Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh
Câu 1: Câu văn “Mắt tôi lúc nào cũng đỏ kè” sử dụng biện pháp tu từ nào? Tác dụng?
→ Biện pháp tu từ so sánh. Tác dụng là nhấn mạnh sự mệt mỏi, căng thẳng của nhân vật “tôi” trong quá trình học tập, đồng thời gợi hình ảnh sinh động, gần gũi.
Câu 2: Hình ảnh “trái bí cuối cùng đang nằm lăn lóc trong góc bếp” gợi lên điều gì?
→ Gợi sự kết thúc của một giai đoạn đầy áp lực và nỗ lực. Trái bí trở thành biểu tượng cho những ngày tháng học hành vất vả, nhưng cũng là minh chứng cho sự trưởng thành.
Câu 3: Vì sao nhân vật “tôi” lại nói thầm với trái bí đỏ?
→ Vì trái bí đỏ gắn liền với những ngày học hành căng thẳng, là “cơn ác mộng” nhưng cũng là người bạn đồng hành. Lời nói thầm thể hiện sự hài hước, nhẹ nhõm và cảm xúc chân thật sau kỳ thi.
Câu 4: Qua chi tiết “mẹ rưng rưng”, em cảm nhận được điều gì về tình mẫu tử?
→ Tình mẫu tử hiện lên đầy xúc động, sâu sắc. Mẹ không chỉ lo lắng cho kết quả học tập mà còn xót xa cho sức khỏe, sự vất vả của con, thể hiện tình yêu thương thầm lặng.
Câu 5: Bài học nào em rút ra từ đoạn trích?
→ Muốn đạt được thành công cần có sự nỗ lực, kiên trì và vượt qua khó khăn. Đồng thời, hãy trân trọng tình cảm gia đình, vì đó là nguồn động viên lớn nhất trong hành trình trưởng thành.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Hạ đỏ được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Quảng Bình năm 2025 2026
Đọc đoạn trích sau:
HẠ ĐỎ
Mùa hè năm đó là mùa hè quê ngoại.
Cuối năm lớp chín, tôi học bù đầu, người xanh như tàu lá. Ngày nào mẹ tôi cũng mua bí đỏ về nấu canh cho tôi ăn. Mẹ bảo bí đỏ bổ óc, ăn vào học bài sẽ mau thuộc. Trước nay, tôi vốn thích món này. Bí đỏ nấu với đậu phộng thêm vài cọng rau om, ngon hết biết. Nhưng ngày nào cũng phải buộc ăn món đó, tôi đâm ngán. Hơn nữa, dù dạ dày tôi bấy giờ tuyền một màu đỏ, trí nhớ tôi vẫn chẳng khá lên chút nào. Tôi học trước quên sau, học sau quên trước. Vì vậy tôi phải học gấp đôi những đứa khác.
Tối, tôi thức khuya lơ khuya lắc. Sáng, tôi dậy từ lúc trời còn tờ mờ. Mắt tôi lúc nào cũng đỏ kè. Ba tôi bảo :
– Nhất định đầu thằng Chương bị hở một chỗ nào đó. Chữ nghĩa đổ vô bao nhiêu rớt ra bấy nhiêu. Thế nào sang năm cũng phải hàn lại.
Mẹ tôi khác ba tôi. Mẹ không phải là đàn ông. Mẹ không nỡ bông phèng trước thân hình còm nhom của tôi. Mẹ xích lại gần tôi, đưa tay nắn nắn khớp xương đang lồi ra trên vai tôi, bùi ngùi nói :
– Mày học hành cách sao mà càng ngày mày càng giống con mắm vậy Chương ơi !
Giọng mẹ tôi như một lời than. Tôi mỉm cười trấn an mẹ:
– Mẹ đừng lo! Qua kỳ thi này, con lại mập lên cho mẹ coi!
Không hiểu mẹ có tin lời tôi không mà tôi thấy mắt mẹ rưng rưng. Thấy mẹ buồn, tôi cũng buồn lây. Nhưng tôi chẳng biết cách nào an ủi mẹ. Tôi đành phải nín thở nuốt trọn một tô canh bí đỏ cho mẹ vui lòng.
