Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Định nghĩa về Đất Nước của Lê Minh Quốc
Câu 1: Hình ảnh “em khua gầu làm vỡ ánh trăng tan” gợi lên điều gì?
→ Hình ảnh này gợi vẻ đẹp thơ mộng, bình dị của làng quê. Nó thể hiện sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên, đồng thời khơi dậy ký ức tuổi thơ đầy xúc động.
Câu 2: Vì sao tác giả lại gọi đất nước là “cây cỏ không tên”?
→ Câu thơ thể hiện sự trân trọng những con người bình dị, vô danh đã góp phần làm nên đất nước. Đó là cách tôn vinh những người lao động thầm lặng, không cần danh tiếng nhưng đầy cống hiến.
Câu 3: Qua hình ảnh “sáng đầu thu trước sân nhà rụng đầy hoa bưởi”, em cảm nhận được điều gì?
→ Câu thơ gợi không gian thanh bình, gắn với ký ức tuổi trẻ và mối tình đầu. Nó cho thấy đất nước không chỉ là địa lý mà còn là nơi lưu giữ cảm xúc và kỷ niệm riêng tư.
Câu 4: Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “gọi mùa thu về chập chờn ngoài cửa lớp”? Tác dụng?
→ Biện pháp nhân hóa. Tác dụng là làm cho hình ảnh chú dế mèn trở nên sống động, gợi cảm giác thân thuộc và gần gũi với tuổi học trò, đồng thời thể hiện sự gắn bó giữa thiên nhiên và con người.
Câu 5: Đoạn thơ gợi cho em suy nghĩ gì về cách cảm nhận đất nước?
→ Đất nước không chỉ là khái niệm lớn lao mà còn hiện diện trong những điều nhỏ bé, thân quen. Cảm nhận đất nước từ những điều bình dị giúp ta thêm yêu, thêm gắn bó và có trách nhiệm với quê hương.
Đề đọc hiểu thi vào 10: Định nghĩa về Đất Nước được trích từ đề chính thức thi vào 10 tỉnh Bắc Kạn năm 2025 2026
Đọc đoạn trích sau:
Đất nước
có thể đó là một chú dế mèn
gọi mùa thu về chập chờn ngoài cửa lớp
là trái bồ kết để em gội tóc
thơm hoài trong hơi thở buổi tự tình
có thể là một sáng bình minh
chú gà gáy chùng chình trong gió sớm
đường đi học có cu cườm và bướm
cũng bay theo ấm áp mặt trời lên
đất nước là cây cỏ không tên
những Vô Danh đối đầu cùng giông bão
chân lấm tay bùn làm ra lúa gạo
là đêm trăng bên cái giếng đầu làng
em khua gầu làm vỡ ánh trăng tan
năm ấy tôi mới vừa mười bảy tuổi
sáng đầu thu trước sân nhà rụng đầy hoa bưởi
tôi đưa tay hứng lấy mối tình đầu.
(Trích Định nghĩa về Đất Nước, Lê Minh Quốc,
in trong tập Tôi vẽ mặt tôi, Nxb Văn hóa – Thông tin, 1994)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định thể thơ được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2. (0,5 điểm) Theo tác giả đất nước có thể là những gì?
Câu 3. (1,0 điểm) Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong hai dòng thơ sau: đất nước là cây cỏ không tên/những Vô Danh đối đầu cùng giông bão.
Câu 4. (1,0 điểm) Tác giả đã bộc lộ tình cảm gì đối với đất nước qua đoạn trích?
Câu 5. (1,0 điểm) Thông điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân em sau khi đọc qua đoạn trích là gì?
| Phần | Câu | Nội dung |
| I | ĐỌC HIỂU | |
| 1 | Xác định thể thơ: Thơ tự do
Hướng dẫn chấm: – Thí sinh trả lời đúng như đáp án: 0,5 điểm – Thí sinh không trả lời được: 0,0 điểm |
|
| 2 | Theo tác giả đất nước có thể là một chú dế mèn, trái bồ kết, một sáng bình minh, chú gà gáy, đường đi học, cây cỏ không tên, đêm trăng
Hướng dẫn chấm: – Thí sinh liệt kê được ít nhất 5 hình ảnh: 0,5 điểm – Thí sinh liệt kê được từ 1 đến 4 hình ảnh: 0,25 điểm – Thí sinh không liệt kê: 0,0 điểm |
|
| 3 | – Hình ảnh ẩn dụ: đối đầu cùng giông bão.
– Tác dụng: + Giúp cho câu thơ tăng sức gợi hình, gợi cảm: Gợi hình ảnh một đất nước chủ động, hiên ngang trước mọi khó khăn, thử thách. + Nhấn mạnh truyền thống kiên cường, bất khuất trong quá trình bảo vệ và xây dựng đất nước của dân tộc ta. + Thể hiện tình yêu, niềm tự hào của tác giả đối với đất nước. Hướng dẫn chấm: – Thí sinh chỉ ra được hình ảnh ẩn dụ: 0,25 điểm – Thí sinh nêu được tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ: 0,75 điểm – Thí sinh nêu được tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ, nhưng chưa sâu sắc: 0,5 điểm – Thí sinh trả lời chung chung: 0,25 điểm – Thí sinh không trả lời được: 0,0 điểm |
|
| 4 | Tình cảm của tác giả đối với đất nước được bộc lộ qua đoạn trích:
– Đất nước không có gì xa lại mà là những gì vừa gần gũi vừa thiêng liêng. – Nhà thơ thực sự gắn bó, yêu quý, trân trọng, tự hào về đất nước mình. Hướng dẫn chấm: – Thí sinh trả lời được như đáp án: 1,0 điểm – Thí sinh trả lời được 1 ý trong đáp án: 0,5 điểm – Thí sinh không trả lời: 0,0 điểm |
|
| 5 | Thí sinh rút ra thống điệp có ý nghĩa nhất đối với bản thân. Có thể theo định hướng sau:
– Yêu quê hương đất nước từ những điều bình dị. – Tự hào, trân trọng những truyền thống quý báu của dân tộc. – Có trách nhiệm với quê hương, đất nước. Hướng dẫn chấm: – Thí sinh trình bày được thông điệp có ý nghĩa: 1,0 điểm – Thí sinh không trình bày được: 0,0 điểm |
