Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Mợ du của Nguyên Hồng
Câu 1: Vì sao mợ Du phải nhờ nhân vật “tôi” giúp đỡ để gặp con?
→ Vì mợ Du không được quyền nuôi con sau khi ly hôn, lại sống xa quê. Mợ chỉ có thể gặp con lén lút, nhờ vào sự ngây thơ và lòng thương của cậu bé An.
Câu 2: Qua chi tiết “mợ Du quỳ hẳn đầu gối, hai tay choàng lấy người Dũng”, em cảm nhận được điều gì?
→ Đó là hành động thể hiện nỗi nhớ con da diết và tình mẫu tử mãnh liệt. Mợ Du không ngại ngần thể hiện sự yêu thương, đau đớn và khát khao được gần con.
Câu 3: Hình ảnh “hai mái tóc ngắn dài trộn lẫn với nhau” có ý nghĩa gì?
→ Hình ảnh này tượng trưng cho sự gắn bó thiêng liêng giữa mẹ và con. Dù bị chia cách, tình cảm của họ vẫn hòa quyện, không thể tách rời.
Câu 4: Vì sao nhân vật “tôi” lại “bưng lấy mặt và quay đi chỗ khác”?
→ Vì cậu bé quá xúc động trước cảnh mẹ con đoàn tụ. Đó là sự đồng cảm sâu sắc, khiến cậu không thể kìm nén cảm xúc và phải tránh đi để giấu nước mắt.
Câu 5: Truyện ngắn gợi cho em suy nghĩ gì về tình mẫu tử?
→ Tình mẫu tử là tình cảm thiêng liêng, không gì có thể thay thế. Dù hoàn cảnh có chia lìa, người mẹ vẫn luôn hướng về con bằng tất cả yêu thương và hy sinh.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Mợ du được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Nam Định năm 2025 2026
Đọc văn bản sau:
MỢ DU
(Nguyên Hồng)
(Lược phần đầu: Sau cuộc hôn nhân sắp đặt, mợ Du sống với cậu Du không hạnh phúc. Họ bỏ nhau và mợ Du phải rời bỏ quê hương, không được nuôi con, vào Vinh kiếm sống. Nhớ con, mợ tìm về quê. Để được gặp con – Dũng, mợ đã nhờ nhân vật tôi – cậu bé An – giúp đỡ).
May quá, tôi vừa tới cửa nhà cậu Du thì thằng Dũng ở trong nhà đâm bổ ra gọi hàng mía. Nó không để tôi nói thêm với nó một nhời, chạy theo tôi ngay và luôn luôn bắt tôi đưa xem đồng hào đôi mới.
Chúng tôi vừa mới đến cổng vườn nhà ông Hào, mợ Du ở một bụi râm bụt lao sầm ra, ôm chặt lấy thằng Dũng vừa nức nở kêu tên Dũng:
– Dũng! Dũng! Dũng con ơi!
Mợ bế xốc Dũng lên, đẩy cánh cổng chạy vào trong cùng vườn. Tôi theo vào. Mợ Du đặt Dũng xuống đất, mợ quỳ hẳn đầu gối, hai tay choàng lấy người Dũng. Vẫn cái giọng nghẹn ngào ấy:
– Dũng! Dũng! Dũng có nhớ mợ không! Bà có đánh Dũng không? Cậu có bênh Dũng không? Dũng có nhớ mợ không? Có thương mợ không?
Dũng không đáp, ngả đầu vào vai mẹ mếu máo:
– Hự! Hự… mợ về nhà với con cơ…
Mợ Du hôn hít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở:
– Giời ơi! Giời ơi! Mợ chết mất! Dũng ơi! Dũng ơi!
Ánh trăng vằng vặc đã gội tràn trề xuống hai gương mặt đầm đìa nước mắt áp lên nhau và hai mái tóc ngắn dài trộn lẫn với nhau. Hương hoa cau và hoa lý sáng và ấm đã xao xuyến lên bởi những tiếng khóc dồn dập vỡ lở ở một góc vườn, rì rì tiếng dế.
Tôi dần thấy nghẹn ở cổ. Tôi phải bưng lấy mặt và quay đi chỗ khác: “Mợ ơi! Mợ ơi!”.
Đằng kia Dũng cũng: “Mợ ơi! Mợ ơi!”.
