ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Hoa đào nở trên vai (Vũ Thị Huyền Trang)
HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI
[…] Vậy là Lụm trở thành con cháu nhà này cũng đã được hơn ba tháng. Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy. Lúc trở về từ nơi tránh lũ ông thất thần nhìn nhà cửa tan hoang. Lúc đang bới trong đống đổ nát tìm nồi niêu, xoong chảo ông giật mình nhìn thấy trên bụi tre bị bão quật nằm rạp xuống bám đầy bùn đất sau cơn lũ có hình hài một con người. Nói đúng hơn đó là một đứa trẻ, quần áo nhuốm màu bùn, tay cố ôm lấy thân cây. Xứ này đâu lạ gì cảnh sau mỗi trận bão lũ lại thấy đồ đạc nhà mình trôi đi, đồ đạc nhà người ta trôi đến. Khi thì xoong nồi, khi thì cây cối, gà, vịt, khi thì quần áo, búp bê, cặp sách. Nói chung đủ cả, lẫn lộn trong bùn đất chẳng còn dùng được. Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn.
Sau lũ, nguồn nước cũng ô nhiễm nặng. Những gáo nước đục ngầu không thể gột rửa hết bùn đất trên cơ thể đứa bé tội nghiệp. Ngay cả sau này cũng vậy, dù ông Vại và vợ chồng đứa con trai có yêu thương ra sao cũng không thể nào xóa đi ký ức đau buồn trong nó. Ông từng dắt thằng nhỏ ngược dòng cơn lũ tìm về nhà. Nhưng về đến nơi chỉ thấy cảnh tượng tan hoang. Người ta nói người thân thằng nhỏ đã trôi theo cơn lũ, không về. Kể từ đó thằng nhỏ trở thành con cháu trong nhà. Người làng nói chắc ông trời thương vợ chồng chị Thảo lấy nhau chục năm vẫn chưa có con nên cơn lũ đã đưa thằng nhỏ dừng lại nơi này. Từ khi có nó nhà cửa tự nhiên cứ ấm dần lên. Dù sau lũ, dựng tạm cái lều, ba con người co cụm lại bên mâm cơm đạm bạc và giấc ngủ tứ bề gió thổi. Chồng Thảo đi xuất khẩu lao động đã được gần hai năm. Ở xa, quặn lòng thương quê nhà mưa lũ. Nên Vĩnh nói số tiền anh tiết kiệm được sẽ gửi về xây một căn nhà tử tế, nền cao, móng chắc để những mùa bão sau bớt đi phần thấp thỏm, âu lo. “Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát”. Thế là một ngôi nhà nhỏ được xây lên. Thỉnh thoảng ông Vại ới thằng nhỏ xách hộ cái xô, giữ giùm cái thang, trông giùm mấy mẻ cá đang phơi ngoài sân sợ con mèo ăn mất. Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ, lúc giải lao ông thường đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới. Mấy đứa nhỏ hàng xóm chạy sang kéo thằng Lụm chạy mất tiêu sau rặng cúc tần. Trời tối nhá nhem thằng Lụm trở về với bộ dạng lấm lem, miệng cười hở hàm răng sún chưa thay hết. Thảo vờ mắng nó vài câu chứ bụng dạ thì mừng vui quá chừng. Ít ra cũng thấy Lụm bắt đầu cười trở lại. Nửa đêm cũng ít dần những cơn ác mộng khiến thằng nhỏ bật dậy mếu máo gọi “mẹ ơi”. Nó cũng thôi bám chặt vào cột nhà mỗi khi thấy ngoài trời nổi gió.
[..] Cảnh tát cá đồng mới đông vui làm sao. Bà con ai cũng ghé chọn vài con cá to mua về để ăn Tết. Cá đồng ăn cỏ, nước sạch chảy lưu thông nên thơm thịt ai cũng thích. Lụm bận bịu với chiếc giỏ đựng đầy tôm tép của mình. Cô Thảo nói Lụm bán được bao nhiêu tiền đều được giữ lại để đi chợ Tết. Thằng nhỏ sướng rơn lội cả ngày dưới đồng, bùn bết từ đỉnh đầu xuống chân, chỉ hàm răng trắng thỉnh thoảng thích chí cười khanh khách. Tối về cô Thảo đun sẵn nồi nước lá, lôi Lụm ra kì cọ. Tay Thảo dừng lại bên chiếc bớt đỏ trên vai thằng nhỏ, khẽ cười bảo:
– Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi.
