Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Tiếng chim kêu củaThạch Lam
Câu 1: Qua lời thoại giữa hai anh em, em cảm nhận được điều gì về tính cách của nhân vật người em?
→ Nhân vật người em có lòng thương nhưng thiếu quyết đoán và dễ bị chi phối bởi hoàn cảnh. Cậu ngại rét, ngại khó nên không hành động dù đã nói lời tốt đẹp.
Câu 2: Hành động “kéo chăn trùm kín cổ” của hai anh em có ý nghĩa gì?
→ Đây là biểu hiện của sự thỏa hiệp, né tránh trách nhiệm. Dù thương con chim, cả hai đều chọn sự an toàn, thoải mái cho bản thân thay vì hành động giúp đỡ.
Câu 3: Vì sao tiếng chim kêu lại “yếu ớt hơn” về sau?
→ Tiếng chim yếu dần cho thấy sự mỏi mệt, tuyệt vọng của sinh vật nhỏ bé trong đêm lạnh. Nó cũng phản ánh sự phai nhạt của lòng trắc ẩn khi không được chuyển hóa thành hành động.
Câu 4: Chi tiết “chị Hai nói mê lảm nhảm” có vai trò gì trong đoạn truyện?
→ Chi tiết này tạo không khí mơ hồ, bất ổn, làm gián đoạn cuộc đối thoại và khiến nhân vật người em càng dễ lảng tránh hành động. Nó góp phần thể hiện sự thiếu dứt khoát trong ứng xử.
Câu 5: Bài học nào em rút ra từ đoạn truyện?
→ Lòng tốt không chỉ nằm ở lời nói mà cần được thể hiện bằng hành động cụ thể. Đôi khi, sự trì hoãn hay do dự có thể khiến ta bỏ lỡ cơ hội làm điều đúng đắn.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Tiếng chim kêu được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Quảng Ninh chuyên năm 2025 2026
Đọc đoạn trích:
Tiếng chim kêu([1])
Thạch Lam([2])
Lược phần đầu: Một đêm mưa phùn ẩm ướt tối tăm về cuối tháng chạp, hai anh em nhà nọ nằm trên giường, trùm chăn đến tận cằm, cùng nhau nói chuyện phiếm để đợi giấc ngủ, bỗng nghe thấy một tiếng chim kêu ngoài cửa. Hai anh em tưởng tượng có một chú chim ướt át, xù lông vì rét đang muốn vào nơi có ánh sáng ấm áp. Chúng thấy thương con chim và bảo nhau sẽ mở cửa để mang nó vào trong phòng. Tuy nói thế nhưng cả hai anh em vẫn chưa dậy, người nọ có ý đợi người kia. Chúng nghe thấy tiếng chị Hai nói mê lảm nhảm gì đó. Một lúc sau…
Chúng tôi lại nghe thấy cái tiếng chiêm chiếp ban nãy bây giờ hình như yếu ớt hơn. Anh tôi bảo:
– Thôi, chú dậy đem con chim vào đi.
Tôi ngần ngại:
– Dậy bây giờ rét lắm, anh ạ.
– Rét gì mà rét. Chú cứ bước mạnh bạo ra thì không rét đâu.
Hình như để trái với lời anh tôi nói, một cơn gió lạnh lọt vào phòng làm lay động chiếc màn. Tôi rùng mình nói:
– Brrr! Rét lắm, ra bây giời thì chết cóng.
Rồi tôi kéo chăn trùm kín cổ. Anh tôi cũng kéo chăn lên rồi bảo tôi:
– Chú lười lắm. Có ra kia mở cánh cửa sổ mà cũng không chịu khó.
– Thế anh ra có được không?
Bên kia màn, tiếng ú ớ của chị Hai lại nổi lên thành thử tôi không biết câu trả lời của anh tôi ra thế nào. Một lát mới thấy anh tôi nói:
– Chú có thương nó, bảo mang nó vào thì ra mở cửa chứ.
Tôi lúc bấy giờ đã buồn ngủ lắm, mắt đã díp lại bèn quay mặt vào trong rồi bảo:
– Thôi mặc kệ nó anh ạ.
Anh tôi gắt: Thế thì còn nói chuyện!
