Các câu hỏi xoay quanh truyện ngắn Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa
✍️ Câu 1: Vì sao tiếng gà trưa lại có sức lay động mạnh mẽ đối với người chiến sĩ?
Tiếng gà trưa gợi nhớ về tuổi thơ và hình ảnh người bà tần tảo, yêu thương. Âm thanh ấy không chỉ làm dịu bước chân hành quân mà còn đánh thức những ký ức sâu xa, tạo nên động lực tinh thần cho người lính.
✍️ Câu 2: Hình ảnh “lông óng như màu nắng” trong bài thơ có ý nghĩa gì?
Đây là hình ảnh so sánh giàu chất thơ, thể hiện vẻ đẹp rực rỡ và sống động của con gà mái vàng. Nó góp phần làm nổi bật sự tinh tế trong quan sát và cảm nhận của tác giả về những điều bình dị trong cuộc sống.
✍️ Câu 3: Qua bài thơ, anh/chị cảm nhận như thế nào về tình cảm của người chiến sĩ dành cho bà?
Người chiến sĩ dành cho bà tình cảm yêu thương, biết ơn sâu sắc. Những kỷ niệm tuổi thơ gắn với bà trở thành động lực để anh chiến đấu, thể hiện sự gắn bó thiêng liêng giữa gia đình và Tổ quốc.
✍️ Câu 4: Vì sao khổ thơ cuối cùng được đánh giá là hay nhất và cảm động nhất?
Khổ thơ cuối cùng thể hiện rõ tình cảm chân thành, sâu sắc của người chiến sĩ với bà, với quê hương và Tổ quốc. Việc lặp lại từ “vì” nhấn mạnh lý do chiến đấu, cho thấy sự kết nối giữa tình riêng và nghĩa lớn.
✍️ Câu 5: Văn bản giúp anh/chị học được điều gì về cách viết bài nghị luận văn học?
Văn bản cho thấy khi viết nghị luận văn học cần phân tích cụ thể các biện pháp nghệ thuật, nội dung và cảm xúc của tác phẩm. Việc đưa ra dẫn chứng tiêu biểu và cảm nhận cá nhân sẽ giúp bài viết sinh động và thuyết phục hơn.
Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi bên dưới: Vẻ đẹp của bài thơ Tiếng gà trưa
VẺ ĐẸP CỦA BÀI THƠ TIẾNG GÀ TRƯA
- Khổ thơ đầu kể chuyện anh bộ đội trên đường hành quân, khi dừng chân bên một xóm nhỏ, nghe tiếng gà nhảy ổ. Dòng thơ thứ tư Cục… cục tác cục ta với việc lặp âm và dấu chấm lửng đã mô phỏng sát với tiếng gà, làm cho truyện kể như được lồng vào một bức tranh nổi có tiếng gà vang vọng trong không gian. Tiếng gà trưa này của Xuân Quỳnh khác với tiếng gà Ò ó…o của Trần Đăng Khoa, nó có một cái gì lắng đọng làm người ta xao xuyến, bồi hồi:
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Lối dùng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, lấy thính giác (nghe) thay cho thị giác (thấy) và việc lặp lại ba lần ở đầu dòng thơ động từ “nghe” có tác dụng đem lại ấn tượng như tiếng gà ngưng lại, làm xao động không gian và cũng làm xao động cả lòng người. Tiếng gà cũng làm kí ức ta quay lại với những kỉ niệm của tuổi thơ.
- Khổ thơ thứ hai, cứ một câu là kể và tiếp theo sau là câu tả:
Tiếng gà trưa
Ở rơm hồng những trứng
Này con gà mải mơ
Khắp minh họa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
Những câu tả có kết cấu sóng đôi và lặp từ vựng đều mở đầu bằng từ này, là từ để chỉ và để lưu ý người nghe tưởng tượng:
– Này con gà mái mơ
– Này con gà mái vàng
Việc đảo khắp mình lên trước hoa đốm trắng làm cho bức tranh gà mái mơ trở nên đẹp lộng lẫy. Việc dùng so sánh tu từ Lông óng như màu nắng làm cho bức tranh gà mái vàng trở nên đẹp rực rỡ.[…] Chính cái cảnh đẹp có thật mà xuất hiện như do một phép lạ là tiếng gà trưa đã đưa anh chiến sĩ trở lại kỉ niệm về người bà tần tảo, suốt đời lo toan để cho cháu được vui sướng.
3.Tất cả sáu dòng thơ của khổ thơ dưới đây chỉ làm thành một câu đơn phát triển với những thành phần chính và phụ được tách biệt ra thành từng dòng riêng. Sáu dòng thơ đều gồm năm tiếng, nhưng mỗi dòng lại có một cách ngắt nhịp khác dòng kia:
Cứ hằng năm, / hằng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo / đàn gà toi
Mong trời / đừng sương muối
Để cuối năm / bán gà
Cháu được / quần áo mới
Do đó, nhịp điệu của các dòng thơ là một nhịp điệu chậm rãi của độc thoại, bên trong đầy chất suy tưởng. Và những dòng thơ cuối cùng của khổ thơ này xuất hiện thật bất ngờ, thật cảm động: Để cuối năm bán gà / Cháu được quần áo mới. Một chi tiết nhỏ bé, đơn giản là thế mà chứa đựng một tình yêu thương sâu sắc, vô bờ bến của bà.
- Khổ thơ cuối cùng hay nhất, cảm động nhất, nó chứa đựng những tình cảm thiêng liêng, cao quý, sâu sắc và chân thành của tác giả và cũng là của anh chiến sĩ đang trên con đường hành quân:
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc.
