ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi: Ngọn đèn không tắt (Nguyễn Ngọc Tư)
Xưa có một ông vua tổ chức một cuộc thi tìm ra người nào vẽ được bức tranh bình yên nhất. Nhiều họa sĩ đã tham gia và nộp bài. Nhà vua xem xét tất cả các bức tranh và ông chọn ra hai bức ông thích nhất. Nhưng ông vẫn phải chọn ra một bức tranh đạt giải.
Bức tranh thứ nhất vẽ một hồ nước tĩnh lặng đến mức có thể thấy những ngọn núi cao vút xung quanh soi bóng dưới hồ. Bên trên là bầu trời trong xanh, mây trắng. Đó là một bức tranh mà ai nhìn vào cũng phải mê mẩn.
Bức tranh thứ hai cũng vẽ cảnh núi, nhưng nó mấp mô và trần trụi. Bên trên là bầu trời u ám, vần vũ như sắp có mưa bão, sấm chớp. Phía dưới một ngọn núi là thác nước đổ xuống ào ào. Nhưng khi nhà vua nhìn kỹ, ông thấy bên cạnh thác nước là một bụi cây nhỏ nằm trong một kẽ đá. Nơi đó, giữa dòng thác trút nước xuống một cách giận dữ, có con chim mẹ đang thản nhiên đậu trên tổ của mình, bên cạnh đàn chim con ríu rít… Bình yên thật sự…
“Ta chấm bức tranh này!” – Nhà vua công bố: “Sự bình yên không có nghĩa là một nơi không có tiếng ồn ào, không khó khăn, không cực nhọc. Bình yên có nghĩa ngay chính khi đang ở trong phong ba bão táp ta vẫn cảm thấy sự yên tĩnh trong trái tim. Đó mới chính là ý nghĩa thật sự của sự bình yên.”
(book365.vn/tintuc-sukien/cau-chuyen-cuoc-song-buc-tranh-ve-su-binh-yen.html)
Câu 1 (0,5 điểm). Chỉ ra phép liên kết được sử dụng trong hai câu văn sau: “Sự bình yên không có nghĩa là một nơi không có tiếng ồn ào, không khó khăn, không cực nhọc. Bình yên có nghĩa ngay chính khi đang ở trong phong ba bão táp ta vẫn cảm thấy sự yên tĩnh trong trái tim.”
Câu 2 (0,5 điểm). Phân tích cấu tạo của câu văn sau và cho biết nó thuộc kiểu câu gì?
Phía dưới một ngọn núi là thác nước đổ xuống ào ào.
Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong câu: “Nơi đó, giữa dòng thác trút nước xuống một cách giận dữ, có con chim mẹ đang thản nhiên đậu trên tổ của mình, bên cạnh đàn chim con ríu rít…”?
Câu 4 (1,0 điểm). Theo em, tại sao nhà vua chọn bức tranh thứ hai là bức tranh của “sự bình yên”?
Câu 5 (1,0 điểm). Qua câu chuyện, em rút ra bài học gì trong cuộc sống?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0,5 điểm):
➡Phép liên kết được sử dụng trong hai câu văn: Phép lặp: “Bình yên”
Câu 2 (0,5 điểm):
➡ Câu văn “Phía dưới một ngọn núi là thác nước đổ xuống ào ào” có cấu tạo:
– Thành phần chính gồm chủ ngữ “thác nước” và vị ngữ “đổ xuống ào ào”.
– Cụm trạng ngữ “Phía dưới một ngọn núi” chỉ nơi chốn.
➡ Đây là kiểu câu câu trần thuật đơn, dùng để tả sự vật, sự việc cụ thể, rõ ràng.
Câu 3 (1,0 điểm):
➡ Biện pháp tu từ nhân hóa được sử dụng trong câu:
– “Dòng thác trút nước xuống một cách giận dữ”: gán cho dòng thác cảm xúc “giận dữ”, thể hiện sức mạnh dữ dội và hung hãn của thiên nhiên.
– “Con chim mẹ đang thản nhiên đậu trên tổ”: gán cho con chim mẹ trạng thái “thản nhiên”, tạo sự tương phản rõ rệt với dòng thác dữ dội.
➡ Tác dụng:
– Tạo nên hình ảnh sống động, sinh động và giàu cảm xúc.
– Nhấn mạnh sự đối lập giữa bão tố dữ dội và sự bình yên thản nhiên, làm nổi bật chủ đề về ý nghĩa thật sự của bình yên.
– Gợi lên cảm giác sâu sắc về sự an nhiên trong tâm hồn dù xung quanh hỗn loạn.
Câu 4 (1,0 điểm):
➡ Nhà vua chọn bức tranh thứ hai là bức tranh của “sự bình yên” vì:
– Bức tranh thể hiện sự bình yên không phải là sự tĩnh lặng tuyệt đối, không có khó khăn, gian khổ mà là sự bình yên trong tâm hồn khi đối mặt với sóng gió, bão tố.
– Hình ảnh con chim mẹ thản nhiên đậu trên tổ giữa dòng thác dữ dội tượng trưng cho sự kiên cường, vững chãi, sự an yên giữa những khó khăn của cuộc sống.
– Bức tranh mang ý nghĩa sâu sắc về bản lĩnh và sự bình thản nội tâm dù bên ngoài có hỗn loạn.
– Đây mới là ý nghĩa thật sự của sự bình yên mà nhà vua muốn nhấn mạnh.
Câu 5 (1,0 điểm):
➡ Qua câu chuyện, bài học em rút ra là:
– Bình yên không đồng nghĩa với sự vắng mặt của khó khăn hay thử thách mà là khả năng giữ được sự an nhiên, thanh thản trong tâm hồn dù phải đối mặt với sóng gió của cuộc đời.
– Trong mọi hoàn cảnh, chúng ta cần rèn luyện bản lĩnh, sự kiên định và bình tĩnh để vượt qua thử thách.
– Bình yên thật sự đến từ bên trong, từ thái độ và cách nhìn nhận cuộc sống của mỗi người.
– Chúng ta nên biết trân trọng sự bình yên nội tâm và giữ gìn nó trước những biến động bên ngoài.
Qua câu chuyện, bài học sâu sắc mà em rút ra là sự bình yên trong cuộc sống không phải là sự vắng mặt tuyệt đối của khó khăn, thử thách hay những điều phiền muộn. Thay vào đó, bình yên thật sự xuất phát từ bên trong mỗi con người – đó là khả năng giữ được sự an nhiên, thanh thản và tâm hồn ổn định dù cho bên ngoài có những biến động, phong ba bão táp. Khi ta đối mặt với những khó khăn, thử thách, nếu biết giữ vững bản lĩnh, sự kiên định và thái độ tích cực, ta sẽ tìm được sự bình yên trong chính mình. Bình yên nội tâm sẽ giúp ta vượt qua những sóng gió của cuộc đời mà không bị lung lay hay gục ngã. Bên cạnh đó, câu chuyện cũng nhắc nhở mỗi người cần rèn luyện cho mình bản lĩnh, sự kiên cường để đối mặt với mọi hoàn cảnh. Sự bình yên không phải là điều tự nhiên có được, mà là kết quả của sự trưởng thành, ý chí và sự thấu hiểu cuộc sống. Do đó, chúng ta cần trân trọng và giữ gìn sự bình yên nội tâm này, làm chỗ dựa vững chắc để sống vui vẻ, ý nghĩa và mạnh mẽ hơn trong mọi hoàn cảnh.