Rồi anh tôi quay lưng về phía tôi, kéo chăn trùm kín đầu, co chân ngủ, không nói gì nữa. Tôi còn lắng tai nghe tiếng chiêm chiếp của con chim như tha thiết gọi. Rồi một lát tôi cũng ngủ nốt.
[…]
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể trong văn bản.
Câu 2. (1,0 điểm) Suy nghĩ của em về chi tiết kết thúc đoạn truyện (trình bày trong khoảng 5 đến 7 câu, có sử dụng câu hỏi tu từ, chỉ rõ câu hỏi tu từ đó).
([1]) Thạch Lam tuyển tập, NXB Văn học, 2012, tr.205-207.
([2]) Thạch Lam (1910-1942) quê gốc ở Quảng Nam. Truyện của ông có cốt truyện đơn giản, lời văn trong sáng, giản dị, giàu chất thơ. Một số tác phẩm tiêu biểu Gió đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938), Sợi tóc (1942),…
HƯỚNG DẪN CHẤM
| I. ĐỌC HIỂU (2,0 điểm)
Đọc đoạn trích trong bài truyện ngắn Tiếng chim kêu của Thạch Lam và thực hiện các yêu cầu |
(2,0) |
| Tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể
– Chỉ ra ngôi kể: thứ nhất (người kể chuyện xưng “tôi”). – Tác dụng: + Dẫn dắt câu chuyện từ góc nhìn của người trong cuộc (nhân vật người em). + Giúp câu chuyện được kể lại chân thực, người kể chuyện có thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ, làm cho câu chuyện trở nên sinh động hấp dẫn, gần gũi. + Góp phần bộc lộ nội dung, tư tưởng chủ đề của câu chuyện và quan điểm, thái độ của nhà văn về cách ứng xử của con người trong cuộc sống. Hướng dẫn chấm: Thí sinh có thể trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương – Cho 0,25 điểm: xác định đúng ngôi kể. – Cho 0,75 điểm: trả lời đầy đủ 3 ý của phần “tác dụng”; cho 0,5 điểm nếu trả lời được 2 ý; cho 0,25 nếu trả lời được 1 ý. – Cho 0 điểm: trả lời sai hoặc không trả lời. |
1,0 |
| Suy nghĩ của em về chi tiết kết thúc đoạn truyện (trình bày trong khoảng 5 đến 7 câu, có sử dụng câu hỏi tu từ, chỉ rõ câu hỏi tu từ đó).
– Chỉ ra chi tiết: miêu tả hành động hai anh em quyết định không cứu con chim và đi ngủ sau rất nhiều băn khoăn, đùn đẩy. – Nêu suy nghĩ của bản thân: trình bày quan điểm cá nhân song không trái với chuẩn mực đạo đức, pháp luật và có cơ sở từ văn bản; có thể tham khảo gợi ý: + Về ý nghĩa, tác dụng của chi tiết: tạo tình tiết bất ngờ, cảm giác hụt hẫng; thể hiện thông điệp về cách ứng xử của con người. + Về bài học rút ra từ chi tiết: con người có thể nghĩ những điều tốt đẹp, nói những lời tốt đẹp nhưng thực hiện chúng lại không dễ dàng; để có thể thực hiện điều tốt đẹp, con người trước hết cần chiến thắng sự thỏa hiệp, vượt lên bản năng và thách thức của ngoại cảnh. – Sử dụng câu hỏi tu từ khi trình bày suy nghĩ. Hướng dẫn chấm: Thí sinh có thể trả lời như đáp án hoặc diễn đạt tương đương – Cho 0,25 điểm: chỉ ra được chi tiết. – Cho 0,5 điểm: nêu được đầy đủ các ý ở phần “suy nghĩ của bản thân” như gợi ý; cho 0,25 điểm nếu nêu được 1 ý hoặc nêu cả 2 ý nhưng chưa đầy đủ hoặc nêu suy nghĩ khác nhưng phù hợp thuyết phục. – Cho 0,25 điểm: sử dụng đúng câu hỏi tu từ. – Cho 0 điểm: trả lời sai hoặc không trả lời. |
1,0 |
