PHẦN I. ĐỌC – HIỂU (4.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Ta cứ bỏ hình bắt bóng, đứng núi này trông núi nọ. Rốt cuộc, ta chẳng biết hạnh phúc là gì cả. Tuy ta cảm nhận được hạnh phúc chính là những cảm giác sung sướng, dễ chịu, thoải mái khi đạt được những gì mình mong muốn, nhưng ta không lý giải được tại sao những cảm giác ấy lại đến rồi đi quá vội vàng. Rồi ta cũng mặc kệ, chẳng buồn tìm hiểu thêm. Ta cứ sống theo thói quen cũ, dốc hết năng lượng để nắm bắt những thứ mà ta tin chắc nếu không có nó thì ta không thể nào hạnh phúc được. Thật lạ, ta không biết được cái gì ngay trong hiện tại có thể làm cho ta hạnh phúc, thì làm sao ta quả quyết những gì trong tương lai có thể làm cho ta hạnh phúc? Hạnh phúc có phải là vấn đề của thời gian hay không gian không? Hạnh phúc có cần hội đủ những điều kiện tối ưu cho nó không? Chẳng lẽ những người không có những điều kiện ấy thì họ không thể hạnh phúc sao?
[…] Nếu cho rằng hạnh phúc chính là cảm xúc được thỏa mãn khi được hưởng thụ, thì ngay trong giây phút hiện tại này đây ta cũng đang nắm trong tay vô số điều kiện mà nhờ có nó ta mới tồn tại một cách vững vàng, vậy tại sao ta lại cho rằng mình chưa có hạnh phúc? Một đôi mắt sáng để nhìn thấy cảnh vật và những người thân yêu, một đôi chân khỏe mạnh có thể đi đến bất cứ nơi nào, một công việc ổn định vừa mang lại thu nhập kinh tế vừa giúp ta thể hiện được tài năng, một gia đình chan chứa tình thương giúp ta có điểm tựa vững chắc, một vốn kiến thức đủ để ta mở rộng tầm nhìn ra thế giới bao la, một tấm lòng bao dung để ta có thể gần gũi và chấp nhận được rất nhiều người. Đó không phải là điều kiện của hạnh phúc thì là gì? Chỉ cần nhìn sâu một chút ta sẽ thấy mình đang sở hữu rất nhiều thứ, nhiều hơn mình tưởng. Vì thế, đừng vì một vài điều chưa toại nguyện mà ta vội than trời trách đất rằng mình là kẻ bất hạnh nhất trên đời.
Một kẻ khôn ngoan thì không cần chạy thục mạng đến tương lai để tìm kiếm những thứ chỉ đem tới những cảm xúc nhất thời. Họ sẽ dành ra nhiều thời gian và năng lượng để khơi dậy và giữ gìn những giá trị hạnh phúc mình đang có. Không cần quá nhiều tiện nghi, chỉ cần sống một cách bình an và vui vẻ là ta đã có hạnh phúc rồi. Ngay khi đời sống chưa mấy ổn định, ta vẫn có thể hạnh phúc vì thấy mình còn may mắn giữ được thân mạng này. Hãy nhìn một người đang nằm hấp hối trong bệnh viện, một người đang cố ngoi lên từ trận động đất, một người vừa suýt mất đi người thân trong gang tấc, thì ta sẽ biết hạnh phúc là như thế nào. Hạnh phúc của họ rất đỗi bình thường: đôi khi chỉ là một hơi thở, một nắm cơm hay một cái nhìn nhau lần cuối. Cho nên, không có thứ hạnh phúc nào đặc biệt ở tương lai đâu, ta đừng mất công tìm kiếm. Có chăng, nó cũng chỉ là những trạng thái cảm xúc khác nhau mà thôi.
(Trích Hiểu về trái tim, Minh Niệm, NXB Trẻ, tr.28-30)
Câu 1. Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào? (0.5 điểm)
Câu 2. Theo tác giả, vì sao chúng ta ai cũng tìm kiếm hạnh phúc trong cuộc sống nhưng rốt cuộc “ta chẳng biết hạnh phúc là gì cả”? (0.5 điểm)
Câu 3. Bàn về hạnh phúc, rất nhiều người cho rằng đó là một điều quý giá. Còn trong đoạn trích, tác giả viết “hạnh phúc rất đỗi bình thường”. Viết câu trả lời ngắn (khoảng 5 dòng) trình bày suy nghĩ của anh/chị về hạnh phúc. (1.0 điểm)
Câu 4. Anh/chị có đồng tình với ý kiến: “Đừng vì một vài điều chưa toại nguyện mà ta vội than trời trách đất rằng mình là kẻ bất hạnh nhất trên đời” hay không? Vì sao? (1.0 điểm)
Câu 5. Trong đoạn trích, tác giả khẳng định “không có thứ hạnh phúc nào đặc biệt ở tương lai đâu, ta đừng mất công tìm kiếm.”. Theo anh/chị, nếu không mất công tìm kiếm thì chúng ta làm thế nào để có được một tương lai hạnh phúc? Hãy chia sẻ suy nghĩ của mình bằng một đoạn văn (khoảng 7-10 dòng). (1.0 điểm)
Đáp án
Câu 1. Đoạn trích trên sử dụng phương thức biểu đạt chính nào? (0.5 điểm)
→ Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
Câu 2. Vì sao chúng ta ai cũng tìm kiếm hạnh phúc nhưng rốt cuộc “ta chẳng biết hạnh phúc là gì cả”? (0.5 điểm)
→ Vì chúng ta cứ chạy theo những điều xa vời, sống theo thói quen, không dừng lại để nhìn sâu vào hiện tại và trân trọng những giá trị mình đang có.