Tiếng khóc của Dũng và cả chính tiếng khóc của tôi càng xé lòng tôi ra.
Chợt mợ Du đứng vùng lên, hất mạnh mớ tóc xõa ra đằng sau.
Thoáng cái, mắt mợ quắc lên sáng ngời và gương mặt trắng mát của mợ tái hẳn đi. Mợ cắn chặt môi dưới, lắc mạnh đầu luôn mấy cái. Ánh trăng càng chảy cuồn cuộn trong những đợt tóc đen ánh trở nên hung dài chấm gót của mợ Dũng.
Mắt người mẹ khốn nạn, mắt đứa con đầy đọa và mắt tôi đắm vào nhau không biết trong bao nhiêu phút, yên lặng và tê mê…
Một lúc sau, mợ Dũng dắt Dũng ra ngoài vườn. Tôi chực chạy ra hè trước, mợ vội chạy theo, kéo tôi lại. Mợ, một tay nắm tay Dũng, một tay xoa đầu tôi, giọng khàn khàn và vẫn nghẹn ngào:
– An và em Dũng về nhà nhé. Mấy hôm nữa mợ lại về. Mợ đã dặn ông Hào rồi đấy, An và Dũng muốn thức ăn gì thì ăn.
Nói đoạn, mợ cúi xuống lại hôn hít vào trán, vào má vào cổ, vào gáy Dũng.
Toàn thân tôi lại rung chuyển trước sự quyến luyến này.
(Lược phần cuối: Từ đó trở đi mỗi lần mợ Dũng trở về nhân vật tôi đều giúp hai mẹ con gặp nhau. Sau mười bảy, mười tám năm, nhân vật tôi tình cờ biết câu chuyện về mợ Du khi mợ đã qua đời. Di vật cuối cùng mợ Du để lại chính là bức thư và tấm ảnh chụp chung với Dũng cùng với nỗi nhớ con được ghi chú đằng sau bức ảnh)
( Trích Những truyện hay viết cho thiếu nhi, NXB Kim Đồng, 2021, tr 113-115)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định và nêu đấu hiệu nhận biết ngôi kể trong văn bản.
Câu 2 (0,75 điểm). Liệt kê những từ ngữ thể hiện tâm trạng của nhân vật tôi khi chứng kiến cuộc gặp gỡ của hai mẹ con mợ Du.
Câu 3 (0,75 điểm). Chỉ ra lời người kể chuyện và lời nhân vật trong đoạn trích sau:
Dũng không đáp, ngả đầu vào vai mẹ mếu máo:
– Hự! Hự… mợ về nhà với con cơ…
Mợ Du hôn hít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở:
– Giời ơi! Giời ơi! Mợ chết mất! Dũng ơi! Dũng ơi!
Câu 4 (0.75 điểm). Nêu tác dụng của việc sử dụng câu hỏi trong đoạn trích sau:
Dũng! Dũng! Dũng có nhớ mợ không! Bà có đánh Dũng không? Cậu có bênh Dũng không? Dũng có nhớ mợ không? Có thương mợ không?
Câu 5 (0.75 điểm). Phân tích hiệu quả chi tiết ánh trăng trong văn bản.
Câu 6 (0,5 điểm). Từ cuộc gặp gỡ của hai mẹ con mợ Du trong văn bản, em hãy chia sẻ một vài suy nghĩ về vai trò của tỉnh cảm gia đình đối với mỗi người. (Trình bày khoảng 5 – 7 dòng.)
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | – Ngôi kể trong văn bản: ngôi thứ nhất.
