PHẦN ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản sau
XIN HÃY MỞ BÀN TAY!
Hồi còn rất trẻ, tôi đã nghe ai đó nói: “Nếu bạn mở bàn tay ra, giọt nắng sẽ ở trong lòng tay bạn. Nếu bạn nắm lại, giọt nắng sẽ ra khỏi lòng tay”.
Hồi đó, tôi ngây thơ thử tìm cách giữ lấy giọt nắng trong tay mình và tôi đã nắm chặt bàn tay lại. Nhưng cứ mỗi khi tôi nắm bàn tay hòng giữ giọt nắng thì giọt nắng lại ra khỏi tay tôi. Tất nhiên là vậy rồi, nhưng tuổi trẻ vốn thường hoài nghi với ngay cả những điều họ thấy là đúng. Và rồi tôi cũng quên đi câu chuyện đó. Nhưng khi bắt đầu trở về già và đi qua nhiều sự kiện, nhiều câu chuyện trong đời, câu nói ấy lại trở về và chứa đựng nhiều thông điệp.
[…]
Tôi nghĩ, nếu giọt nắng ở đây coi là biểu tượng của Cái Đẹp thì câu chuyện sẽ mang tới cho ta thông điệp gì? Nó cho ta nhận ra rằng: không ai và không có quyền lực nào chiếm hữu được Cái Đẹp cho riêng mình. Và đặc biệt hơn khi ai đó, quyền lực nào đó định giam cầm và thống trị Cái Đẹp.
[…]
Cái giọt nắng trong lòng tay ta và giọt nắng ở ngoài lòng tay ta không hề thay đổi. Cái Đẹp không hề bị biến dạng trong mọi hoàn cảnh và không gian nó tồn tại. Nhưng khi tôi mở bàn tay ra và ngắm nhìn giọt nắng, tôi thấy một vẻ đẹp khác so với khi nhìn giọt nắng ở ngoài bàn tay đang nắm chặt của mình. Cái khác ở đây là cái khác của hành động “mở bàn tay ra” của tôi chứ không phải cái khác của giọt nắng. Cái khác nằm ở chỗ thái độ tôi, tinh thần tôi đón nhận giọt nắng. Cái khác của sự thay đổi nhận thức và thêm vào đó là ý thức đón nhận Cái Đẹp. Thế nhưng chúng ta thường mắc một sai lầm khủng khiếp là nghi ngờ Cái Đẹp, và tệ hơn, là phán xét Cái Đẹp. Cấp độ thấp nhất để tiếp cận Cái Đẹp là phải đặt một cái bệ của sự tôn trọng và tinh thần tự do rồi đứng lên đó để ngắm nhìn, suy ngẫm.
Hãy mở bàn tay ra là một cách nói của sự mở tâm hồn, mở tình yêu thương, mở trí tuệ để đón nhận và hóa giải mọi thứ tràn vào. Chỉ bằng một động tác mang tính cơ học là ta mở bàn tay ra, đưa lên và ngắm nhìn sự mở ra của bàn tay, ta đã thấy một sự thay đổi bắt đầu từ bên trong ta. Một bàn tay mở ra luôn mang một vẻ đẹp. Bạn hãy thử mở bàn tay mình ra và ngắm nhìn xem. Những ngón tay mở ra tựa những cánh hoa đang nở, trải ra tựa những con đường vô tận vươn tới tự do. Lúc đó, ta thấy lòng ta mở ra theo và trải rộng. Có thể điều này không đúng với tất cả, nhưng nhưng ít nhất đúng với tôi và tôi chạm vào sự vô tận của cảm xúc, thanh thản.
Hãy mở bàn tay ra cũng như hãy mở lòng mình ra. Ánh sáng sẽ tràn vào. Bạn sẽ thực sự nhìn thấy những gì trước đó mà bạn tưởng đã nhìn thấy.
(Trích Thư Ban biên tập, Nguyễn Quang Thiều,
tạp chí viết và đọc, Mùa xuân 2023, trang 7,8)
Thực hiện các yêu cầu từ Câu 1 đến Câu 5.
Câu 1. Văn bản “Xin hãy mở bàn tay” bàn về vấn đề gì?
Câu 2. Chỉ ra tác dụng của yếu tố tự sự được sử dụng trong văn bản.
Câu 3. Qua bài viết, tác giả muồn gửi tới người đọc thông điệp gì?