Câu 3. Trình bày suy nghĩ về quan điểm “hạnh phúc rất đỗi bình thường”. (1.0 điểm)
→ Hạnh phúc không phải là điều gì quá xa xôi hay cao sang. Nó hiện diện trong từng khoảnh khắc đời thường: một bữa cơm gia đình, một cái ôm ấm áp, một ngày khỏe mạnh. Chỉ cần ta biết trân trọng và cảm nhận, hạnh phúc sẽ luôn ở bên ta.
Câu 4. Anh/chị có đồng tình với ý kiến: “Đừng vì một vài điều chưa toại nguyện mà ta vội than trời trách đất rằng mình là kẻ bất hạnh nhất trên đời”? Vì sao? (1.0 điểm)
→ Tôi đồng tình. Cuộc sống vốn không hoàn hảo, ai cũng có những điều chưa toại nguyện. Nếu chỉ vì thế mà oán trách thì ta sẽ bỏ lỡ những giá trị đang có. Những khó khăn là cơ hội để học hỏi, trưởng thành và hiểu sâu hơn về bản thân.
Câu 5. Làm thế nào để có được một tương lai hạnh phúc mà không mất công tìm kiếm? (1.0 điểm)
→ Để có một tương lai hạnh phúc, ta cần bắt đầu từ hiện tại: sống trọn vẹn từng ngày, nuôi dưỡng lòng biết ơn, yêu thương và chia sẻ. Khi ta biết trân trọng những gì đang có, ta sẽ xây dựng được nền tảng vững chắc cho một tương lai bình an và hạnh phúc.
Thông tin về tác giả
Minh Niệm là một thiền sư, nhà tâm lý trị liệu và tác giả nổi tiếng trong lĩnh vực phát triển tâm thức và chữa lành nội tâm. Anh từng tu học tại Thái Lan và có thời gian tu tập tại nhiều quốc gia. Minh Niệm là người sáng lập chương trình “Hiểu về trái tim” – một dự án cộng đồng nhằm nâng cao nhận thức về tâm lý, cảm xúc và giá trị sống. Các tác phẩm của anh như “Hiểu về trái tim”, “Làm như chơi”, “An nhiên mà sống” đã truyền cảm hứng cho hàng triệu người Việt Nam trong hành trình tìm kiếm sự bình an và hạnh phúc.
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Theo đoạn trích, những điều kiện nào trong hiện tại được xem là nền tảng của hạnh phúc?
→ Đó là đôi mắt sáng, đôi chân khỏe, công việc ổn định, gia đình yêu thương, vốn kiến thức và tấm lòng bao dung.
Câu 7. Tác giả cho rằng cảm xúc hạnh phúc đến rồi đi rất nhanh. Điều này phản ánh điều gì về bản chất của hạnh phúc?
→ Phản ánh rằng hạnh phúc là trạng thái cảm xúc nhất thời, không bền vững nếu ta không biết nuôi dưỡng và giữ gìn.
Câu 8. Vì sao tác giả cho rằng “không có thứ hạnh phúc nào đặc biệt ở tương lai”?
→ Vì hạnh phúc không nằm ở những điều xa vời, mà ở ngay trong hiện tại. Tương lai chỉ mang đến những cảm xúc khác nhau, không có gì đặc biệt nếu ta không biết trân trọng hiện tại.
Câu 9. Theo đoạn trích, người khôn ngoan sẽ làm gì để giữ gìn hạnh phúc?
→ Họ sẽ dành thời gian và năng lượng để khơi dậy và giữ gìn những giá trị hạnh phúc đang có, thay vì chạy theo những cảm xúc nhất thời.
Câu 10. Từ đoạn trích, anh/chị rút ra bài học gì cho bản thân trong việc cảm nhận và gìn giữ hạnh phúc?
→ Tôi học được rằng hạnh phúc không phải là điều kiện hoàn hảo, mà là sự trân trọng những điều giản dị trong cuộc sống. Biết ơn, yêu thương và sống chậm lại sẽ giúp tôi cảm nhận hạnh phúc sâu sắc hơn.
