Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Gửi quê của Trần Văn Lợi
Câu 1: Hình ảnh “chuyện buồn vui giấu vào trong mép sóng” gợi lên điều gì?
→ Hình ảnh này gợi sự thầm lặng, chịu đựng của người dân miền biển trước những biến động của cuộc sống. Những nỗi niềm riêng tư được gửi vào thiên nhiên như một cách giấu đi những đau thương, vất vả.
Câu 2: Tác giả sử dụng hình ảnh “hoa nhỏ dại” để thể hiện điều gì?
→ Hoa nhỏ dại là biểu tượng cho vẻ đẹp giản dị, kiên cường của quê hương. Dù nhỏ bé, mong manh nhưng vẫn nở vàng trên những con đê, thể hiện sức sống bền bỉ giữa thiên nhiên khắc nghiệt.
Câu 3: Câu thơ “Khi tôi đi sóng vỗ vào nỗi nhớ” thể hiện tâm trạng gì của nhân vật trữ tình?
→ Câu thơ thể hiện nỗi nhớ quê hương da diết khi phải rời xa. Sóng biển không chỉ là âm thanh thiên nhiên mà còn là tiếng lòng, là sự gợi nhắc về nơi chốn thân thương.
Câu 4: Vì sao tác giả lại gọi mẹ là người “tát cạn đêm thâu”?
→ Cách nói ấy thể hiện sự hy sinh thầm lặng, bền bỉ của mẹ trong suốt cuộc đời. Mẹ như đang gánh vác cả những nhọc nhằn, lo toan của gia đình, không ngơi nghỉ dù là trong đêm tối.
Câu 5: Văn bản đã gợi cho em cảm xúc gì về tình cảm gia đình?
→ Văn bản khơi dậy sự xúc động và lòng biết ơn đối với mẹ, người luôn âm thầm lo toan cho con cái. Tình cảm gia đình hiện lên sâu sắc, là nơi chở che và nuôi dưỡng tâm hồn mỗi người.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Gửi quê được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Tuyên Quang năm 2025 2026
Đọc văn bản:
Những tháng năm lam lũ với dã tràng
Chuyện buồn vui giấu vào trong mép sóng
Cả xóm chài xôn xao chiều biển động
Bão giông thường tạt xuống lắm buồn đau
Mẹ lặng thầm ngồi tát cạn đêm thâu
Lo nỗi đời nhiều mưa nguồn chớp bể
Tôi nông nổi đi hết bờ tuổi trẻ
Còn nghe lời nhắn nhủ tự xa sâu
Những con đê cường tráng tựa vai nhau
Vẫn nở vàng một loài hoa nhỏ dại
Khi tôi đi sóng vỗ vào nỗi nhớ
Khi tôi về biển hát điệu dân ca…
(Trích Gửi quê – Trần Văn Lợi, in trong tập Miền gió cát, NXB Thanh niên, 2000, tr.10)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định thể thơ của văn bản trên.
Thể thơ: 8 chữ.
Câu 2 (0,5 điểm): Người bộc lộ cảm xúc trong văn bản xuất hiện trực tiếp qua từ ngữ nào?
Người bộc lộ cảm xúc trong văn bản xuất hiện trực tiếp qua từ “tôi”:
Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ nhân hóa trong dòng: Những con đê cường tráng tựa vai nhau
Có thể nêu tác dụng như sau:
– Làm cho hình ảnh những con đê – vốn là sự vật vô tri – hiện lên như những con người sống động, mạnh mẽ và đoàn kết. Với biện pháp tu từ này, đê không chỉ là công trình chống lũ mà trở thành những “người lính canh” kiên cường, vai kề vai, cùng nhau bảo vệ làng quê trước giông bão. Điều đó gợi nên vẻ đẹp rắn rỏi, đầy sức sống và ý chí kiên cường của quê hương trong những năm tháng chống chọi thiên tai.
– Thể hiện tình yêu, sự gắn bó sâu sắc và niềm tự hào của tác giả với mảnh đất quê hương kiên cường; đồng thời tạo nên ấn tượng mạnh mẽ, gợi cảm xúc trong lòng người đọc.
Câu 4 (1,0 điểm): Trình bày cách hiểu của em về hai dòng thơ sau:
Mẹ lặng thầm ngồi tát cạn đêm thâu
Lo nỗi đời nhiều mưa nguồn chớp bể
Cách hiểu hai dòng thơ:
Mẹ lặng thầm ngồi tát cạn đêm thâu
Lo nỗi đời nhiều mưa nguồn chớp bể
– Thể hiện những vất vả, âm thầm, lặng lẽ mà người mẹ – đại diện cho người phụ nữ nơi quê nhà – đã trải qua trong suốt những tháng năm sống ở vùng quê nghèo ven biển.
– Cho thấy nỗi lo toan không chỉ về cơm áo gạo tiền mà còn là những lo lắng sâu xa cho cuộc sống, cho tương lai của con cái trong một nơi “mưa nguồn chớp bể”, đầy giông bão và hiểm nguy.
– Thể hiện sự xúc động, lòng biết ơn, tri ân sâu sắc đối với mẹ và quê hương – nơi đã âm thầm nuôi dưỡng, chở che và hun đúc nên tâm hồn, ước mơ của “tôi”.
Câu 5 (1,0 điểm): Văn bản trên gợi cho em suy nghĩ gì về vai trò của quê hương đối với mỗi người? (Trình bày khoảng 5 đến 7 dòng)
Từ văn bản Gửi quê, em nhận ra rằng quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, ước mơ và những ký ức sâu sắc nhất trong cuộc đời. Những hình ảnh bình dị như mẹ lặng thầm lo toan, con đê cường tráng, hay điệu dân ca da diết đã khắc sâu trong tâm trí người con xa quê. Dù có đi xa đến đâu, quê hương vẫn luôn là điểm tựa tinh thần, là nơi mỗi người muốn trở về khi mỏi mệt, lạc lõng. Quê hương dạy ta biết yêu thương, biết ơn và trân trọng những điều giản dị, chân thành nhất trong cuộc sống.