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
Không nén lại được tình cảm yêu quý và biết ơn đối với bà, anh chiến sĩ thốt lên tiếng gọi thật cảm động, làm cho lời nói độc thoại bên trong hiển hiện như lời đối thoại sống động. Việc lặp lại nhiều lần từ Vì ở đầu các dòng thơ góp phần biểu hiện ý chí chiến đấu mạnh mẽ vì Tổ quốc, vì nhân dân, trong đó bao gồm cả những người thân yêu trong gia đình mình, mà ở đây ghi đậm dấu ấn là người bà yêu quý với bao kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ.
(Theo Vẻ đẹp ngôn ngữ văn học qua các bài tập đọc lớp 4, 5, NXB Giáo dục, 2002)
Câu 1. Đoạn trích trên viết về vấn đề gì?
- Phân tích cái hay cái đẹp của bài “Tiếng gà trưa” và cảm nhận của tác giả về bài thơ.
- Miêu tả khung cảnh làng quê.
- Kể lại chuyến hành quân của người lính.
- Giới thiệu về nhà thơ Xuân Quỳnh.
Câu 2. Theo em, mục đích chính của người viết đoạn trích trên là gì?
- Ca ngợi vùng quê yên mình.
- Ca ngợi những người lính dũng cảm, kiên cường.
- Nói về tình yêu quê hương sâu sắc của người cháu trên đường hành quân.
- Chỉ ra những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ “Tiếng gà trưa”.
Câu 3. Những câu văn nào sau đây có sử dụng bằng chứng là biện pháp tu từ được sử dụng trong bài thơ.
- Việc đảo khắp mình lên trước hoa đốm trắng làm cho bức tranh gà mái mơ trở nên đẹp lộng lẫy.
- Việc dùng so sánh tu từ Lông óng như màu nắng làm cho bức tranh gà mái vàng trở nên đẹp rực rỡ.
- Lối dùng ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, lấy thính giác (nghe) thay cho thị giác (thấy) và việc lặp lại ba lần ở đầu dòng thơ động từ “nghe” có tác dụng đem lại ấn tượng như tiếng gà ngưng lại, làm xao động không gian và cũng làm xao động cả lòng người.
- Cả 3 đáp án trên.
Câu 4. Những từ ngữ, hình ảnh nào trong bài thơ “Tiếng gà trưa” đã được tác giả nhắc lại trong bài viết.
- Cánh diều tuổi thơ.
- Trò chơi ô ăn quan với những kỉ niệm đẹp
- Con gà mái mơ, con gà mái vàng.
- Con mèo mướp dưới hiên nhà.
Câu 5. Công dụng của dấu chấm lửng trong câu “Việc dùng so sánh tu từ Lông óng như màu nắng làm cho bức tranh gà mái vàng trở nên đẹp rực rỡ.[…]” có tác dụng gì?
- Tỏ ý còn nhiều sự vật, hiện tượng tương tự chưa liệt kê hết;
- Thể hiện chỗ lời nói bỏ dở hay ngập ngừng, ngắt quãng;
- Làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung bất ngờ hay hài hước, châm biếm.
- Tất cả đáp án trên đều sai.
Câu 6. Phó từ trong câu “Tiếng gà cũng làm kí ức ta quay lại với những kỉ niệm của tuổi thơ.” là:
- Tiếng, gà
- Cũng, những
- Kỉ niệm, của
- Tuổi thơ, của
Câu 7. Bài thơ Tiếng gà trưa được tác giả phân tích theo thứ tự nào?
- Theo thứ tự từ hiện tại quay trở về quá khứ
- Theo thứ tự từ hiện tại tới tương lai.
- Theo thứ tự từ quá khứ tới hiện tại.
- Theo thứ tự từ tương lai trở về quá khứ
Câu 8. Vì sao văn bản Vẻ đẹp của bài thơ “Tiếng gà trưa” là văn bản nghị luận văn học?
- Vì văn bản tập trung miêu tả hình ảnh ông đồ.
- Vì tác giả đã phân tích những nét đặc sắc về nội dung, nghệ thuật của bài thơ Ông đồ.
- Vì tác giả đã kể lại câu chuyện về ông đồ viết chữ Nho.
- Vì văn bản đã giúp người đọc hiểu ông đồ là ai.
Câu 9. Vì sao khổ thơ cuối cùng được tác giả Đinh Trọng Lạc coi là hay nhất, cảm động nhất.
Câu 10. Em học tập được điều gì về cách viết bài văn nghị luận văn học từ văn bản trên.
HƯỚNG DẪN CHẤM
| 1.A | 2.D | 3.D | 4.C | 5.A | 6.B | 7.C | 8.B |
Câu 9.
Tác giả coi khổ thơ cuối cùng trong bài Tiếng gà trưa được tác giả Đinh Trọng Lạc coi là hay nhất, cảm động nhất vì nó chứa đựng tình cảm thiêng liêng, cao quý, sâu sắc và chân thành của tác giả và cũng là của anh chiến sĩ trên con đường hành quân.
Câu 10. Một số lưu ý khi viết bài văn nghị luận văn học
- Phân tích những nét đặc sắc, độc đáo về nghệ thuật của bài thơ qua các biện pháp tu từ, từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu…
- Phân tích những nét đặc sắc, độc đáo về nội dung của bài thơ.
- Đưa ra những ý kiến, cảm nhận của bản thân về bài thơ đó
