Đọc hiểu bài thơ Viết cho con của tác giả Lệ Thu được trích từ đề thi chính thức vào 10 thành phố Cần Thơ năm 2025 2026
Đọc văn bản:
| Đêm cuối cùng được ở bên con
Mẹ thao thức lắng nghe từng nhịp thở Nhịp thở bình yên Môi con hé mở Con thấy gì mà cười trong giấc mơ! {…}
Mai khôn lớn con nghĩ gì về mẹ Con nghĩ gì về một chặng đường qua Con nghĩ gì về đất nước chúng ta
Nỗi đau lớn xuyên rất nhiều thế hệ? Không muốn lớn lên con phải làm nô lệ Nên bây giờ mẹ ra đi
Tuổi bé thơ con chưa biết gì Riêng mẹ biết con rất cần có mẹ Biết con thiệt thòi hơn nhiều đứa trẻ Bởi thiếu bàn tay mẹ lo chăm Nhưng lòng con sẽ sáng mặt trăng rằm Khi lịch sử sang trang con vẫn nhìn thấy mẹ Khi Tổ quốc gọi tên từng thế hệ Trong vinh quang con không phải cúi đầu |
Ai biết mang niềm kiêu hãnh xa sâu
Sẽ biết sống làm người xứng đáng Trong hồn mẹ, con sẽ là ngọc sáng Là gương trong bầu bạn cho đời Là lửa ấm, hương nồng lòng mẹ, con ơi!
Gà gáy tan canh Nắng hửng chân trời Con ở lại với ông bà, con nhé. Xin cơn bấc(1) có thổi về, thổi nhẹ Xin trưa nồng(2) cái nắng bớt oi Xin bình yên từng giấc ngủ trong nôi Ôi tiếng chim chuyền Ôi làn hương nội Ôi chiếc lá trong vườn và cánh bướm trong sân … Cho tôi hôn tất cả một lần Những bạn nhỏ của con tôi ở lại … Hà Nội – Trường Sơn, 1973
|
(Lệ Thu, Viết cho on, in trong Tuyển tập Thơ Việt Nam hiện đại, NXB Hội Nhà văn, 1993, tr.518-519)
Nhà thơ Lệ Thu tên thật là Trần Lệ Thu, sinh năm 1940 tại Tuy Phước, Bình Định. Tốt nghiệp khoa Văn Trường đại học Tổng hợp Hà Nội, bà trở thành phóng viên, biên tập viên Đài Tiếng nói Việt Nam.
Năm 1973, bà xung phong vào chiến trường B, làm phóng viên thường trú Đài phát thanh giải phóng tại Trung Trung Bộ. Sau ngày đất nước thống nhất bà mới chuyển hẳn sang công tác văn nghệ. Bà miệt mài sáng tác, đã xuất bản 14 tập thơ trong 40 năm qua. Ở tuổi 80, bà cho ra đời tập thơ mới Khói mỏng nhẹ bay, một lần nữa khiến độc giả ngạc nhiên trước sức viết, sức nghĩ với những chiêm nghiệm sâu sắc về thời cuộc và thời gian. Bà tâm niệm: Phải biết làm người trước lúc làm thơ, mục đích của văn chương là hướng tới vẻ đẹp làm cho con người luôn cao quý, hạnh phúc. Đây là quan điểm nhất quán sống và viết của bà, yêu thương và dâng hiến mỗi ngày sống như một ngày áp chót và Chỉ yêu thương và làm điều có ích/Chút hành trang gom góp tự xuân thì.
Nhà thơ Lệ Thu là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hội Văn học, nghệ thuật tỉnh Bình Định, nguyên đại biểu Quốc hội khóa IX. Bà đã năm lần nhận Giải thưởng Văn học nghệ thuật Đào Tấn – Xuân Diệu.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 (0,5 điểm). Tìm một dòng thơ trong khổ thơ thứ hai thể hiện lí do thôi thúc “mẹ ra đi”.
Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của việc sử dụng điệp từ trong những dòng thơ in đậm.
Câu 4 (1,0 điểm). Trình bày cách hiểu của em về dòng thơ: “Trong vinh quang con không phải cúi đầu”.
Câu 5 (1,0 điểm). Để “sống làm người xứng đáng”, theo em, tuổi trẻ cần phải làm gì? Vì sao? (Trình bày khoảng 5 -7 dòng).
Hướng dẫn giải
| 1 | Bài thơ được viết theo thể thơ: tự do |
| 2 | Trong khổ thơ thứ hai, dòng thơ thể hiện lí do thôi thức “mẹ ra đi” là:
“Không muốn lớn lên con phải làm nô lệ”. |
| 3 | – Điệp từ trong những dòng thơ in đậm: từ “là”.
– Tác dụng: + Tạo nhịp điệu, tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt. + Nhấn mạnh con là người quan trọng nhất trong lòng mẹ. Qua đó, khẳng định tình yêu thương vô bờ bến của mẹ dành cho con. |
| 4 | Dòng thơ “Trong vinh quang con không phải cúi đầu” được hiểu là:
– Khi đất nước được hòa bình, con sẽ sống trong tự do và hạnh phúc. -Thể hiện niềm tin vào tương lai tươi sáng, vinh quang của dân tộc. |
| 5 | Thí sinh trình bày được việc tuổi trẻ cần làm để “sống làm người xứng đáng” và lí giải. Có thể theo hướng: biết ơn, trân trọng sự hi sinh của thế hệ đi trước cho nền độc lập hôm nay; không ngừng học tập, rèn luyện bản thân để góp phần xây dựng đất nước; yêu thương, trân trọng, biết ơn sự hi sinh của mẹ… |