ĐỀ ĐỌC HIỂU
Thơ tình người lính biển (Trần Đăng Khoa)
Anh ra khơi
Mây treo ngang trời những cánh buồm trắng
Phút chia tay, anh dạo trên bến cảng
Biển một bên và em một bên
Biển ồn ào, em lại dịu êm
Em vừa nói câu chi rồi mỉm cười lặng lẽ
Anh như con tàu lắng sóng từ hai phía
Biển một bên và em một bên
Ngày mai, ngày mai khi thành phố lên đèn
Tàu anh buông neo dưới chùm sao xa lắc
Thăm thẳm nước trời, nhưng anh không cô độc
Biển một bên và em một bên
Đất nước gian lao chưa bao giờ bình yên
Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng
Anh đứng gác. Trời khuya. Đảo vắng
Biển một bên và em một bên
Vòm trời kia có thể sẽ không em
Không biển nữa. Chỉ mình anh với cỏ
Cho dù thế thì anh vẫn nhớ
Biển một bên và em một bên…
Hải Phòng, 1981
Trần Đăng Khoa sinh năm 1958, quê ở tỉnh Hải Dương. Thế giới thơ ông chân thực, hồn nhiên, có những bài chạm đến suy tư sâu sắc.
Nhà thơ Trần Đăng Khoa sáng tác bài Thơ tình người lính biển vào năm 1981, khi ông đang là lính hải quân. Bài thơ đã được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc thành bài hát Chút thơ tình người lính biển.
Đọc bài thơ trên và thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.
Câu 2. Chỉ ra 01 biện pháp tu từ trong khổ thơ thứ hai.
Câu 3. Trong khổ thơ thứ ba có những hình ảnh nào được nhân vật trữ tình nhắc tới?
Câu 4. Nêu mạch cảm xúc của bài thơ?
Câu 5. Bạn hiểu như thế nào về hình ảnh “những vành tang trắng” trong câu thơ “Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng”?
Câu 6. Bạn hãy nhận xét tình cảm của tác giả được thể hiện qua bài thơ?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.
Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Người lính biển (được thể hiện qua từ “anh”).
Giải thích: “Anh” là nhân vật chính trong bài, thể hiện tâm trạng của người lính biển khi chia tay người yêu và ra khơi, gắn bó với biển đảo và trách nhiệm.
Câu 2: Chỉ ra 01 biện pháp tu từ trong khổ thơ thứ hai.
Biện pháp tu từ: Phép đối.
Giải thích: Câu “Biển một bên và em một bên” thể hiện sự đối lập giữa hai yếu tố quan trọng trong cuộc sống của người lính biển: người yêu và biển cả. Việc đối lập này thể hiện sự phân chia tình cảm, nhưng cũng đồng thời làm nổi bật trách nhiệm nặng nề của người lính.
Câu 3: Những hình ảnh nào được nhân vật trữ tình nhắc tới trong khổ thơ thứ ba?
Những hình ảnh được nhắc đến:
- Thành phố lên đèn
- Tàu buông neo
- Chùm sao xa lắc
- Nước trời thăm thẳm
- Biển
- Em
Giải thích: Những hình ảnh này giúp tạo nên không gian và thời gian cho bài thơ, đồng thời thể hiện tâm trạng và cảm xúc của người lính biển trong khoảnh khắc đêm khuya, khi xa người yêu và đang chuẩn bị cho nhiệm vụ.
Câu 4: Nêu mạch cảm xúc của bài thơ?
Mạch cảm xúc:
- Từ lúc chia tay ở bến cảng.
- Cảm xúc lưu luyến với người yêu.
- Những suy tư về trách nhiệm với Tổ quốc.
- Sự đan xen giữa tình cảm cá nhân và nghĩa vụ đối với đất nước.
Giải thích: Bài thơ diễn tả dòng cảm xúc từ lúc chia tay ở bến cảng cho tới lúc người lính làm nhiệm vụ ở đảo xa; đồng thời, đan xen những suy tư về cá nhân và đất nước.
Câu 5: Bạn hiểu như thế nào về hình ảnh “những vành tang trắng” trong câu thơ “Bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng”?
- Nghĩa thực: “Vành tang trắng” là khăn tang của những người thân, gia đình, thể hiện nỗi đau và mất mát do thiên tai hoặc chiến tranh.
- Nghĩa biểu tượng: Những vành tang trắng đại diện cho nỗi đau chung của đất nước, những mất mát do chiến tranh và thiên tai mà người dân phải gánh chịu. Đây là hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của cuộc sống và cũng là lời nhắc nhở về những đau thương vẫn còn đeo bám trong lòng mỗi người.
Câu 6: Bạn hãy nhận xét tình cảm của tác giả được thể hiện qua bài thơ?
Tình cảm của tác giả:
- Trân trọng và yêu thương những người lính biển.
- Ngưỡng mộ sự hy sinh và dũng cảm của người lính.
- Cảm giác tiếc nuối nhưng cũng đầy tự hào trước những hy sinh của họ trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.
Giải thích: Tác giả thể hiện một tình cảm chân thành, sâu sắc với người lính, đồng thời cũng là sự tri ân với những hy sinh của họ trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Tình cảm này thể hiện qua các hình ảnh và chi tiết mà tác giả miêu tả trong bài thơ, như “biển một bên”, “em một bên”, hay “bão thổi chưa ngừng trong những vành tang trắng”. Tình yêu với người lính biển và đất nước thể hiện trong từng câu chữ, thấm đẫm niềm tự hào và cảm xúc sâu sắc.