Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Mẹ của Bằng Việt
Câu 1: Hình ảnh “tiếng chân đi rất nhẹ” gợi cho em cảm nhận gì về người mẹ?
→ Hình ảnh này thể hiện sự ân cần, dịu dàng và tinh tế của mẹ. Mẹ luôn chăm sóc con bằng tất cả sự nhẹ nhàng, không làm phiền giấc ngủ hay sự nghỉ ngơi của con.
Câu 2: Vì sao người con “xót lòng” khi mẹ hái trái bưởi đào?
→ Vì đó là hành động đầy yêu thương và hy sinh của mẹ. Người con cảm nhận được sự vất vả, tận tụy của mẹ trong từng việc nhỏ, khiến lòng trào dâng niềm xúc động và biết ơn.
Câu 3: Hình ảnh “mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà” có ý nghĩa gì?
→ Đây là biểu tượng của sự ấm áp, bình yên và tình thân gia đình. Khói bếp không chỉ là hơi ấm vật chất mà còn là hơi ấm của tình mẹ, của sự chăm sóc mỗi ngày.
Câu 4: Qua câu thơ “Tỉnh ra rồi, có mẹ, hoá thành quê!”, em hiểu gì về vai trò của mẹ?
→ Mẹ không chỉ là người chăm sóc mà còn là nơi chốn để trở về, là biểu tượng của quê hương. Trong tâm trí người con, mẹ chính là gốc rễ, là điểm tựa tinh thần lớn nhất.
Câu 5: Bài thơ gợi cho em suy nghĩ gì về tình mẫu tử trong chiến tranh?
→ Tình mẫu tử trong chiến tranh càng trở nên thiêng liêng và sâu sắc. Dù trong hoàn cảnh khốc liệt, người mẹ vẫn âm thầm hy sinh, là nguồn động viên lớn lao cho người con chiến đấu và vượt qua đau thương.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Mẹ được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Hòa Bình năm 2025 2026
- ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
| Con bị thương, nằm lại một mùa mưa
Nhớ dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ Nhà yên ắng, tiếng chân đi rất nhẹ, Gió từng hồi trên mái lá ùa qua.
Nhớ vườn cây che bóng kín sau nhà Trái chín rụng suốt mùa thu lộp độp Những dãy bưởi sai, những hàng khế ngọt, Nhãn đầu mùa, chim đến bói lao xao… |
Con xót lòng, mẹ hái trái bưởi đào
Con nhạt miệng, có canh tôm nấu khế Khoai nướng, ngô bung, ngọt lòng đến thế Mỗi ban mai toả khói ấm trong nhà.
Ba con đầu đi chiến đấu nơi xa Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả, Con nói mớ [1]những núi rừng xa lạ Tỉnh ra rồi, có mẹ, hoá thành quê! |
(Trích Mẹ[2], Bằng Việt[3], Tác phẩm văn học được giải thưởng Nhà nước, NXB Hội nhà văn, 2015, tr.175-176)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ của đoạn trích.
Câu 2. (0,5 điểm) Ghi lại các từ ngữ thể hiện hình ảnh người mẹ trong khổ thơ đầu.
Câu 3. (1,0 điểm) Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ được sử dụng trong câu thơ:
Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả.
Câu 4. (1,0 điểm) Xác định chủ đề của đoạn trích.
Câu 5. (1,0 điểm) Đoạn trích gợi cho em suy nghĩ gì về những người mẹ Việt Nam? (trình bày trong khoảng 5 – 7 dòng)
[1] Nói mớ: nói mơ, nói mê.
[2] Bài thơ Mẹ được Bằng Việt sáng tác năm 1972, thời điểm ông tham gia công tác ở chiến trường Bình Trị Thiên với tư cách là phóng viên chiến trường. Nhà thơ bị thương và được người mẹ hậu phương chăm sóc.
[3] Bằng Việt sinh năm 1941, tên khai sinh Nguyễn Việt Bằng, quê ở Hà Nội. Ông làm thơ từ đầu những năm 60 của thế kỉ XX và thuộc thế hệ những nhà thơ trẻ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ cứu nước. Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, tràn đầy cảm xúc.
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | Thể thơ của đoạn trích: thơ tám chữ
Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm – Không trả lời, hoặc trả lời sai: 0,0 điểm |
0,5 | |
| 2 | Các từ ngữ thể hiện hình ảnh người mẹ trong khổ thơ đầu:
– dáng mẹ ân cần mà lặng lẽ – tiếng chân đi rất nhẹ Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng như đáp án hoặc trả lời “ân cần mà lặng lẽ”, “đi rất nhẹ”: 0,5 điểm – Trả lời được 1 ý: 0,25 điểm – Không trả lời, trả lời sai: 0,0 điểm |
0,5 | |
| 3 | Biện pháp tu từ đảo ngữ: Tình máu mủ mẹ dồn con hết cả.
– Dấu hiệu của biện pháp đảo ngữ: Cụm từ Tình máu mủ được đảo lên đầu dòng thơ. – Tác dụng” + Giúp cho việc diễn đạt của câu thơ thêm giàu hình ảnh, sinh động, gợi cảm. + Nhấn mạnh tình yêu thương sâu nặng của người mẹ hậu phương dành cho con (người chiến sĩ) + Thể hiện tình cảm biết ơn của người con (người chiến sĩ) dành cho người mẹ hậu phương. Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng như đáp án: 1,0 điểm – Chỉ ra được dấu hiệu của biện pháp đảo ngữ: 0,25 điểm – Nêu tác dụng: + Trả lời được từ 2 ý: 0,75 điểm + Trả lời được ý thứ 2 hoặc ý thứ 3: 0,5 điểm + Trả lời được ý thứ nhất, hoặc trả lời chung chung có chạm vào đáp án: 0,25 điểm – Không trả lời, trả lời sai: 0,0 điểm Lưu ý: Chấp nhận những cách diễn đạt tương tự. |
1,0 | |
| 4 | Chủ đề của đoạn trích: Thể hiện tình cảm nhớ thương, trâm trọng, biết ơn, ngợi ca của người chiến sĩ dành người mẹ hậu phương.
Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng như đáp án: 1,0 điểm – Trả lời không đầy đủ: 0,25-0,75 điểm – Không trả lời, trả lời sai: 0,0 điểm |
||
| 5 | Từ nội dung đoạn trích, thí sinh bày tỏ suy nghĩ về những người mẹ Việt Nam. Có thể theo hướng:
– Người mẹ Việt Nam yêu nước, nhậu hậu, giàu tình yêu thương và đức hi sinh,… hiện thân cho những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam. – Mỗi người con cần biết ơn, yêu thương, quan tâm, chăm sóc mẹ. – …. Hướng dẫn chấm: – Trả lời như đáp án hoặc có cách trả lời khác nhưng thuyết phục: 1,0 điểm – Trả lời tương đối thuyết phục: 0,5 – 0,75 điểm – Trả lời sơ sài, chưa thuyết phục: 0,25 điểm – Không trả lời, trả lời sai: 0,0 điểm |
1,0 |
