ĐỀ ĐỌC HIỂU
Quê hương
Ta về tìm tuổi thơ ta
Phía bóng mẹ lẫn bóng tà dương rơi
Đồng xanh in sắc xanh trời
Đan trong gió những tiếng ời à ru
Lưng trần cha gánh gió thu…
vào tóc mẹ
đẫm hương nhu vườn nhà
Nắng mưa mài vạt áo bà
Đắp bồi những ước mơ xa… thành gần
Ta về nhặt nắng cuối sân
Để rưng rưng được một lần… vỡ ra
Niềm gần neo nhớ nỗi xa
Lắng bao kỉ niệm gọi là quê hương?
(Theo: tacphammoi.vn)
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu:
Câu 1: Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên?
Câu 2: Em hãy nêu những hình ảnh hiện lên trong hoài niệm, trong nỗi nhớ của nhà thơ về quê hương?
Câu 3: Nhận biết và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
“Ta về nhặt nắng cuối sân
Để rưng rưng được một lần… vỡ ra”
Câu 4: Em hiểu nội dung của những dòng thơ sau như thế nào?
“Nắng mưa mài vạt áo bà
Đắp bồi những ước mơ xa… thành gần”
Câu 5: Từ bài thơ, tác giả muốn truyền tải tới chúng ta những thông điệp nào ?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên?
➡ Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát
➡ Phương thức biểu đạt chính là biểu cảm
Câu 2: Em hãy nêu những hình ảnh hiện lên trong hoài niệm, trong nỗi nhớ của nhà thơ về quê hương?
➡ Những hình ảnh quê hương trong ký ức của nhà thơ là: bóng dáng mẹ trong ánh chiều tà, đồng xanh in trời cao, tiếng ru “ời à” đan cùng gió, người cha với lưng trần gánh gió thu, mái tóc mẹ thoảng mùi hương nhu từ vườn nhà, hình ảnh người bà với chiếc áo nâu đã bạc màu vì nắng mưa. Tất cả như một dòng hoài niệm dịu dàng, đậm tình thân và yêu thương chan chứa.
Câu 3: Nhận biết và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ:
“Ta về nhặt nắng cuối sân
Để rưng rưng được một lần… vỡ ra”
➡ Biện pháp tu từ được sử dụng là ẩn dụ chuyển đổi cảm giác. “Nhặt nắng” là hình ảnh tượng trưng cho việc gom nhặt ký ức, còn “vỡ ra” là sự bùng vỡ của cảm xúc sau khi được sống lại với những hồi ức xưa. Biện pháp này khiến cảm xúc trở nên chân thực, sâu lắng, thể hiện rõ niềm xúc động nghẹn ngào của người con khi trở về quê cũ, nơi chất chứa biết bao ký ức thiêng liêng.
Câu 4: Em hiểu nội dung của những dòng thơ sau như thế nào?
“Nắng mưa mài vạt áo bà
Đắp bồi những ước mơ xa… thành gần”
➡ Hai câu thơ gợi hình ảnh người bà tảo tần, lam lũ, chịu đựng biết bao mưa nắng cuộc đời. Nhưng chính những vất vả ấy lại là nền móng chở che, góp phần hiện thực hóa những ước mơ tưởng như xa vời của thế hệ cháu con. Câu thơ giản dị nhưng giàu tính biểu tượng, thể hiện sự tri ân sâu sắc đối với những hi sinh lặng thầm.
Câu 5: Từ bài thơ, tác giả muốn truyền tải tới chúng ta những thông điệp nào?
➡ Bài thơ gửi gắm những thông điệp nhẹ nhàng mà sâu sắc: hãy trân trọng và gìn giữ những kỷ niệm ngọt ngào với gia đình và quê hương – nơi nuôi dưỡng tâm hồn ta bằng tình yêu thương bình dị mà bền bỉ. Đó còn là lời nhắc nhở về lòng biết ơn với ông bà, cha mẹ – những người đã âm thầm hy sinh cả đời để bồi đắp cho những giấc mơ con cháu được bay cao, bay xa. Quê hương không chỉ là nơi chôn nhau cắt rốn, mà còn là miền ký ức thiêng liêng neo giữ tâm hồn mỗi người.
