- PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
TỪ CHỐI KẾT GIAO VỚI NGƯỜI TIÊU CỰC (D.Rockefeller)
“John yêu quý,
(1) Cha không phản đối việc con mở rộng vòng tròn xã giao của mình, bởi điều này có thể gia tăng sự thú vị cho cuộc sống, phát triển các lĩnh vực đời sống, giúp con thực hiện lý tưởng sống của mình. Tuy nhiên, rõ ràng có một số người không đáng để con kết giao. Ngay từ hồi trẻ, cha đã có quan điểm rõ ràng về hai kiểu người mà mình sẽ kiên quyết từ chối kết giao. Kiểu người đầu tiên là những người hoàn toàn đầu hàng trước hiện thực và bằng lòng với hiện tại. Họ tin chắc rằng mình không có đủ điều kiện và khả năng để tạo nên những thành tựu to lớn, đó chỉ là quyền lợi riêng của những người may mắn, và họ thì không có được phúc phận ấy (…]. Kiểu người này chỉ biết than thở thời vận không tốt. Họ đánh mất suy nghĩ cống hiến hết mình cùng khả năng cổ vũ bản thân, thay vào đó là để sự tiêu cực lấn át nội tâm họ. Kiểu người thứ hai là những người không thể kiên trì thử thách đến cùng. Những người này từng có quyết tâm và hy vọng tạo nên những điều vĩ đại. Kỳ thực, kiểu người này đã mang trong mình cảm giác sợ hãi, họ sợ thất bại, sợ mọi người không công nhận bản thân, sợ mất đi thứ mình sở hữu nên họ mới bằng lòng sống một cuộc đời tầm thường. Hai kiểu người này đều có chung một suy nghĩ độc hại, rất dễ tiêm nhiễm cho người khác, đó chính là sự tiêu cực.
(2) Cha luôn cho rằng tính cách và tham vọng, danh phận và địa vị hiện tại của một người có liên quan đến những người mà anh ta kết giao. Nếu thường xuyên qua lại với người tiêu cực, bản thân anh ta cũng sẽ trở nên tiêu cực; ngược lại, nếu thường xuyên được những nhân vật đức cao vọng trọng soi sáng, tự khắc anh ta sẽ nâng cao trình độ tư duy của bản thân; và nếu thường xuyên tiếp xúc với những người thành công và đầy tham vọng, anh ta cũng sẽ nuôi dưỡng cho mình tham vọng cần thiết để tiến tới thành công. Cha thích làm bạn với những người không bao giờ chịu khuất phục. Có một người thông minh từng nói một câu rất hay: “Tôi muốn thách thức nghịch cảnh đáng ghét, bởi vì các bậc trí giả nói với tôi rằng đó là hướng đi sáng suốt nhất để đạt được thành công”. Kiểu người này tuyệt đối sẽ không để sự bi quan chi phối mọi thứ, không khuất phục trước mọi khó khăn, càng không tin bản thân chỉ có thể sống một cuộc đời vô tri. Họ biết tận hưởng cuộc sống cũng như thực sự hiểu rõ giá trị của cuộc sống. Những người không baogiờ chịu khuất phục luôn mong chờ từng ngày mới và những cuộc tiếp xúc mới, nhiệt tình đón nhận chúng, bởi vì họ coi đây là trải nghiệm làm phong phú cuộc sống. Cha tin rằng tất cả mọi người đều muốn trở thành kiểu người như vậy.
(3) Nhưng thật không may, người tiêu cực lại có mặt ở khắp mọi nơi. Hãy cứ mặc họ lướt qua đời con. Thay vào đó, con hãy học hỏi những người có suy nghĩ tích cực, trưởng thành và tiến bộ cùng họ. John à, hãy nhớ rằng bất cứ ai nói con không làm được đều là những kẻ không thể thành công tức là thành tích cá nhân của họ cũng chỉ ở mức bình thường mà thôi. Tốt hơn hết, con nên coi ý kiến của họ như một sự thách thức và chứng minh đó là những ý kiến ngu ngốc nực cười. Hãy hết sức cần thận và đề phòng những người tiêu cực, đừng để họ làm hỏng kế hoạch thành công của con, cũng đừng để những người suy nghĩ tiêu cực, lòng dạ hẹp hòi cản trở bước tiến của con. Khi con gặp khó khăn không thể giải quyết và tìm kiếm sự giúp đỡ, cách làm khôn ngoan là tìm tới những người thành công. Nếu con xin lời khuyên từ một kẻ thất bại, điều này cũng nực cười như nhờ lang băm chữa bệnh nan y.
Con cần chú trọng tới môi trường xung quanh mình, coi nó như thức ăn cung cấp cho cơ thể, bởi các hoạt động tinh thần cũng sẽ nuôi dưỡng tâm trí con. Hãy khiến môi trường xung quanh phục vụ công việc của con chứ không phải kìm hãm con. Đừng để những người tiêu cực chuyên níu chân con trở thành vật cản cho sự tiến bộ của con. Cách để khiến môi trường phát huy vai trò tích cực trong quá trình thành công của con là: Năng tiếp cận những người thành công tích cực và từ chối kết giao với những người tiêu cực.
Mến thương con – Cha”
(Trích 38 lá thư gửi Rockefeller gửi con trai, NXB Hồng Đức, 2023).
