịch.
Câu 8. Vì sao quyết định thay đổi chiến lược lại được gọi là “quyết định khó khăn nhất”?
→ Vì nó đi ngược lại không khí chung, đòi hỏi bản lĩnh, sự tỉnh táo và tầm nhìn chiến lược để đảm bảo thắng lợi lâu dài.
Câu 9. Tác phẩm giúp người đọc hiểu thêm điều gì về chiến dịch Điện Biên Phủ?
→ Giúp thấy rõ những khó khăn thực tế, tinh thần chiến đấu của bộ đội, và vai trò lãnh đạo sáng suốt của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Câu 10. Theo bạn, người lãnh đạo cần có phẩm chất gì để đưa ra quyết định đúng đắn?
→ Cần có tầm nhìn chiến lược, bản lĩnh vững vàng, lắng nghe ý kiến cấp dưới, và dám chịu trách nhiệm trước mọi quyết định.
