PHẦN ĐỌC (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
TÌNH THƯƠNG LÀ CHIA SỚT
(Minh Niệm)
- […] Chia sớt là lấy đi nỗi khổ. Ai cũng có lúc gặp hoàn cảnh khó khăn hay vướng vào nỗi khổ. Nhưng họ sẽ không cảm thấy buồn tủi, mà trái lại còn có thêm nghị lực để vượt qua, nếu họ luôn có người thương ở bên cạnh để chia sớt. Dù ta không đủ sức kéo họ ra khỏi vũng lầy khổ đau, nhưng ít ra sự có mặt kịp thời của ta cũng có thể làm cho nỗi khổ niềm đau kia vơi đi ít nhiều. Bởi vì họ đã cảm nhận được sự chân thành của Họ biết ta thật sự thương yêu cuộc đời họ, muốn gánh vác phần nào trách nhiệm cho cuộc đời họ, và muốn đồng hành với họ đi về tương lai. Một nỗi đau khi được chứa đựng bởi hai trái tim thì chắc chắn nó sẽ không đủ sức làm thành nỗi đau nữa. Đó là lý do mà ta luôn cần có nhau trong cuộc đời này.
- Sống với một người lúc nào cũng nói thương ta, nhưng khi ta gặp khó khăn thì họ lại tỏ ra chẳng hề hay biết. Đến nỗi, ta đã trực tiếp báo cho họ biết và chỉ xin họ ngồi xuống lắng nghe để thấu hiểu thôi mà họ cũng có đủ thứ lý do để thoái thác1. Tình thương như thế sẽ không mang lại hạnh phúc. Họ luôn nghĩ rằng, họ đã quá cực khổ để đem tiền bạc và danh dự về cho ta rồi, nên họ không còn đủ sức để nhận thêm những phiền toái2 khác nữa. Ta hãy tự giải quyết lấy. Đáng lẽ khó khăn kia chỉ là khó khăn thôi, nhưng chính thái độ hờ hững vô tâm của họ đã khiến cho khó khăn ấy biến thành nỗi khổ. Ta biết chứ. Ta biết họ đang rất bận rộn và không có nhiều năng lượng để giúp ta giải quyết vấn đề. Nhưng ta chỉ cần thái độ quan tâm chia sẻ của họ thôi, dù chỉ là một lời hỏi han cũng đủ làm ta cảm thấy ấm áp rồi. Vì thái độ ấy báo cho ta biết đó là người đang cùng chịu nỗi đau với
- Có hiểu mới có thương, không hiểu mà thương thì tình thương ấy sẽ rất hời hợt và có khi là giả tạo. Mà muốn hiểu nhau thì cần phải lắng nghe nhau, phải biết bên kia muốn gì hay không muốn gì để ta ứng xử cho hợp lý. Cho dù có những yêu cầu không thật sự chính đáng, nhưng ta cũng cần biết họ đang vướng kẹt vào tâm lý nào để kịp thời tháo gỡ. Nếu ta nhân danh tình thương rồi cứ làm theo kiểu của mình, thì rốt cuộc chẳng giúp được gì mà còn làm cho nỗi khổ lớn thêm. Dĩ nhiên thiện chí là cần thiết. Bởi đôi khi ta phải kiên nhẫn lắm mới lắng nghe nổi, hoặc ta phải khuyên lơn hay nài nỉ thì người kia mới chịu nói ra hết những niềm đau chôn giấu. Ngoài ra, ta còn phải đón nhận những năng lượng rất nặng nề từ những lời kể lể, khóc than hay đầy sân hận3 của họ mà không để bị tổn thương. Vì vậy, thiện chí phải là thái độ biết nghĩ cho người kia hơn là nghĩ cho mình (thương), mà cũng phải biết cách nghĩ sao cho đúng đắn (hiểu) thì mới có thể giúp được.
- Cho nên nếu đã thật sự thương nhau thì ta phải luôn biết và hiểu được những gì đang xảy ra cho nhau mà không cần đợi loan báo4. Lòng phải hiểu được lòng mới là tình thương chân thật. Đâu cần làm điều gì quá lớn lao mới gọi là thương yêu. Chỉ cần thường xuyên quan tâm sâu sắc đến tình trạng sức khỏe của họ, nấu một món ăn đúng sở thích của họ, sẵn sàng xắn tay áo phụ họ rửa dọn bếp núc, giúp họ sửa lại cái thắng xe, không nỡ nhờ vả khi thấy họ đang bận bịu, không bao giờ bỏ mặc mỗi khi họ hoang mang hay lạc lõng. Như thế cũng đủ làm cho đối tượng thương yêu cảm nhận được sự chân thành của ta rồi.
- Để có đủ năng lực làm tất cả những điều đó, ta phải ý thức rằng chia sớt và hiến tặng là hai chất liệu không thể thiếu trong bất cứ tình thương nào. Không có nó thì không có gì để gọi là tình thương cả. Bởi vì nỗi khổ của người ta thương cũng chính là nỗi khổ của Ta không giúp người thương của ta thì ai sẽ giúp bây giờ?