– Dấu hiệu nhận biết ngôi kể trong văn bản: Người kể chuyện xưng tôi Hướng dẫn chấm: – Trả lời đúng ngôi kể: 0,25 điểm. – Trả lời đúng dấu hiệu nhận biết ngôi kể: 0,25 điểm. – Trả lời khác đáp án hoặc không trả lời. 0 điểm. |
0,5 | |
| 2 | Những từ ngữ thể hiện tâm trạng của nhân vật tôi khi chứng kiến cuộc 0,75 gặp gỡ của hai mẹ con mợ Du: dần thấy nghẹn ở cổ; phải bưng lấy mặt và quay đi chỗ khác; tiếng khóc; xé lòng tôi; mắt tôi đắm vào; toàn thân rung chuyển
Hướng dẫn chấm: Trả lời từ 5-6 ý: 0,75 điểm Trả lời 3-4 ý: 0,5 điểm Trả lời 1-2 ý: 0,25 điểm – Trích dẫn nguyên vẹn câu văn chứa các từ ngữ 0,25 điểm. – Trả lời sai hoặc không trả lời. 0 điểm |
0,75 | |
| 3 | – Lời người kể chuyện và lời từng nhân vật trong đoạn trích sau đây:
– Lời người kể chuyện + Dũng không đáp, ngả đầu vào vai mẹ mếu máo. + Mợ Du hôn rối rít vào má, vào trán, vào cằm Dũng rồi khóc nức nở. – Lời nhân vật. + Lời nhân vật Dũng: Hư! Hự… mợ về nhà với con cơ + Lời nhân vật mà Du: Giời ơi! Giời ơi! Mợ chết mất Dũng ơi! Dũng ơi! Hướng dẫn chấm: – Chỉ ra đúng và đủ lời người kể chuyện: 0,25 điểm. – Nêu rõ lời của nhân vật Dũng và chỉ ra đúng lời nhân vật Dũng: 0,25 điểm – Nêu rõ lời của nhân vật mẹ Du và chỉ ra dùng lời nhân vật mơ Du 0,25 điểm – Lưu ý: Nếu không nêu rõ lời của từng nhân vật, nhưng vẫn trích lại đầy đủ lời từng nhân vật: 0,25 điểm |
0,75 | |
| 4 | Tác dụng của việc sử dụng câu hỏi trong đoạn trích:
+ Tạo giọng điệu dồn dập, tha thiết. + Khắc hoạ cảm xúc lo lắng, quan tâm, yêu thương của mẹ Du dành cho con. + Thể hiện sự đồng cảm, yêu thương, trận trọng của nhà văn. Hướng dẫn chấm: – Mỗi ý trong tác dụng: 0,25 điểm – Lưu ý: Chấp nhận cách diễn đạt khác nhưng đảm bảo đúng bản chất vấn đề vẫn cho điểm tối đa. |
0,75 | |
| 5. | – Chi tiết ảnh trăng xuất hiện hai lần trong văn bản:
+ Ánh trăng vằng vặc đã gội tràn trề xuống hai gương mặt đầm đìa nước mắt áp lên nhau và hai mái tóc ngắn dài trộn lẫn với nhau. + Ánh trăng càng chảy cuồn cuộn trong những đợt tóc đen ánh trở nên hung dài chấm gót của mợ Dũng. – Hiệu quả + Tạo cách diễn đạt sinh động, ấn tượng, giàu sức gợi; tăng sự liên kết cho văn bản + Khắc hoạ vẻ đẹp của thiên nhiên thơ mộng, có hồn như đồng cảm với niềm xúc động của hai mẹ con trong cuộc gặp gỡ; thể hiện tình cảm tha thiết, mãnh liệt của hai mẹ con mẹ Du trong cuộc gặp gỡ. Hướng dẫn chấm: – Nêu được đầy đủ sự xuất hiện của chi tiết ánh trăng trong văn bản: 0,25 điểm – Mỗi ý trong hiểu quả cho: 0,25 điểm. – Lưu ý. Chấp nhận cách diễn đạt khác nhưng đảm bảo đùng bản chất vấn đề vẫn cho điểm tối đa |
0,75 | |
| 6. | Cuộc gặp gỡ của hai mẹ con mợ Du xúc động, tràn đầy tình yêu
chấp nhận thương xem lẫn xót xa, đau đớn HS chia sẻ một vài suy nghĩ về vai trò của tình cảm gia đình. Sau đây là một vài gợi ý: là tình cảm gắn bỏ thiêng liêng với con người; là điểm tựa tinh thần: là nguồn cổ vũ lớn lao… Hướng dẫn chấm: – Nêu được tính chất cuộc gặp gỡ 0,25 điểm – Chia sẻ từ hai suy nghĩ về vai trò của tình cảm gia đình hợp lí: 0,25 điểm. – Lưu ý: Chấp nhận cách diễn đạt khác nhưng đảm bảo đúng bản chất vấn đề vẫn cho điểm tối đa. |
0,5 |