PHẦN ĐỌC HIỂU (4,0 điểm)
Đọc văn bản sau:
Khi đọc truyện Gasby vĩ đại của Scott Fitzgerald, tôi vô cùng thích thú với đoạn mở đầu: “Hồi tôi còn nhỏ tuổi, nghĩa là hồi dễ bị nhiễm các thói hư tật xấu hơn bây giờ, cha tôi có khuyên tôi một điều mà tôi ngẫm mãi cho đến nay: Khi nào con định phê phán người khác thì phải nhớ rằng không phải ai cũng được hưởng những thuận lợi như con cả đâu. Ông không nói gì thêm, nhưng vì hai cha con chúng tôi xưa nay vẫn rất hiểu nhau, mà chẳng cần nhiều lời nên tôi biết câu nói của ông còn nhiều hàm ý khác. Vì vậy tôi không thích bình phẩm một ai hết. Lối sống ấy đã mở ra cho tôi thấy nhiều bản tính kỳ quặc, nhưng đồng thời khiến tôi trở thành nạn nhân của không ít kẻ chuyên quấy rầy người khác”.
Tôi cũng rất thích một chi tiết trong truyện Doraemon, đó là một khi Nobita và Doraemon lạc vào một thế giới khác, bất cứ thế giới nào, thì ở nơi đó cũng xuất hiện những nhân vật có nhân dáng tương tự Nobita, Xuka, Xeko, Chaien… nhưng tính cách lại rất khác. Điều đó luôn khiến tôi mỉm cười.
Cuộc sống này cũng vậy… Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể giống ta. Ở đâu đó ngoài kia là những người có thể rất khác ta. Có người ưa tụ tập với bạn bè. Có người mải mê rong chơi. Có người chỉ thích nằm nhà để đọc sách. Có người say công nghệ cao. Có người mê đồ cổ. Có người phải đi thật xa đến tận cùng thế giới thì mới thỏa nguyện. Có người chỉ cần mỗi ngày bước vào khu vườn rậm rạp sau nhà, tìm thấy một vạt nấm mối mới mọc sau mưa hay một quả trứng gà tình cờ lạc trong vạt cỏ là đủ thỏa nguyện rồi. Tôi nhận ra rằng, hai sự phấn khích đó có thể rất giống nhau. Cũng giống như người ta có thể phản ứng rất khác nhau khi đứng trước thác Niagara hùng vĩ, người này nhảy cẫng lên và ghi nhớ cảnh tượng đó suốt đời, nhưng cũng có người nhìn nó rồi nói: “Thác lớn nhỉ?” và quên nó đi ngay sau khi trở về nhà. Sao ta phải lấy làm lạ về điều đó? Sao ta phải bực mình về điều đó? Sao ta lại muốn tất cả mọi người đều phải nhảy lên khi nhìn thấy thác Niagara?
Chúng ta vẫn thường nghe một người tằn tiện phán xét người khác là phung phí. Một người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt. Một người thích ở nhà chê bai kẻ khác bỏ bê gia đình. Và một người ưa bay nhảy chê cười người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống… Chúng ta nghe những điều đó mỗi ngày, đến khi mệt mỏi, đến khi nhận ra rằng đôi khi phải phớt lờ tất cả những gì người khác nói và rút ra một kinh nghiệm là đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng.
(Nếu biết trăm năm là hữu hạn, Phạm Lữ Ân, NXB Hội nhà văn, 2013)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5 (trình bày ngắn gọn):
Câu 1. Nêu khái quát những bằng chứng được tác giả sử dụng trong văn bản.
Câu 2. Theo tác giả, chúng ta rút ra được kinh nghiệm gì sau khi phải nghe đến mệt mỏi những lời phán xét, đánh giá, chê bai?
Câu 3. Theo anh/chị, tại sao trong cuộc sống: “người tằn tiện phán xét người khác là phung phí, người hào phóng đánh giá người kia là keo kiệt, người thích ở nhà chê bai kẻ khác bỏ bê gia đình, người ưa bay nhảy chê cười người ở nhà không biết hưởng thụ cuộc sống”?