Câu 4. Anh/Chị hiểu như thế nào về nhan đề “Xin hãy mở bàn tay” ?
Câu 5. Anh/Chị có đồng tình với quan điểm của tác giả “Hãy mở bàn tay ra cũng như hãy mở lòng mình ra. Ánh sáng sẽ tràn vào. Bạn sẽ thực sự nhìn thấy những gì trước đó mà bạn tưởng đã nhìn thấy.” hay không? Lý giải?
Đáp án
Câu 1. Văn bản “Xin hãy mở bàn tay” bàn về vấn đề gì?
→ Văn bản bàn về cách cảm nhận Cái Đẹp trong cuộc sống, đồng thời khuyến khích con người mở lòng, mở tâm hồn để đón nhận và hóa giải những điều đến với mình.
Câu 2. Tác dụng của yếu tố tự sự trong văn bản:
→ Việc kể lại câu chuyện thời trẻ giúp tác giả minh họa sinh động cho thông điệp muốn truyền tải, tạo sự gần gũi và chân thực cho người đọc.
Câu 3. Thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm:
→ Cái Đẹp là giá trị chung, không thể chiếm hữu. Muốn cảm nhận được Cái Đẹp và cuộc sống, con người cần có tâm hồn rộng mở, tinh thần tự do và sự tôn trọng.
Câu 4. Hiểu về nhan đề “Xin hãy mở bàn tay”:
→ Là lời mời gọi nhẹ nhàng, khơi gợi hành động đơn giản nhưng mang ý nghĩa sâu sắc: mở lòng, mở tâm trí để đón nhận vẻ đẹp và ánh sáng của cuộc sống.
Câu 5. Đồng tình với quan điểm “Hãy mở bàn tay ra cũng như hãy mở lòng mình ra…”?
→ Đồng tình. Vì khi ta mở lòng, ta sẽ đón nhận thế giới bằng sự thấu cảm, từ đó cảm nhận được vẻ đẹp vốn có mà trước kia ta chưa từng nhận ra. Đó là sự chuyển hóa từ bên trong, giúp ta sống sâu sắc và thanh thản hơn.
Thông tin về tác giả
Nguyễn Quang Thiều là nhà thơ, nhà văn, nhà báo và dịch giả nổi tiếng của Việt Nam. Ông sinh năm 1957 tại Hà Tây (nay là Hà Nội), từng giữ nhiều vị trí quan trọng trong lĩnh vực văn học nghệ thuật, trong đó có Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam. Văn chương của ông thường mang màu sắc triết lý, giàu cảm xúc và suy tư về con người, cuộc sống, cái đẹp và bản chất của nghệ thuật. Ông là tác giả của nhiều tập thơ, truyện ngắn, tiểu luận và cũng là người dịch nhiều tác phẩm văn học nước ngoài sang tiếng Việt. Bài viết “Xin hãy mở bàn tay” thể hiện rõ phong cách văn chương sâu lắng, nhân văn và đầy chiêm nghiệm của ông.
5 câu hỏi mở rộng
Câu 1. Giọt nắng trong văn bản mang ý nghĩa biểu tượng gì?
→ Giọt nắng tượng trưng cho Cái Đẹp – những giá trị tinh thần, cảm xúc, vẻ đẹp của cuộc sống.
Câu 2. Vì sao tác giả cho rằng không ai có thể chiếm hữu Cái Đẹp?
→ Vì Cái Đẹp là giá trị tinh thần, không thể bị kiểm soát hay sở hữu, chỉ có thể cảm nhận bằng sự tự do và tôn trọng.
Câu 3. Theo văn bản, điều gì khiến con người không cảm nhận được Cái Đẹp?
→ Sự nghi ngờ, phán xét, và thái độ khép kín khiến con người không thể tiếp cận và cảm nhận vẻ đẹp thực sự.
Câu 4. Hành động “mở bàn tay” mang ý nghĩa gì trong đời sống tinh thần?
→ Là biểu tượng của sự mở lòng, sẵn sàng đón nhận, buông bỏ kiểm soát để cảm nhận sâu sắc hơn những điều xung quanh.
Câu 5. Tác giả đã thay đổi nhận thức như thế nào qua thời gian?
→ Từ một người trẻ hoài nghi, tác giả đã trở thành người biết trân trọng, cảm nhận và đón nhận Cái Đẹp bằng sự mở lòng và trải nghiệm.