– Hồi trước mẹ con hay nói ai có chiếc bớt đỏ như hoa sau này nhất định sẽ hạnh phúc. Có thật vậy không cô?
– Đúng thế. Cô cũng tin sau này Lụm nhất định sẽ trở thành một chàng trai tươi vui, hạnh phúc. Bởi con mang cả mùa xuân đang nở thắm trên vai.
Lụm nhắm mắt, ngửa cổ cảm nhận sự ấm áp của từng gáo nước lá dội xuống người mình và những cánh hoa đào chầm chậm nở trên vai…
(Vũ Thị Huyền Trang)
*Chú thích: Tác giả: Vũ Thị Huyền Trang sinh năm 1987, tốt nghiệp Khóa 9 Khoa Viết văn và Báo chí, Đại học Văn hóa Hà Nội. Hội viên Hội VHNT tỉnh Phú Thọ.Vũ Thị Huyền Trang là tác giả của 14 đầu sách văn học đã xuất bản, sở hữu một bộ sưu tập khá lớn các giải thưởng lớn nhỏ trong các cuộc thi sáng tác văn xuôi, truyện ngắn. Các sáng tác chủ yếu viết về đề tài gia đình và người phụ nữ. Ở chị luôn có sự yêu thương day dứt cho những số phận, những bi kịch của con người nhất là người phụ nữ và trẻ em.
Truyện “Hoa đào nở trên vai”: là câu chuyện cảm động, giàu giá trị nhân văn, để lại trong tâm hồn bạn đọc những ấn tượng tốt đẹp về tình cảm của con người sau mùa lũ. Đọc truyện, chắc hắn trong trái tim ta cảm thấy vô cùng ấm áp bởi tình cảm của bố con ông Vại dành cho Lụm – cậu bé bị trôi dạt theo dòng nước lũ may mắn được ông Vại cứu sống và cưu mang.
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi (từ câu 1 đến câu 8) (2,0 điểm)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích?
- Miêu tả Nghị luận C. Tự sự D. Thuyết minh
Câu 2. Văn bản trên được kể theo ngôi thứ mấy?
- Ngôi thứ nhất Ngôi thứ hai
- Ngôi thứ ba Kết hợp ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba
Câu 3. Truyện được kể theo trình tự nào?
- Trình tự thời gian Trình tự tương phản, đối lập
- Trình tự không gian Trình tự không gian kết hợp thời gian
Câu 4. Ông Vại nhặt được Lụm trong hoàn cảnh nào?
- Ông đi bắt cá và thấy Lụm bên bờ suối
- Ông đi rừng và thấy Lụm ở bìa rừng
- Ông vừa trở về sau cơn lũ và thấy Lụm lẫn trong đống đổ nát
- Ông đi ra đồng và thấy lụm bên bờ ruộng
Câu 5. Câu “Có thật vậy không cô?” trong đoạn trích dùng để làm gì?
- Dùng để hỏi Dùng để bộc lộc cảm xúc
- Dùng để cầu khiến Dùng để bày tỏ quan điểm
Câu 6. Câu “Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn” sử dụng biện pháp tu từ nào?
- Nhân hoá Hoán dụ
- Điệp ngữ So sánh
Câu 7. Ông Vại và cô Thảo đối xử với Lụm như thế nào?
- Xa lánh, ghét bỏ
- Ân cần, chu đáo, yêu thương như con cháu trong nhà
- Hắt hủi, lạnh nhạt
- Thờ ơ, vô cảm
Câu 8. Từ khi có Lụm về ở cùng, không khí gia đình ông Lụm như thế nào?
