- PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Sự gặp gỡ phương Tây là cuộc biến thiên lớn nhất trong lịch sử Việt Nam từ mấy mươi thế kỷ… Phương Tây bây giờ đã đi tới chỗ sâu nhất trong hồn ta. Ta không còn có thể vui cái vui của ngày trước, buồn cái buồn của ngày trước. Đã đành ta chỉ có chừng ấy mối tình như con người muôn nơi và muôn thuở. Nhưng sống trên đất Việt Nam ở đầu thế kỷ hai mươi, những mối tình của ta không khỏi có màu sắc riêng, cái dáng dấp riêng của thời đại. “Các cụ ta ưa những màu đỏ choét; ta lại ưa những màu xanh nhạt…các cụ bâng khuâng vì tiếng trùng đêm khuya; ta nao nao vì tiếng gà lúc đúng ngọ. Nhìn một cô gái xinh xắn ngây thơ, các cụ coi như đã làm một điều tội lỗi; ta thì cho là mát mẻ như đứng trước một cánh đồng xanh. Cái ái tình của các cụ thì chỉ là sự hôn nhân, nhưng đối với ta thì trăm hình muôn trạng: cái tình say đắm, cái tình thoảng qua, cái tình gần gụi, cái tình xa xôi…cái tình trong giây phút, cái tình ngàn thu…”. Mấy câu nói xô bồ, liều lĩnh mà tha thiết của ông Lưu Trọng Lư ở nhà Học hội Qui Nhơn hồi tháng 6 – 1943 đã vạch rõ tâm lý cả lớp thanh niên chúng ta.
Tình chúng ta đã đổi mới, thơ chúng ta cũng phải đổi mới vậy. Cái khát vọng cởi trói cho thi ca chỉ là cái khát vọng nói rõ những điều kín nhiệm – u uất, cái khát vọng được thành thực. Một nỗi khát vọng khẩn thiết đến đau đớn…Đã thế, không thể xem phong trào thơ mới là một chuyện lập dị do một bọn dốt nát bày đặt ra để kiếm chỗ ngồi trong làng thơ. Nó là kết quả không thể không có của một cuộc biến thiên vĩ đại bắt đầu từ hồi nước ta sát nhập đế quốc Pháp và xa hơn nữa, từ hồi Nguyễn Trịnh phân tranh, lúc người Âu mới đến. Cái ngày người lái buôn phương Tây thứ nhất đặt chân lên xứ ta, người ấy đã đem theo cùng với hàng hóa phương Tây, cái mầm sau này sẽ nảy thành thơ mới.
(Trích Một thời đại trong thi ca– Hoài Thanh- Hoài Chân, NXB VH, tr.17)
* Một thời đại trong thi ca là bài tiểu luận phê bình mở đầu cuốn Thi nhân Việt Nam, cuốn sách tổng kết về phong trào thơ Mới (1930 – 1945)
Trả lời ngắn gọn:
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản.
Câu 2: Trong văn bản, tác giả chỉ ra nguyên nhân chính yếu dẫn đến sự ra đời của phong trào thơ mới 1930 – 1945 là gì?
Câu 3: Nêu giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ tương phản trong đoạn văn in đậm.
Câu 4: Nhận xét về nghệ thuật lập luận trong văn bản nghị luận trên của Hoài Thanh.
Câu 5: Có ý kiến cho rằng đổi mới cần làm khác đi so với trước đó. Anh/ chị có đồng ý với quan điểm nói trên không? Vì sao?
Đáp án
Câu 1.
Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.
Câu 2.
Nguyên nhân chính yếu dẫn đến sự ra đời của phong trào Thơ Mới: Do sự xâm nhập của văn hóa phương Tây vào đời sống xã hội Việt Nam lúc bấy giờ.
Câu 3.
Giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ tương phản:
- Nhấn mạnh sự khác biệt trong quan niệm, lối sống, cảm xúc giữa thế hệ trước và thế hệ mới.
- Tăng sức thuyết phục cho lập luận về sự thay đổi của thời đại dẫn đến sự ra đời của thơ mới.
Câu 4.
Nghệ thuật lập luận trong văn bản:
- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ rõ ràng.
- Kết hợp giữa lý luận và cảm xúc, giữa dẫn chứng thực tế và phân tích sâu sắc, tạo nên sức thuyết phục mạnh mẽ.
Câu 5.
Quan điểm cá nhân về ý kiến “Đổi mới cần làm khác đi so với trước đó”:
Tôi đồng tình với quan điểm này. Bởi lẽ, bản chất của sự đổi mới là sự thay thế cái cũ bằng cái mới, phù hợp với hoàn cảnh và nhu cầu hiện tại. Tuy nhiên, sự đổi mới cũng cần có sự kế thừa tinh hoa của truyền thống để phát triển bền vững và không rơi vào cực đoan.
Thông tin về tác giả
- Tên thật: Nguyễn Đức Nguyên
- Bút danh: Hoài Thanh
- Sinh năm: 1909 – Mất năm: 1982
- Quê quán: Nghệ An
- Là nhà phê bình văn học nổi tiếng của Việt Nam hiện đại
- Tác phẩm tiêu biểu: “Thi nhân Việt Nam” (viết cùng Hoài Chân), “Một thời đại trong thi ca”
- Phong cách: Phê bình văn học kết hợp giữa lý luận sắc sảo và cảm xúc tinh tế, có khả năng khơi gợi chiều sâu tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm
- Đóng góp: Là người đầu tiên hệ thống hóa và đánh giá toàn diện phong trào Thơ Mới, góp phần định hình văn học sử Việt Nam thế kỷ XX
5 câu hỏi mở rộng
Câu 6. Vì sao Hoài Thanh cho rằng Thơ Mới không phải là sự lập dị?
→ Vì Thơ Mới là kết quả tất yếu của một cuộc biến thiên văn hóa sâu sắc, phản ánh khát vọng được thành thực và giải phóng cảm xúc của con người thời đại mới.
Câu 7. Tác giả sử dụng hình ảnh người lái buôn phương Tây để làm gì?
→ Để biểu tượng hóa sự du nhập văn hóa phương Tây, từ đó dẫn đến sự thay đổi trong tâm hồn người Việt và sự ra đời của Thơ Mới.
Câu 8. Theo văn bản, sự thay đổi trong cảm xúc của con người Việt Nam đầu thế kỷ XX thể hiện qua những khía cạnh nào?
→ Thể hiện qua cách cảm nhận màu sắc, âm thanh, cái đẹp, tình yêu và các rung động nội tâm.
Câu 9. Tác giả có thái độ như thế nào đối với phong trào Thơ Mới?
→ Thái độ trân trọng, thấu hiểu và khẳng định giá trị của Thơ Mới như một bước tiến tất yếu của thi ca dân tộc.
Câu 10. Văn bản có ý nghĩa gì đối với việc nghiên cứu văn học sử Việt Nam?
→ Văn bản giúp người đọc hiểu rõ bối cảnh ra đời, động lực phát triển và giá trị của phong trào Thơ Mới trong tiến trình văn học dân tộc.
