ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu: Hồi hương ngẫu thư (Hạ Tri Chương)
Đọc bài thơ sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ
Thiếu tiểu ly gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn, khách tòng hà xứ lai?
Câu 1. Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?
- Thất ngôn bát cú đường luật
- Thất ngôn tứ tuyệt đường luật
- Thất ngôn xen lục ngôn
- Song thất lục bát
Câu 2. Dòng nào nêu lên tâm trạng của tác giả trong bài thơ?
- Vui mừng, háo hức khi trở về quê
- Buồn thương trước cảnh quê hương có nhiều thay đổi
- Ngậm ngùi, hụt hẫng khi trở thành khách lạ giữa quê hương
- Đau đớn, luyến tiếc khi phải rời xa chốn kinh thành
Câu 3. Biện pháp nghệ thuật nào không sử dụng trong bài thơ Hồi hương ngẫu thư?
- Biểu cảm qua tự sự và miêu tả
- Phép tương phản
- Phép đối
- Ẩn dụ
Câu 4. Nhận định nào sau đây không đúng với bài thơ?
- Hai câu đầu có giọng điệu nhẹ nhàng, bình thản, khách quan song pha lẫn nỗi buồn ngậm ngùi
- Thể hiện tình yêu quê hương thắm thiết của một người lữ khách nhớ về cố hương.
- Hai câu sau là giọng điệu hóm hỉnh, bi hài chứa đựng một nỗi buồn ngậm ngùi, cô đơn của tác giả khi về đến quê nhà.
- Bài thơ sử dụng phép tiểu đối thành công, góp phần thể hiện sâu sắc những tâm tư, tình cảm của tác giả.
Câu 5 (1,0 điểm) Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong hai câu thơ đầu.
Câu 6 (0,5 điểm) Nhà thơ đã thể hiện tâm trạng gì qua câu thơ “Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai”?
Câu 7 (1,0 điểm) Sự biểu hiện tình quê hương ở hai câu trên và hai câu dưới có gì khác nhau về giọng điệu?
Câu 8 (0,5 điểm) Em hãy kể tên một số bài thơ đường luật viết về quê hương mà mình biết.
HƯỚNG DẪN CHẤM
| Câu | Nội dung cần đạt | Điểm |
| Câu 1 | B. Thất ngôn tứ tuyệt đường luật | 0,5 điểm |
| Câu 2 | C. Ngậm ngùi, hụt hẫng khi trở thành khách lạ giữa quê hương | 0,5 điểm |
| Câu 3 | D. Ẩn dụ | 0,5 điểm |
| Câu 4 | B. Thể hiện tình yêu quê hương thắm thiết của một người lữ khách nhớ về cố hương. | 0,5 điểm |
| Câu 5 | – Phép đối: thiếu tiểu – lão đại’ li gia – đại hồi; hương âm vô cải – mấn mao tồi.
– Tác dụng: Nhấn mạnh tình yêu quê hương nên tác giả trở về quê hương. |
1,0 điểm |
| Câu 6 | Câu thơ “Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai” thể hiện niềm chua xót, u buồn của tác giả khi trở về quê: Đây chính là quê hương ông nhưng ông bị coi là khách lạ. Khách lạ ngay chính quê hương mình. Đây là qui luật tự nhiên, giờ bạn ông chắc đã còn. Song, tự đáy lòng ông rất tủi buồn vì tình yêu quê hương dồn nén hơn 50 năm giờ được đáp đền là thế. Nên nhi đồng hớn hở bao nhiêu thì nhà thơ sầu muộn bấy nhiêu. | 0,5 điểm |
| Câu 7 | – Hai câu đầu giọng điệu chân thực, sâu sắc, hai câu cuối hình ảnh âm thanh tươi vui.
– Ý nghĩa: Câu thơ sử dụng những hình ảnh, âm thanh vui tươi để thể hiện nỗi ngậm ngùi, buồn tủi, xót xa của tác giả. |
1,0 điểm |
| Câu 8 | HS nêu tên tác giả, tá phẩm: Qua Đèo Ngang – Bà Huyện Thanh Quan, Chiều hôm nhớ nhà – Bà Huyện Thanh Quan,… | 0,5 điểm |
Các câu hỏi xoay quanh bài thơ Hồi hương ngẫu thư
Câu 1: Câu thơ “Hương âm vô cải, mấn mao tồi” thể hiện điều gì về sự gắn bó của tác giả với quê hương?
Câu thơ cho thấy dù xa quê đã lâu, giọng nói của tác giả vẫn không thay đổi. Điều này thể hiện sự gắn bó sâu sắc, tình cảm bền chặt với quê hương, nơi đã nuôi dưỡng ông từ thuở thiếu thời.
Câu 2: Vì sao trẻ em trong làng không nhận ra tác giả khi ông trở về?
Trẻ em không nhận ra vì ông đã xa quê quá lâu, ngoại hình thay đổi, bạn bè cũ không còn, thế hệ mới không biết đến ông. Điều này khiến ông cảm thấy lạc lõng, như một người xa lạ ngay chính nơi mình sinh ra.
Câu 3: Qua bài thơ, em cảm nhận được điều gì về nỗi cô đơn của người xa quê?
Người xa quê mang theo nỗi nhớ, mong được trở về, nhưng khi trở lại lại không còn ai nhận ra. Nỗi cô đơn ấy không chỉ là sự xa cách về không gian mà còn là khoảng cách thế hệ, khiến tình quê trở nên day dứt.
Câu 4: Tác giả đã sử dụng hình ảnh trẻ em cười hỏi để thể hiện điều gì?
Hình ảnh trẻ em cười hỏi tạo nên sự đối lập giữa sự hồn nhiên, vô tư của trẻ và nỗi buồn, hụt hẫng của người lớn. Qua đó, tác giả thể hiện sự chua xót khi trở thành “khách lạ” giữa quê hương mình.
Câu 5: Nếu được viết tiếp một câu thơ sau “Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai?”, em sẽ viết gì? Vì sao?
Ví dụ: “Lòng ta nghẹn ngào chẳng nói ra.” Câu thơ thể hiện sự xúc động, nghẹn ngào của tác giả khi đối diện với thực tế phũ phàng: quê hương thân thuộc giờ đã xa lạ, khiến ông không thể thốt nên lời.