- Ấm cúng hẳn lên Càng trở nên lục đục
- Buồn bã hơn Bí bách, khó chịu
Trả lời câu hỏi (4,0 điểm)
Câu 9. Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi tới bạn đọc là gì? (1,5 điểm)
Câu 10. Viết đoạn văn (khoảng từ 8 – 10 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình yêu thương trong cuộc sống? (2,5 điểm)
Đề số 2:
PHẦN I: ĐỌC HIỂU (6,0 điểm)
HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI
[…] Vậy là Lụm trở thành con cháu nhà này cũng đã được hơn ba tháng. Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy. Lúc trở về từ nơi tránh lũ ông thất thần nhìn nhà cửa tan hoang. Lúc đang bới trong đống đổ nát tìm nồi niêu, xoong chảo ông giật mình nhìn thấy trên bụi tre bị bão quật nằm rạp xuống bám đầy bùn đất sau cơn lũ có hình hài một con người. Nói đúng hơn đó là một đứa trẻ, quần áo nhuốm màu bùn, tay cố ôm lấy thân cây. Xứ này đâu lạ gì cảnh sau mỗi trận bão lũ lại thấy đồ đạc nhà mình trôi đi, đồ đạc nhà người ta trôi đến. Khi thì xoong nồi, khi thì cây cối, gà, vịt, khi thì quần áo, búp bê, cặp sách. Nói chung đủ cả, lẫn lộn trong bùn đất chẳng còn dùng được. Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn.
Sau lũ, nguồn nước cũng ô nhiễm nặng. Những gáo nước đục ngầu không thể gột rửa hết bùn đất trên cơ thể đứa bé tội nghiệp. Ngay cả sau này cũng vậy, dù ông Vại và vợ chồng đứa con trai có yêu thương ra sao cũng không thể nào xóa đi ký ức đau buồn trong nó. Ông từng dắt thằng nhỏ ngược dòng cơn lũ tìm về nhà. Nhưng về đến nơi chỉ thấy cảnh tượng tan hoang. Người ta nói người thân thằng nhỏ đã trôi theo cơn lũ, không về. Kể từ đó thằng nhỏ trở thành con cháu trong nhà. Người làng nói chắc ông trời thương vợ chồng chị Thảo lấy nhau chục năm vẫn chưa có con nên cơn lũ đã đưa thằng nhỏ dừng lại nơi này. Từ khi có nó nhà cửa tự nhiên cứ ấm dần lên. Dù sau lũ, dựng tạm cái lều, ba con người co cụm lại bên mâm cơm đạm bạc và giấc ngủ tứ bề gió thổi. Chồng Thảo đi xuất khẩu lao động đã được gần hai năm. Ở xa, quặn lòng thương quê nhà mưa lũ. Nên Vĩnh nói số tiền anh tiết kiệm được sẽ gửi về xây một căn nhà tử tế, nền cao, móng chắc để những mùa bão sau bớt đi phần thấp thỏm, âu lo. “Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát”. Thế là một ngôi nhà nhỏ được xây lên. Thỉnh thoảng ông Vại ới thằng nhỏ xách hộ cái xô, giữ giùm cái thang, trông giùm mấy mẻ cá đang phơi ngoài sân sợ con mèo ăn mất. Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ, lúc giải lao ông thường đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới. Mấy đứa nhỏ hàng xóm chạy sang kéo thằng Lụm chạy mất tiêu sau rặng cúc tần. Trời tối nhá nhem thằng Lụm trở về với bộ dạng lấm lem, miệng cười hở hàm răng sún chưa thay hết. Thảo vờ mắng nó vài câu chứ bụng dạ thì mừng vui quá chừng. Ít ra cũng thấy Lụm bắt đầu cười trở lại. Nửa đêm cũng ít dần những cơn ác mộng khiến thằng nhỏ bật dậy mếu máo gọi “mẹ ơi”. Nó cũng thôi bám chặt vào cột nhà mỗi khi thấy ngoài trời nổi gió.
[..] Cảnh tát cá đồng mới đông vui làm sao. Bà con ai cũng ghé chọn vài con cá to mua về để ăn Tết. Cá đồng ăn cỏ, nước sạch chảy lưu thông nên thơm thịt ai cũng thích. Lụm bận bịu với chiếc giỏ đựng đầy tôm tép của mình. Cô Thảo nói Lụm bán được bao nhiêu tiền đều được giữ lại để đi chợ Tết. Thằng nhỏ sướng rơn lội cả ngày dưới đồng, bùn bết từ đỉnh đầu xuống chân, chỉ hàm răng trắng thỉnh thoảng thích chí cười khanh khách. Tối về cô Thảo đun sẵn nồi nước lá, lôi Lụm ra kì cọ. Tay Thảo dừng lại bên chiếc bớt đỏ trên vai thằng nhỏ, khẽ cười bảo:
– Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi.