Câu 4. Anh/Chị có đồng ý với thái độ: “phớt lờ tất cả những gì người khác nói” khi bị chê bai, phán xét không? Vì sao?
Câu 5. Anh/Chị hãy nêu một định kiến xã hội đã từng tồn tại và đánh giá về sự bất cập của định kiến đó.
Đáp án
Câu 1. Những bằng chứng được tác giả sử dụng trong văn bản:
→ Đoạn mở đầu truyện “Gatsby vĩ đại” của Scott Fitzgerald; chi tiết Nobita và Doraemon lạc vào thế giới khác trong truyện Doraemon; phản ứng khác nhau của con người khi đứng trước thác Niagara.
Câu 2. Kinh nghiệm rút ra sau khi phải nghe đến mệt mỏi những lời phán xét, đánh giá, chê bai:
→ Đừng bao giờ phán xét người khác một cách dễ dàng.
Câu 3. Lý do vì sao trong cuộc sống có những người phán xét người khác theo cách chủ quan:
→ Vì họ cho rằng cách sống của mình là chuẩn mực, khi thấy người khác không giống mình thì mặc nhiên cho rằng người đó đáng bị chê bai. Họ đã áp đặt định kiến cá nhân lên người khác.
Câu 4. Quan điểm về thái độ “phớt lờ tất cả những gì người khác nói” khi bị chê bai, phán xét:
→ Đồng ý. Vì đó là cách để giữ vững bản sắc cá nhân, không bị lung lay bởi định kiến của người khác, đồng thời thể hiện sự tự tin, hiểu và yêu thương chính mình.
Câu 5. Một định kiến xã hội từng tồn tại và đánh giá về sự bất cập của định kiến đó:
→ Định kiến giới: cho rằng phụ nữ không phù hợp với các ngành kỹ thuật. Đây là quan điểm phi lý, gây bất công và cản trở sự phát triển của tài năng nữ giới. Một xã hội văn minh cần xóa bỏ định kiến để tạo cơ hội bình đẳng cho mọi người.
Thông tin về tác giả
Phạm Lữ Ân là bút danh của một nhóm tác giả chuyên viết về tâm lý, giáo dục và các vấn đề xã hội. Tác phẩm “Nếu biết trăm năm là hữu hạn” là một tập tản văn nổi tiếng, được nhiều bạn trẻ yêu thích bởi lối viết sâu sắc, tinh tế và giàu cảm xúc. Qua những câu chuyện đời thường, Phạm Lữ Ân khơi gợi những suy ngẫm về cách sống, cách yêu thương và cách đối diện với cuộc đời.
5 câu hỏi mở rộng
Câu 6. Theo anh/chị, vì sao con người thường có xu hướng phán xét người khác?
→ Vì họ nhìn nhận thế giới qua lăng kính cá nhân, cho rằng chuẩn mực của mình là đúng, từ đó dễ áp đặt lên người khác.
Câu 7. Làm thế nào để hạn chế việc phán xét người khác trong cuộc sống?
→ Cần rèn luyện sự thấu cảm, học cách lắng nghe, tôn trọng sự khác biệt và hiểu rằng mỗi người có hoàn cảnh, lựa chọn riêng.
Câu 8. Việc phán xét người khác dễ dàng có thể gây ra hậu quả gì?
→ Gây tổn thương, mất niềm tin, tạo ra khoảng cách trong các mối quan hệ và làm suy giảm sự gắn kết xã hội.
Câu 9. Anh/chị có đồng tình với quan điểm: “Mỗi người là một thế giới riêng biệt”? Vì sao?
→ Đồng tình. Vì mỗi người có trải nghiệm, cảm xúc, tư duy và cách sống khác nhau, không ai giống ai hoàn toàn.
Câu 10. Theo anh/chị, làm thế nào để sống hài hòa trong một xã hội đa dạng về cách sống và suy nghĩ?
→ Cần có lòng bao dung, tôn trọng sự khác biệt, không áp đặt, biết học hỏi từ người khác và giữ vững giá trị cá nhân.