Dù sao, công của tôi không phải là công cốc. Những ngày thức khuya dậy sớm đã không phản bội lại tôi. Kỳ thi cuối năm, tôi xếp hạng khá cao.
Ba tôi hào hứng thông báo:
– Sang năm ba sẽ mua cho con một chiếc xe đạp.
Mẹ tôi chẳng hứa hẹn gì. Mẹ chỉ “thưởng” tôi một cái cốc trên trán:
– Cha mày! Từ nay lo mà ăn ngủ cho lại sức nghe chưa!
Ba tôi vui. Mẹ tôi vui. Nhưng tôi mới là người vui nhất. Tôi đàng hoàng chia tay với những tô canh bí đỏ mà không sợ mẹ tôi thở dài. Dù sao thì cũng cảm ơn mày, cơn ác mộng của tao, nhưng bây giờ xin tạm biệt nhé! Tôi cúi đầu nói thầm với trái bí cuối cùng đang nằm lăn lóc trong góc bếp trước khi cung tay cốc cho nó một phát.
(Trích Hạ đỏ, Nguyễn Nhật Ánh, Nxb Trẻ, 2019, tr.5–7)
Chú thích: Nguyễn Nhật Ánh (1955), quê ở Thăng Bình, Quảng Nam, là một trong những gương mặt quen thuộc với bạn đọc các thế hệ, đặc biệt là tuổi mới lớn. Truyện của ông thường nhẹ nhàng, trong sáng để lại trong lòng độc giả nhiều dư vị và cảm xúc
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm): Xác định ngôi kể được sử dụng trong đoạn trích
Câu 2 (0,5 điểm): Chỉ rõ thành phần phụ trong câu: “Cuối năm lớp chín, tôi học bù đầu, người xanh như tàu lá”.
Câu 3 (1,0 điểm): Phân tích tác dụng hiệu quả của biện pháp tu từ điệp từ: “Ba tôi vui. Mẹ tôi vui. Nhưng tôi mới là người vui nhất”.
Câu 4 (1,0 điểm): Mẹ xích lại gần tôi, đưa tay nắn nắn khớp xương đang lồi ra trên vai tôi, bùi ngùi nói :
– Mày học hành cách sao mà càng ngày mày càng giống con mắm vậy Chương ơi !
Chi tiết trên gợi cho em cảm nhận gì về nhân vật người mẹ?
Câu 5 (1,0 điểm): Em có đồng tính với cách học “học gấp đôi những đứa khác” của Chương không? Vì sao?
| Phần | Câu | Nội dung | Điểm |
| I | ĐỌC HIỂU | 4,0 | |
| 1 | Ngôi kể thứ nhất | 0,5 | |
| 2 | Thành phần trạng ngữ:
Cuối năm lớp chín |
0,25
0,25 |
|
| 3 | Hiệu quả biện pháp tu từ điệp từ: “vui”
– Làm cho câu văn giàu nhạc điệu, sinh động, biểu cảm, tạo sự kết nối giữa các câu – Nhấn mạnh niềm vui, niềm hân hoan, hạnh phúc vỡ òa lan tỏa trong gia đình, vui nhất là nhân vật Chương khi công sức học tập được đền đáp xứng đáng. |
1,0
|
|
| 4 | Chi tiết trên gợi cho em cảm nhận về nhân vật người mẹ:
– Mẹ là người yêu thương, quan tâm con – Mẹ xót xa, lo lắng cho sức khỏe và việc học hành của con |
1,0 | |
| 5 | Học sinh có thể quan điểm đồng tình/không đồng tình hoặc cả hai
Có lí giải phù hợp, phải liên quan đến nội dung của văn bản và lí giải thuyết phục, hợp lí. (Nêu quan điểm 0,25 điểm; Lí giải phù hợp, thuyết phục 0,25->0,75) |
1,0
|