ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: RỒI NGÀY MAI CON ĐI (Lò Cao Nhum)
RỒI NGÀY MAI CON ĐI – Lò Cao Nhum-
Rồi ngày mai con xuống núi
Ngỡ ngàng
Đất rộng, trời thấp
Bước đầu tiên
Con vấp gót chân mình.
Rồi ngày mai con xuống núi
Gặp phố phường ngã bảy, ngã mười
Gặp lòng người đỏ, vàng, đen, trắng
Mỗi lần vấp, một bước đi
Sẽ sực nhớ người thầy trên núi.
Bố mẹ cho con cán rìu, lưỡi hái
Vung một sải quang ba ngọn đồi
Nhưng chưa đủ mo cơm, tay nải
Trên đường xa về phía chân trời.
Người thầy ngồi lặng lẽ sương khuya
Áo cổ lông không ngăn được rét rừng như chích
Chăm giáo án như vun từng đốm than tí tách
Thắp lửa hồng ấm mãi tim con.
Ngọn lửa ấy là mo cơm khi đói
Là chiếc gậy con vịn đường mưa
Là ngón tay gõ vào chốt cửa
Phía sau kia rộng mở nụ cười.
Ngày mai con xuống núi
Cùng tay nải hành trang đầu tiên
Đi như suối chảy về với biển
Chớ quên mạch đá cội nguồn.
(LÒ CAO NHUM, Gốc trời, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2009)
cao nhum
PHẦN I. ĐỌC HIỂU (4,0 ĐIỂM)
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:
Câu 1. Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt chính. (0,5 điểm)
Câu 2. Tìm những tính từ miêu tả màu sắc. (0,5 điểm)
Câu 3. Nghĩa của các từ bôi đậm được hiểu trong ngữ cảnh của bài thơ như thế nào? (1.0 điểm)
Câu 4. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong những câu thơ sau:
Người thầy ngồi lặng lẽ sương khuya
Áo cổ lông không ngăn được rét rừng như chích
Chăm giáo án như vun từng đốm than tí tách
Thắp lửa hồng ấm mãi tim con.
Ngọn lửa ấy là mo cơm khi đói
Là chiếc gậy con vịn đường mưa
Là ngón tay gõ vào chốt cửa
Phía sau kia rộng mở nụ cười.
Câu 5. Thông điệp ý nghĩa nhất sau khi đọc xong bài thơ là gì? Tại sao em rút ra thông điệp đó?
HƯỚNG DẪN CHẤM
Câu 1. Thể thơ tự do; phương thức biểu đạt chính: biểu cảm.
Câu 2. Đỏ, vàng, đen, trắng, hồng.
Câu 3. rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày mai – Vấp: trong câu thơ “Con vấp gót chân mình” đặt trong ngữ cảnh này => Vấp: sự hấp tấp, vội vàng nên vấp chính gót chân mình. Đó chính là vấp ngã, là thất bại đầu tiên trên đường đời rộng lớn.
– Ngã bảy, ngã mười: trong câu thơ “Gặp phố phường ngã bảy, ngã mười” => gợi phố phường có nhiều ngã rẽ, nhiều lối đi; phố phường giao thông rất phức tạp, giăng mắc chằng chịt. Ngã bảy, ngã mười cũng gợi liên tưởng khi đến phố phường có rất nhiều cơ hội, nhiều lựa chọn nhưng cũng nhiều cạm bẫy, nhiều thách thức.
– Cán rìu, lưỡi hái: trong câu thơ “Bố mẹ cho con cán rìu, lưỡi hãi” được hiểu là cho con công cụ, phương tiện, dạy cho con những kĩ năng cơ bản để có thể mưu sinh, phát triển.
Câu 4.
– Chăm – vun: trong câu thơ “Chăm giáo án như vun từng đốm than tí tách” => Người thầy cần mẫn, chăm chỉ, tận tâm chăm chút, chăm sóc trong từng trang giáo án để có những bài dạy hay nhất, ý nghĩa nhất nhằm “vun” trồng ngọn lửa, nhen từng đốm than, đốm lửa trong lòng học trò.
– Thắp lửa: Truyền cảm hứng, tình yêu, niềm tin cho học trò.
– Ngọn lửa: Ngọn lửa tri thức, khát khao, tình yêu thương => Ngọn lửa đó được thầy truyền cho HS qua những trang giáo án, những bài học hay.
– Chiếc gậy, ngón tay: Đặt trong ngữ cảnh với các câu thơ của khổ trước, cũng như đặt trong mối quan hệ với hành động “Chăm giáo án” “thắp lửa” => tác giả đang so sánh “ngọn lửa” tri thức, khát khao, yêu thương mà thầy truyền cho học trò giống như “chiếc gậy” để con vịn trên đường đời nhiều giông bão, thách thức, giống như “ngón tay” giúp con mở được những cánh cửa tương lai, cánh cửa thành công.
=> Giúp cho lời thơ thêm gợi hình, gợi cảm. Khắc họa rõ nét vẻ đẹp cần mẫn, tâm huyết, yêu thương học trò của thầy, đồng thời khẳng định sức mạnh của kiến thức, tri thức, của những bài dạy của thầy. Qua đó, thể hiện thái độ yêu quý, tôn trọng thầy và đề cao tri thức của nhân vật trữ tình.
Câu 5. rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày mai – Thông điệp: Cần trân trọng tri thức/Tri thức là sức mạnh/Cần biết hướng về cội nguồn…
– Giải thích: HS phân tích vai trò ý nghĩa của thông điệp ra:
+ Nếu không có …. thì…
+ Nếu có…thì…
Tham khảo: rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày mai con đi ; đọc hiểu rồi ngày Thông điệp ý nghĩa nhất sau khi đọc xong bài thơ là không quên ơn thầy dạy và sự gắn bó với nguồn gốc, với quê hương. Em rút ra thông điệp này vì bài thơ nhấn mạnh vai trò quan trọng của người thầy trong việc dẫn dắt, giúp đỡ con người trưởng thành và nhớ về nguồn cội, về quê hương.