Trả lời câu hỏi từ 1 đến 5 (trình bày ngắn gọn)
Câu 1. Xác định vấn đề nghị luận trong văn bản trên. (0,5 điểm)
Câu 2. Xác định luận điểm của các đoạn văn số (1) và đoạn văn số (3) trong văn bản trên. (0,5 điểm)
Câu 3. Phân tích mối quan hệ giữa luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong đoạn văn số (2) của văn bản trên. (1.0 điểm)
Câu 4. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: Nếu thường xuyên qua lại với người tiêu cực, bản thân anh ta cũng sẽ trở nên tiêu cực; ngược lại, nếu thường xuyên được những nhân vật đức cao vọng trọng soi sáng, tự khắc anh ta sẽ nâng cao trình độ tư duy của bản thân; và nếu thường xuyên tiếp xúc với những người thành công và đầy tham vọng, anh ta cũng sẽ nuôi dưỡng cho mình tham vọng cần thiết để tiến tới thành công. (1.0 điểm)
Câu 5. Từ văn bản trên, anh/ chị rút ra bài học gì cho bản thân trong việc “ chọn bạn mà chơi” ở xã hội ngày nay? (1,0 điểm)
Đáp án
Câu 1. Xác định vấn đề nghị luận trong văn bản
Đáp án: Cách lựa chọn người để kết giao nhằm hướng đến thành công trong cuộc sống.
Câu 2. Xác định luận điểm của các đoạn văn số (1) và (3)
Đáp án:
- Đoạn (1): Cần kiên quyết tránh xa hai kiểu người tiêu cực vì họ có thể ảnh hưởng xấu đến tư duy và lý tưởng sống.
- Đoạn (3): Lời khuyên dành cho con trai về việc nên kết giao với người tích cực và cách tạo môi trường sống tích cực để phát triển bản thân.
Câu 3. Phân tích mối quan hệ giữa luận điểm, lí lẽ và bằng chứng trong đoạn (2)
Đáp án:
- Luận điểm: Tính cách, tham vọng và địa vị của một người chịu ảnh hưởng từ những người họ kết giao.
- Lí lẽ: Tác giả đưa ra hai mệnh đề đối lập – kết giao với người tiêu cực sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực, ngược lại, kết giao với người tích cực sẽ nâng cao tư duy và khát vọng.
- Bằng chứng: Từ kinh nghiệm cá nhân, cha luôn chọn làm bạn với người không khuất phục trước nghịch cảnh, từ đó phát triển bản thân.
- Mối quan hệ: Luận điểm được làm sáng tỏ nhờ lí lẽ và bằng chứng cụ thể, tạo sự thuyết phục và logic trong lập luận.
Câu 4. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong câu văn dài
Đáp án:
- Biện pháp tu từ:
- Điệp ngữ: “Nếu thường xuyên…”, “anh ta…”
- Liệt kê: các kiểu người kết giao như người tiêu cực, người đức cao vọng trọng, người thành công và tham vọng.
- Tác dụng:
- Nhấn mạnh ảnh hưởng của việc lựa chọn bạn bè đến sự phát triển cá nhân.
- Tạo nhịp điệu cân đối, tăng sức truyền cảm cho câu văn.
Câu 5. Bài học rút ra về việc “chọn bạn mà chơi” trong xã hội hiện nay
Đáp án:
- Cần chủ động kết giao với người có tư duy tích cực, biết phấn đấu và truyền cảm hứng.
- Trong thời đại mạng xã hội, cần tỉnh táo chọn bạn “ảo” có giá trị tích cực, tránh bị ảnh hưởng bởi những tư tưởng tiêu cực, hẹp hòi.
Thông tin về tác giả
David Rockefeller (1915–2017) là một nhà tài chính, nhà từ thiện và là người thừa kế của gia tộc Rockefeller – một trong những gia tộc giàu có và có ảnh hưởng nhất nước Mỹ. Ông từng giữ chức Chủ tịch và CEO của Chase Manhattan Bank. Ngoài sự nghiệp tài chính, David Rockefeller nổi tiếng với những tư tưởng giáo dục, triết lý sống tích cực và những lời khuyên sâu sắc dành cho thế hệ sau. Tác phẩm “38 lá thư Rockefeller gửi con trai” là tập hợp những lời dạy đầy cảm hứng, thể hiện triết lý sống, cách nhìn nhận con người và xã hội của ông.
5 câu hỏi mở rộng
Câu 6. Theo văn bản, vì sao người tiêu cực dễ gây ảnh hưởng đến người khác?
Đáp án: Vì họ mang tư tưởng bi quan, dễ tiêm nhiễm và làm suy giảm ý chí, động lực của người xung quanh.
Câu 7. Văn bản sử dụng hình thức nào để truyền đạt thông điệp?
Đáp án: Hình thức thư cha gửi con – tạo sự gần gũi, chân thành và dễ tiếp nhận.
Câu 8. Tác giả cho rằng nên xin lời khuyên từ ai khi gặp khó khăn?
Đáp án: Từ những người thành công, có trải nghiệm thực tế, thay vì từ những người thất bại.
Câu 9. Câu văn “hãy cứ mặc họ lướt qua đời con” thể hiện thái độ gì?
Đáp án: Thái độ dứt khoát, không để người tiêu cực ảnh hưởng đến cuộc sống và lý tưởng của bản thân.
Câu 10. Theo văn bản, môi trường sống có vai trò như thế nào đối với sự phát triển cá nhân?
Đáp án: Môi trường sống giống như nguồn dinh dưỡng tinh thần, cần được lựa chọn và xây dựng để nuôi dưỡng tư duy tích cực và thúc đẩy thành công.
