Phần I. Đọc hiểu (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Trăng
(1)Trong vườn đêm ấy nhiều trăng quá,
Ánh sáng tuôn đầy các lối đi.
Tôi với người yêu qua nhẹ nhẹ…
Im lìm, không dám nói năng chi.
(2)Bâng khuâng chân tiếc dậm lên vàng,
Tôi sợ đường trăng tiếng dậy vang,
Ngơ ngác hoa duyên còn núp lá,
Và làm sai lỡ nhịp trăng đang.
(3)Dịu dàng đàn những ánh tơ xanh,
Cho gió du dương điệu múa cành;
Cho gió đượm buồn, thôi náo động
Linh hồn yểu điệu của đêm thanh.
(4)Chúng tôi lặng lẽ bước trong thơ
Lạc giữa niềm êm chẳng bến bờ
Trăng sáng, trăng xa, trăng rộng quá!
Hai người, nhưng chẳng bớt bơ vơ.
(Xuân Diệu, Thơ mới 1932-1945 tuyển chọn, NXB Văn học, 2004, tr. 113)
Thực hiện các yêu cầu từ 1 đến 5
Câu 1: Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ Trăng.
Câu 2: Hãy chỉ ra những từ ngữ miêu tả trăng trong khổ thơ cuối của bài thơ Trăng.
Câu 3: Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong những dòng thơ sau: Dịu dàng đàn những ánh tơ xanh,
Câu 4: Nhận xét tình cảm, cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ Trăng.
Câu 5: Anh/chị hãy so sánh điểm khác nhau trong mối quan hệ giữa trăng và người ở những câu thơ sau:
“Trăng sáng, trăng xa, trăng rộng quá!
Hai người, nhưng chẳng bớt bơ vơ.”
(Trăng – Xuân Diệu)
“Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa ngắm nhà thơ.”
(Ngắm trăng – Hồ Chí Minh)
Đáp án
Câu 1. Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?
→ Là “tôi” – nhân vật trữ tình, cũng chính là cái tôi nghệ sĩ của Xuân Diệu.
Câu 2. Những từ ngữ miêu tả trăng trong khổ thơ cuối?
→ Trăng sáng, trăng xa, trăng rộng.
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong câu “Dịu dàng đàn những ánh tơ xanh”?
→
- Biện pháp tu từ: Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác.
- Tác dụng nghệ thuật: Làm lời thơ thêm sinh động, giàu biểu cảm.
- Tác dụng nội dung: Thay vì dùng thính giác để cảm nhận tiếng đàn, tác giả dùng thị giác – “ánh tơ xanh” – để diễn tả âm thanh. Qua đó, tình yêu trong thơ Xuân Diệu hiện lên như một bản giao hưởng đầy màu sắc, quyến rũ và mê đắm.
Câu 4. Nhận xét về cảm xúc của nhân vật trữ tình trong bài thơ?
→
- Cảm xúc: Xao xuyến, bâng khuâng, ngượng ngùng, lắng nghe những rung động của thiên nhiên và tình yêu, xen lẫn chút cô đơn mơ hồ.
- Nhận xét: Những cảm xúc ấy tuy mơ hồ nhưng được diễn tả rất tinh tế, thể hiện cái tôi nhạy cảm, luôn khao khát giao cảm với thiên nhiên và con người, nhưng vẫn mang nỗi cô đơn sâu thẳm.
Câu 5. So sánh mối quan hệ giữa trăng và người trong hai đoạn thơ?
→
- Trong thơ Xuân Diệu: Trăng là biểu tượng của cái đẹp khiến con người nhận ra sự cô đơn, lạc lõng giữa vũ trụ bao la.
- Trong thơ Hồ Chí Minh: Trăng là người bạn tri âm, vượt qua song sắt nhà tù để giao hòa tâm hồn với thi nhân.
Thông tin về tác giả
Xuân Diệu (1916–1985) là một trong những nhà thơ lớn của nền văn học hiện đại Việt Nam, được mệnh danh là “ông hoàng thơ tình”. Ông là gương mặt tiêu biểu của phong trào Thơ mới, đồng thời là nhà văn, nhà phê bình văn học xuất sắc.
🔹 Những dấu ấn nổi bật:
- Là người mở đường cho lối thơ tình cảm xúc, đầy khát vọng sống và yêu.
- Thơ ông giàu hình ảnh, nhạc điệu, mang đậm chất lãng mạn và hiện đại.
- Tác phẩm tiêu biểu: “Thơ thơ”, “Gửi hương cho gió”, “Ngọn quốc kỳ”, “Mùa xuân chín”…
Với cái tôi nghệ sĩ đầy nhạy cảm, Xuân Diệu đã để lại một di sản thi ca phong phú, góp phần làm nên diện mạo mới cho văn học Việt Nam thế kỷ XX.
5 Câu hỏi mở rộng
Câu 6. Hình ảnh “hoa duyên còn núp lá” gợi điều gì?
→ Gợi sự e ấp, kín đáo của tình yêu mới chớm nở, đồng thời thể hiện sự tinh tế trong cảm nhận của nhân vật trữ tình.
Câu 7. Vì sao nhân vật trữ tình “không dám nói năng chi”?
→ Vì không gian quá thiêng liêng, cảm xúc quá mong manh, khiến lời nói trở nên thừa thãi, dễ làm vỡ tan sự yên tĩnh và vẻ đẹp của khoảnh khắc.
Câu 8. Tác giả sử dụng hình ảnh thiên nhiên để thể hiện điều gì?
→ Để làm nổi bật cảm xúc của con người, đặc biệt là sự giao hòa giữa thiên nhiên và tâm hồn đang yêu, đồng thời thể hiện cái nhìn đầy lãng mạn và tinh tế.
Câu 9. Câu thơ “Hai người, nhưng chẳng bớt bơ vơ” có ý nghĩa gì?
→ Dù có người yêu bên cạnh, nhân vật trữ tình vẫn cảm thấy cô đơn – một nỗi cô đơn mang tính bản thể, thường trực trong cái tôi nghệ sĩ.
Câu 10. Nếu được chọn một hình ảnh tiêu biểu nhất trong bài thơ, bạn chọn gì? Vì sao?
→ Em chọn “Dịu dàng đàn những ánh tơ xanh” vì đó là hình ảnh vừa đẹp, vừa sáng tạo, thể hiện rõ phong cách nghệ thuật của Xuân Diệu – lãng mạn, bay bổng và đầy cảm xúc.