– Hồi trước mẹ con hay nói ai có chiếc bớt đỏ như hoa sau này nhất định sẽ hạnh phúc. Có thật vậy không cô?
– Đúng thế. Cô cũng tin sau này Lụm nhất định sẽ trở thành một chàng trai tươi vui, hạnh phúc. Bởi con mang cả mùa xuân đang nở thắm trên vai.
Lụm nhắm mắt, ngửa cổ cảm nhận sự ấm áp của từng gáo nước lá dội xuống người mình và những cánh hoa đào chầm chậm nở trên vai…
(Vũ Thị Huyền Trang)
- Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi (từ câu 1 đến câu 8) (2,0 điểm)
Câu 1. Xác định thể loại của văn bản trên?
- Truyện lịch sử Truyện ngắn
- Truyện ngụ ngôn Truyện đồng thoại
Câu 2. Xác định cốt truyện của văn bản trên?
- Cốt truyện đa tuyến Cốt truyện nhẹ nhàng, sâu sắc
- Cốt truyện đơn tuyến Cốt truyện giàu kịch tính
Câu 3. Truyện được kể theo trình tự nào?
- Trình tự thời gian Trình tự tương phản, đối lập
- Trình tự không gian Trình tự không gian kết hợp thời gian
Câu 4. Ông Vại nhặt được Lụm trong hoàn cảnh nào?
- Ông đi bắt cá và thấy Lụm bên bờ suối
- Ông đi rừng và thấy Lụm ở bìa rừng
- Ông vừa trở về sau cơn lũ và thấy Lụm lẫn trong đống đổ nát
- Ông đi ra đồng và thấy lụm bên bờ ruộng
Câu 5. Câu “Có thật vậy không cô?” trong đoạn trích dùng để làm gì?
- Dùng để hỏi Dùng để bộc lộc cảm xúc
- Dùng để cầu khiến Dùng để bày tỏ quan điểm
Câu 6. Câu “Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi. ” sử dụng các biện pháp tu từ nào?
- Nhân hoá và so sánh Hoán dụ và so sánh
- Điệp ngữ và ẩn dụ liệt kê và nhân hoá
Câu 7. Ông Vại và cô Thảo đối xử với Lụm như thế nào?
- Xa lánh, ghét bỏ
- Ân cần, chu đáo, yêu thương như con cháu trong nhà
- Hắt hủi, lạnh nhạt
- Thờ ơ, vô cảm
Câu 8. Từ khi có Lụm về ở cùng, không khí gia đình ông Lụm như thế nào?
- Ấm cúng hẳn lên Càng trở nên lục đục
- Buồn bã hơn Bí bách, khó chịu
Câu 9. Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi tới bạn đọc là gì? (1,5 điểm)
Câu 10. Viết đoạn văn (khoảng từ 8 – 10 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của sự sẻ chia trong cuộc sống? (2,5 điểm)
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ 01
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
|
Đọc hiểu
|
1 | C. Tự sự | 0.25 |
| 2 | B. Ngôi thứ ba | 0.25 | |
| 3 | A. Trình tự thời gian | 0.25 | |
| 4 | C. Ông vừa trở về sau cơn lũ và thấy Lụm lẫn trong đống đổ nát | 0.25 | |
| 5 | A. Dùng để hỏi | 0.25 | |
| 6 | D. So sánh | 0.25 | |
| 7 | B.Ân cần, chu đáo, yêu thương như con cháu trong nhà | 0.25 | |
| 8 | B. Ấm cúng hẳn lên | ||
| 9 | Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi tới bạn đọc:
– “Hoa đào nở trên vai” của Vũ Thị Huyền Trang gửi đến bạn đọc thông điệp sâu sắc về tình yêu thương, sự ấm áp trong cách ứng xử giữa con người với con người trong những cảnh huống ngặt nghèo của cuộc sống. Đó là đạo lý “Thương người như thể thương thân” xuyên suốt chảy trong huyết quản bao đời nay của nhân dân ta. |
1,5 | |
| 10 | Đoạn văn từ 8 – 10 câu trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình yêu thương trong cuộc sống.
