ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Bức tranh (Nguyễn Minh Châu)
Đọc đoạn thơ sau:
“…Sắp đặt đời mình đâu chỉ tự mình thôi
Gặp cầu phải qua gặp sông phải lội
Vẫn còn nhiều nẻo đường trên mặt đất này chưa có lối
Mà cái đích mỏng manh lại tấp tểnh tận đâu rồi
Mẹ dặn con ra đường nhìn thẳng
Nhưng đừng quên ngoái lại phía sau
Nhìn thẳng để tới nhanh
Ngoái lại đằng sau để không về muộn
Gắng nhớ những gì cần nhớ
Và chớ phung phí thời gian vào những cái phải quên
Nghĩ suy nên cứng cáp
Nói năng lại phải mềm
Quá khứ không toàn là kỷ niệm
Quá khứ có lúc còn buốt óc
Quá khứ lộ thiên
Có đá có vàng
Có cả những báu vật rồi ngày mai ai may thì sẽ thấy
Có cả những màu mây chưa từng đến với trời
Có cả đống bão giông đang tích điện đợi ngày dâng hồng thuỷ
Và có cả gương mặt của chính mình sẽ mọc lại với mùa sau
Nếu ai quên quá khứ của mình
Một mai thôi
Như dòng sông tắt nước.”
(Trích “Bóng đa làng”, tập thơ “Trầm tích”, Hoàng Trần Cương, NXB Hội Nhà văn, 1996)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. Chỉ ra những điều mẹ dặn được nêu trong bài thơ.
Câu 3. Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong các câu thơ:
Nếu ai quên quá khứ của mình
Một mai thôi
Như dòng sông tắt nước.”
Câu 4. Em hiểu như thế nào về cách ứng xử của con người trong cuộc sống được thể hiện qua hai câu thơ:
Nghĩ suy nên cứng cáp
Nói năng lại phải mềm
Câu 5. Em có đồng tình với quan điểm của tác giả trong câu thơ “Sắp đặt đời mình đâu chỉ tự mình thôi” không? Vì sao?
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | Thể thơ tự do. | 0,5 | |
| 2 | Những điều mẹ dặn được nêu trong bài thơ:
– Ra đường nhìn thẳng để tới nhanh, ngoái lại phía sau để không về muộn; – Nhớ những gì cần nhớ; chớ phung phí thời gian vào những cái phải quên; – Nghĩ suy nên cứng cáp; Nói năng lại phải mềm. – Không được quên quá khứ. |
0,5 | |
| 3 | Hiệu quả của phép tu từ
– So sánh những người lãng quên quá khứ với “dòng sông tắt nước”. (0,25 điểm) – Hiệu quả: + Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho lời thơ; (0,25 điểm) + Nhấn mạnh/ làm nổi bất kết cục tất yếu với những ai thờ ơ, lãng quên quá khứ, nguồn cội chính là đã hủy hoại đi ý nghĩa tồn tại của đời mình, hủy diệt chính mình; (0,25 điểm) + Là lời cảnh báo, nhắc nhở để mỗi người trân quý quá khứ, cội nguồn. (0,25 điểm) |
1,0 | |
| 4 | – Cách ứng xử của con người trong cuộc sống được thể hiện trong hai câu thơ: Nghĩ suy nên cứng cáp/ Nói năng lại phải mềm”
+ Suy nghĩ cứng cáp và có lập trường vững vàng cho bản thân. + Lời nói lại không được cứng rắn mà phải lựa lời, mềm dẻo. – Đây mới chính là cách ứng xử linh hoạt trong giao tiếp và xử lý các mối quan hệ. |
1,0 | |
| 5 | Anh/Chị có đồng tình với quan điểm của tác giả trong câu thơ “Sắp đặt đời mình đâu chỉ tự mình thôi” không? Vì sao?
* Học sinh nêu quan điểm: đồng tình/ không đồng tình/ ý kiến khác * Lý giải thuyết phục, dưới đây là một hướng – Nếu đồng tình: + Kiến tạo nên cuộc đời của mỗi người là sự chi phối, ảnh hưởng từ vô vàn yếu tố: gia đình, môi trường, xã hội, thời đại, quá khứ – hiện tại – tương lai, may mắn, thất bại,… + Tự mình – tự lập, tự chủ,… là điều vô cùng cần thiết song vẫn là yếu tố chủ quan, nhiều khi không thể vượt qua/ chiến thắng nhưng trở lực lớn trong cuộc đời, không đủ tiềm lực để tạo nên phiên bản đời mình tốt nhất. + Có thêm nhiều trợ giúp, sự sắp đặt đời mình sẽ nhanh hơn, đi xa hơn và hiệu quả hơn… – Nếu không đồng tình: Trả lời theo hướng phản biện lại vấn đề + Có nhiều yếu tố khách quan ảnh hưởng, tác động đển sự sắp đặt cuộc đời mỗi cá nhân. Nhưng yếu tố mang tính quyết định lại đặc biệt thuộc về bản thân con người, yếu tố tự mình. + Bản thân mình hiểu rõ năng lực, sở trường, sở đoản; nếu có va vấp thất bại, tự mình đứng lên mới có thể kiến tạo lại những giá trị tốt nhất cho cuộc đời mình. – Ý kiến khác: có thể kết hợp lý lẽ của hai quan điểm đã nêu. |
1,0 |