Tình thương yêu rộng lớn Luôn đem tới niềm vui
Cùng sớt chia nỗi khổ
Dìu nhau về thảnh thơi.
(Trích Hiểu về trái tim, Minh Niệm, Nxb Tổng hợp, Tp HCM năm 2019)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Chỉ ra câu chủ đề ở đoạn (1).
Câu 2. Xác định 1 phép liên kết trong hai câu văn: Ai cũng có lúc gặp hoàn cảnh khó khăn hay vướng vào nỗi khổ. Nhưng họ sẽ không cảm thấy buồn tủi, mà trái lại còn có thêm nghị lực để vượt qua, nếu họ luôn có người thương ở bên cạnh để chia sớt.
Câu 3. Nhận xét về mức độ phù hợp giữa nội dung nghị luận với nhan đề của văn bản.
Câu 4. Nêu tác dụng của việc kết thúc bài viết bằng một bài thơ ngắn.
Câu 5. Hãy chia sẻ ngắn gọn về một thông điệp mà anh/chị rút ra cho bản thân sau khi đọc văn bản trên.
Đáp án
Câu 1. Câu chủ đề ở đoạn (1):
- “Chia sớt là lấy đi nỗi khổ.”
Câu 2. Phép liên kết trong hai câu văn:
- Phép thế: từ “họ” thay thế cho “những người gặp hoàn cảnh khó khăn hay vướng vào nỗi khổ”.
Câu 3. Nhận xét về mức độ phù hợp giữa nội dung và nhan đề:
- Nhận định rằng nhan đề “Tình thương là chia sớt” hoàn toàn phù hợp với nội dung văn bản. Mọi luận điểm và dẫn chứng đều hướng đến việc làm rõ rằng tình thương chân thật phải đi kèm với sự thấu hiểu và chia sẻ, từ đó mang lại niềm vui và sự bình yên cho cả hai phía.
Câu 4. Tác dụng của việc kết thúc bằng một bài thơ ngắn:
- Giúp cô đọng nội dung chính bằng hình thức súc tích, dễ nhớ.
- Tăng tính biểu cảm, tạo dư âm cảm xúc nhẹ nhàng, sâu lắng cho người đọc sau khi tiếp nhận văn bản nghị luận.
Câu 5. Thông điệp tâm đắc:
- Thông điệp: “Tình thương chân thật là sự thấu hiểu và chia sẻ đúng lúc.”
- Vì: Trong cuộc sống, ai cũng cần được lắng nghe và đồng hành. Một lời hỏi han, một hành động nhỏ nhưng chân thành cũng có thể làm dịu đi nỗi đau và giúp người khác cảm thấy được yêu thương.
Thông tin về tác giả
- Tác giả: Minh Niệm
- Tác phẩm: Hiểu về trái tim
- Nhà xuất bản: NXB Tổng hợp TP. Hồ Chí Minh, năm 2019
- Giới thiệu: Minh Niệm là một thiền sư, tác giả và diễn giả nổi tiếng trong lĩnh vực phát triển tâm thức và chữa lành nội tâm. Các tác phẩm của ông thường mang thông điệp sâu sắc về tình thương, sự tỉnh thức và nghệ thuật sống hạnh phúc.
5 câu hỏi mở rộng và trả lời
Câu 6. Vì sao sự hiện diện đúng lúc lại quan trọng trong tình thương?
→ Vì nó thể hiện sự quan tâm chân thành, giúp người đang đau khổ cảm thấy không cô đơn và có thêm nghị lực vượt qua.
Câu 7. Tình thương thiếu sự thấu hiểu sẽ dẫn đến hậu quả gì?
→ Dễ gây tổn thương, hiểu lầm, khiến người được yêu thương cảm thấy bị bỏ rơi hoặc không được tôn trọng.
Câu 8. Làm thế nào để rèn luyện khả năng lắng nghe trong tình thương?
→ Cần kiên nhẫn, đặt mình vào vị trí của người khác, không phán xét và sẵn sàng tiếp nhận cảm xúc của họ một cách chân thành.
Câu 9. Theo bạn, vì sao chia sẻ là một chất liệu không thể thiếu trong tình thương?
→ Vì chia sẻ giúp kết nối trái tim, làm vơi đi nỗi đau và tạo nên sự gắn bó bền vững giữa con người với nhau.
Câu 10. Bạn đã từng trải nghiệm một tình huống được người khác chia sẻ đúng lúc chưa? Điều đó mang lại cảm xúc gì cho bạn?
→ (Tự trả lời theo trải nghiệm cá nhân, ví dụ: khi gặp áp lực học tập, một người bạn đã lắng nghe và động viên, khiến mình cảm thấy nhẹ lòng và có thêm động lực.)