1. Yêu cầu hình thức: Viết đúng hình thức đoạn văn, đủ số câu quy định, không sai lỗi chính tả và diễn đạt. 2. Yêu cầu nội dung: – Giải thích: Tình yêu thương là đồng cảm và sẻ chia xuất phát từ trái tim, tấm lòng, tình cảm. Đó là lòng nhân ái, vị tha, đức hi sinh, sẵn sàng cho đi một cách tự nguyện. – Bàn luận: Tình yêu thương trong cuộc sống có vai trò là: + Tình yêu thương xoa dịu những nỗi đau, làm vơi đi bớt khó khăn, nhọc nhằn trong đời sống của mỗi con người + Tình yêu thương có sức mạnh cảm hoá, khiến cho con người ngày càng trở nên hướng thiện, tốt đẹp hơn. + Tình yêu thương con người giúp gắn kết người với người. Là nền tảng là cơ sở để xây dựng xã hội nhân văn tiến bộ (HS lấy dẫn chứng phù hợp). – Mở rộng phê phán: Phê phán lối sống thờ ơ, vô cảm, thiếu tình thương, không biết quan tâm, chia sẻ, đồng cảm và giúp đỡ người khác… – Bài học nhận thức và hành động. + Nhận thức được ý nghĩa của tình yêu thương + Biết mở rộng tấm lòng, lan toả những điều tốt đẹp tới mọi người xung quanh |
2,5
0,25
0.25
1,0
0,5
0,5 |
ĐỀ 02
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
|
Đọc hiểu
|
1 | C. Truyện ngắn | 0.25 |
| 2 | B. Cốt truyện đơn tuyến | 0.25 | |
| 3 | A. Trình tự thời gian | 0.25 | |
| 4 | C. Ông vừa trở về sau cơn lũ và thấy Lụm lẫn trong đống đổ nát | 0.25 | |
| 5 | A. Dùng để hỏi | 0.25 | |
| 6 | B. Điệp ngữ và ẩn dụ | 0.25 | |
| 7 | B. Ân cần, chu đáo, yêu thương như con cháu trong nhà | 0.25 | |
| 8 | B. Ấm cúng hẳn lên | ||
| 9 | Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi tới bạn đọc:
– “Hoa đào nở trên vai” của Vũ Thị Huyền Trang gửi đến bạn đọc thông điệp sâu sắc về tình yêu thương, sự ấm áp trong cách ứng xử giữa con người với con người trong những cảnh huống ngặt nghèo của cuộc sống. Đó là đạo lý “Thương người như thể thương thân” xuyên suốt chảy trong huyết quản bao đời nay của nhân dân ta. |
1,5 | |
| 10 | Đoạn văn từ 8 – 10 câu trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình yêu thương trong cuộc sống.
1. Yêu cầu hình thức: Viết đúng hình thức đoạn văn, đủ số câu quy định, không sai lỗi chính tả và diễn đạt. 2. Yêu cầu nội dung: + Giải thích: sẻ chia là những cử chỉ, hành động xuất phát từ sự đồng cảm, và yêu thương, được thể hiện khi ta biết quan tâm,lo lắng và giúp đỡ những người xung quanh + Bàn luận: Ý nghĩa của sẻ chia – Khi ta biết sẻ chia, chắc chắn cuộc sống sẽ giảm đi những nỗi đau buồn; bớt đi những mảnh đời bất hạnh để con người không còn cảm thấy cô đơn, lạnh lẽo. – Khi biết cho đi, biết giúp đỡ và an ủi những người khó khăn, chắc chắn chúng ta sẽ cảm thấy hạnh phúc và vui vẻ. – Sẻ chia cũng làm cho xã hội trở nên tốt đẹp, nhân văn hơn….. (Nêu dẫn chứng ngắn gọn minh họa vấn đề) – Mở rộng phê phán: Phê phán những người sống không biết sẻ chia vô cảm thờ ơ với những số phận không may mắn… + Bài học nhận thức và hành động: – Hiểu được ý nghĩa của sẻ chia, biết cho đi trong cuộc sống là rất cần thiết. – Là học sinh cũng cần biết sẻ chia bằng những việc làm phù hợp với lứa tuổi. |
2,5
0,25
0.25
1,0
0,5 0,5 |
