ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu dưới:
DẤU CHÂN QUA TRẢNG CỎ
– Thanh Thảo –
Buổi chiều qua trảng cỏ voi
Ngước nhìn mút mắt khoảng trời long lanh
Gió nghiêng ngả giữa màu xanh
Tiếng bầy chim két bỗng thành mênh mang
Lối mòn như sợi chỉ giăng
Còn in đậm đặc vô vàn dấu chân
Dấu chân ai đọc nên vần
Nên nào ai biết đi gần đi xa.
Cuộc đời trải mút mắt ta
Lối mòn nhỏ cũng dẫn ra chiến trường
Những người sốt rét đang cơn
Dấu chân bấm xuống đường trơn, có nhoè?…
Chiếc bòng con đựng những gì
Mà đi cuối đất mà đi cùng trời
Mang bao khát vọng con người
Dấu chân nho nhỏ không lời không tên
Thời gian như cỏ vượt lên
Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua
Ai đi gần ai đi xa
Những gì gợi lại chỉ là dấu chân.
Vùi trong trảng cỏ thời gian
Vẫn âm thầm trải mút tầm mắt ta
Vẫn đằm hơi ấm thiết tha
Cho người sau biết đường ra chiến trường…
Nguồn: Trường Sơn – đường khát vọng, NXB Chính trị quốc gia, 2009
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản.
Câu 2. (0,5 điểm) Cho biết dấu chân trên trảng cỏ được tác giả miêu tả như thế nào?
Câu 3. (1,0 điểm) Em hãy lí giải nỗi băn khoăn của tác giả ở những dòng thơ sau:
Những người sốt rét đang cơn
Dấu chân bấm xuống đường trơn, có nhoè?
Thời gian như cỏ vượt lên
Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua
Câu 4 (1,0 điểm). Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong hai câu thơ:
Thời gian như cỏ vượt lên
Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua
Câu 5 (1,0 điểm). Thông điệp có ý nghĩa nhất mà em nhận được từ nội dung đoạn thơ. Vì sao?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản.
➡ Văn bản sử dụng kết hợp các phương thức: miêu tả, biểu cảm và tự sự, trong đó biểu cảm là phương thức chính để thể hiện tình cảm trân trọng, biết ơn những người đã đi qua chiến trường năm xưa.
Câu 2: Cho biết dấu chân trên trảng cỏ được tác giả miêu tả như thế nào?
➡ Dấu chân trên trảng cỏ được tác giả miêu tả bằng hình ảnh ẩn dụ và đầy xúc động: đó là những dấu chân “in đậm đặc”, “bấm xuống đường trơn”, “nho nhỏ không lời không tên”, gợi lên sự âm thầm, lặng lẽ nhưng kiên cường của những người lính trên con đường ra chiến trường.
Câu 3: Em hãy lí giải nỗi băn khoăn của tác giả ở những dòng thơ:
➡ Nỗi băn khoăn trong những câu thơ này xuất phát từ sự xúc động, thương cảm và biết ơn. Tác giả day dứt không biết liệu những dấu chân kia – dấu tích của những người lính bị sốt rét, hành quân trong gian khổ – có bị thời gian xóa nhòa hay không. Đây là nỗi trăn trở về việc liệu những hi sinh âm thầm đó có còn được ghi nhớ và tri ân, hay sẽ bị lãng quên giữa “thời gian như cỏ vượt lên”.
Câu 4: Nêu hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong hai câu thơ:
“Thời gian như cỏ vượt lên
Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua”
➡ Biện pháp so sánh trong hai câu thơ có tác dụng:
- “Thời gian như cỏ vượt lên” gợi sự trôi đi nhanh chóng, êm đềm nhưng cũng dễ lấn át, che mờ những vết tích cũ – như cỏ mọc phủ lối xưa.
- “Lối mòn như sợi chỉ bền kéo qua” gợi sự nhỏ bé, mảnh mai nhưng dai dẳng, kiên trì – như dấu ấn bền bỉ của quá khứ và ký ức chiến tranh vẫn âm thầm hiện hữu qua thời gian.
Câu 5: Thông điệp có ý nghĩa nhất mà em nhận được từ nội dung đoạn thơ. Vì sao?
➡ Thông điệp có ý nghĩa nhất mà em cảm nhận được là: Hãy trân trọng và ghi nhớ công lao của những người đã hi sinh thầm lặng để bảo vệ Tổ quốc. Dù họ không có tên tuổi, dù dấu chân của họ có thể mờ theo thời gian, nhưng lòng biết ơn và sự nhắc nhớ của thế hệ sau là điều sẽ làm cho những bước chân ấy mãi trường tồn. Thông điệp này khiến em thêm trân trọng lịch sử, biết ơn quá khứ và sống có trách nhiệm hơn với hiện tại và tương lai.