Đọc đoạn thơ
Con đã đi rất xa rồi
Ngoảnh nhìn lại vẫn gặp ánh đèn thành phố
Sau cánh rừng, sau cù lao, biển cả
Một ánh đèn sáng đến nơi con
Và lòng con yêu mến, xót thương hơn
Khi con nghĩ đến cuộc đời của mẹ
Khi con nhớ đến căn nhà nhỏ bé
Mẹ một mình đang dõi theo con
Giữa bao nhiêu mưa nắng đời thường
Đã có lúc lòng con hờ hững
Thấy hạnh phúc của riêng mình quá lớn
Ngỡ chỉ mình đau đớn xót xa thôi
Giữa bao nhiêu năm tháng ngược xuôi
Đã có lúc lòng con đơn bạc
Quên có những điều tưởng không sao quên được
Như người no quên cơn đói của chính mình
Sao đêm nay se thắt cả lòng con
Khi con gặp ánh đèn thành phố
Nơi mẹ sống, mẹ vui buồn, sướng khổ
Chỉ một mình tóc cứ bạc thêm ra
Sao đêm nay khi đã đi xa
Lòng con bỗng bồn chồn quay trở lại
Bên đời mẹ nhọc nhằn dầu dãi
Nỗi mất còn thăm thẳm trong tim
Đời mẹ như bến vắng bên sông
Nơi đón nhận những con thuyền tránh gió
Như cây tự quên mình trong quả
Quả chín rồi ai dễ nhớ ơn cây
Như trời xanh nhẫn nại sau mây
Con đường nhỏ dẫn về bao tổ ấm
Con muốn có lời gì đằm thắm
Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay.
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thể thơ của đoạn trích.
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra những từ ngữ bộc lộ cảm xúc của chủ thể trữ tình trong những đoạn thơ bắt đầu bằng cụm từ “Sao đêm nay”.
Câu 3 (1,0 điểm). Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ sau:
Đời mẹ như bến vắng bên sông
Nơi đón nhận những con thuyền tránh gió
Câu 4 (1,0 điểm). Nêu mạch cảm xúc của chủ thể trữ tình trong đoạn trích trên.
Câu 5 (1,0 điểm). Từ nội dung của hai dòng thơ cuối: Con muốn có lời gì đằm thắm/ Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay, lựa chọn một bài học em thấy có ý nghĩa nhất đối với bản thân, giải thích lí do về sự lựa chọn đó.
Gợi ý trả lời
Câu 1 (0,5 điểm):
Thể thơ: Tự do.
Câu 2 (0,5 điểm):
Các từ ngữ bộc lộ cảm xúc của chủ thể trữ tình là:
“se sắt cả lòng con”, “lòng con bỗng bồn chồn”.
Câu 3 (1,0 điểm):
Biện pháp so sánh: “Đời mẹ” được ví với “bến vắng”.
Tác dụng:
-
Giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn.
-
Thể hiện mẹ là bến vắng bình yên, nơi con có thể trở về sau những vất vả, khó khăn trong cuộc sống. Ở bên mẹ, con sẽ nhận được sự bình yên, tiếp thêm sức mạnh cho con.
-
Qua đó thể hiện sự biết ơn, tình yêu của con dành cho mẹ.
Câu 4 (1,0 điểm):
Mạch cảm xúc của chủ thể trữ tình:
-
Từ nỗi xa cách nhớ mẹ, xót xa khi nghĩ về cuộc đời của mẹ → Khổ thơ 2,3 thể hiện niềm xúc động trào dâng khi nghĩ đến mẹ → Tiếp đến là cảm thán thấu sự hy sinh thầm lặng của mẹ → Cuối cùng là mong ước yêu thương, đền đáp công ơn của mẹ đối với mình.
Câu 5 (1,0 điểm):
Học sinh đọc 2 câu thơ và rút ra bài học mình tâm đắc nhất, đưa ra lí giải phù hợp.
Gợi ý một số bài học:
-
Luôn yêu thương, kính trọng mẹ.
-
Chăm sóc, báo hiếu mẹ khi mẹ vẫn đang còn ở bên mình.
-
…
