ĐỀ ĐỌC HIỂU
Hơi ấm ổ rơm (Nguyễn Duy)
Tôi gõ cửa ngôi nhà tranh nhỏ bé ven đồng chiêm
Bà mẹ đón tôi trong gió đêm
“Nhà mẹ hẹp, nhưng còn mê chỗ ngủ”
Mẹ chỉ phàn nàn chiếu chăn chả đủ
Rồi mẹ ôm rơm lót ổ tôi nằm.
Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm,
Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng,
Trong hơi ấm hơn ngàn chăn đệm
Của những cọng rơm xơ xác, gầy gò.
Hạt gạo nuôi tất thảy chúng ta no,
Riêng cái ấm nồng nàn như lửa
Cái dịu ngọt lên hương của lúa
Đâu dễ chia cho tất cả mọi người.
(Nguyễn Duy – Cát trắng)
Câu 1:(1điểm): Xác định thể thơ và cách gieo vần chủ yếu được sử dụng trong văn bản trên.
Câu 2 (1điểm): Nêu hoàn cảnh của nhân vật trữ tình trong văn bản?
Câu 3. (1điểm)Ngôi nhà của người mẹ hiện lên như thế nào trong đoạn thơ?
Câu 4: (1điểm): Em hiểu như thế nào về hình ảnh “hương mật ong của ruộng”?
Câu 5 (1,5 điểm).Vì sao trong hơi ấm hơn nhiều chăn đệm, nhân vật trữ tình lại thao thức?
Câu 6 (1.5 điểm): Em có cảm nhận gì về hình ảnh người mẹ trong bài thơ?
Câu 7 (2,0 điểm): Chỉ ra và phân tích tác dụng của các biện pháp tu từ trong khổ thơ sau?
Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm
Tôi thao thức trong hương mật ong của ruộng
Trong hơi ấm nhiều hơn chăn đệm
Của những cọng rơm xơ xác gày gò
Câu 8 (3 điểm) Từ sự thao thức của nhân vật trữ tình, em có suy nghĩ gì về cách ứng xử khi nhận được một ân tình.
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1:
Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
Câu 2:
Hoàn cảnh của nhân vật trữ tình:
- Nhân vật trữ tình là một người lính, đang hành quân và đi qua một ngôi nhà nhỏ của mẹ. Mẹ đã giúp đỡ và cho anh ngủ nhờ, mặc dù hoàn cảnh nhà mẹ nghèo khó, chật hẹp.
Câu 3:
Ngôi nhà của người mẹ hiện lên như thế nào trong đoạn thơ?
- Ngôi nhà là một ngôi nhà tranh nhỏ bé, nơi sống với rất ít tiện nghi nhưng đầy ấm áp và tình thương.
- Mẹ sẵn sàng đón tiếp người lính dù nhà không có nhiều chăn đệm, thay vào đó là sự giúp đỡ và tình yêu thương bằng việc ôm rơm lót ổ cho anh.
Câu 4:
Hình ảnh “hương mật ong của ruộng”:
- Hình ảnh này miêu tả sự thanh mát, ngọt ngào của không gian tự nhiên, đồng ruộng, phản ánh một không gian quê hương mộc mạc nhưng đầy tình cảm, ấm áp. Nó còn biểu trưng cho tình yêu thương, sự thuần khiết và đơn giản mà nhân vật trữ tình cảm nhận được từ người mẹ.
Câu 5:
Nhân vật trữ tình thao thức vì:
- Dù có cái ấm áp của rơm, không gian yên bình nhưng nhân vật trữ tình vẫn thao thức bởi sự xúc động trước tấm lòng của mẹ, sự giúp đỡ vô điều kiện mà mẹ dành cho mình. Hơn nữa, trong cái không gian ấm cúng, tấm lòng nhân hậu của mẹ khiến nhân vật cảm nhận được tình yêu thương sâu sắc, nhưng đồng thời cũng nhớ về sự khó khăn, thiếu thốn mà mẹ phải chịu đựng.
Câu 6:
Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong bài thơ:
- Người mẹ hiện lên trong bài thơ là một người nghèo khó, vất vả nhưng luôn sẵn sàng chia sẻ tình yêu thương, không cần đền đáp. Dù cuộc sống của mẹ thiếu thốn nhưng mẹ vẫn lo lắng, chăm sóc và trao cho người con tất cả sự ấm áp và yêu thương. Tấm lòng mẹ rộng lớn và bao dung, bất chấp khó khăn.
Câu 7:
Biện pháp tu từ và tác dụng:
- Biện pháp tu từ: So sánh (Rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm), ẩn dụ (hương mật ong của ruộng), và hình ảnh đối lập (rơm xơ xác, gầy gò).
- Tác dụng: Biện pháp so sánh làm nổi bật sự ấm áp của tình thương mẹ, như kén bọc tằm, được bảo vệ và yêu thương một cách tinh tế. Hình ảnh “hương mật ong của ruộng” thêm phần sinh động và đầy sức gợi, làm nổi bật cảm giác bình dị, gần gũi của quê hương. Cách dùng từ “xơ xác, gầy gò” làm nổi bật sự khó khăn nhưng cũng phản ánh vẻ đẹp trong sự hy sinh của mẹ.
Câu 8:
Suy nghĩ về cách ứng xử khi nhận được một ân tình:
- Ân tình là một hành động quý giá, đặc biệt là khi ta gặp khó khăn, thử thách. Khi nhận được sự giúp đỡ, dù là nhỏ bé, chúng ta cần biết trân trọng và bày tỏ lòng biết ơn. Hơn nữa, việc ghi nhớ và đáp trả ân tình không chỉ thể hiện phẩm giá cá nhân mà còn là cách thể hiện sự gắn kết trong cộng đồng. Sự vô ơn sẽ làm mối quan hệ trở nên lạnh nhạt và thiếu đi lòng tin. Bài học từ văn bản là luôn biết ơn những người giúp đỡ ta, không chỉ bằng lời nói mà còn bằng hành động thiết thực, đồng thời lan tỏa tình yêu thương và giúp đỡ những người khác khi có thể.
TỔNG HỢP CÁC CÂU HỎI ĐỌC HIỂU XOAY QUANH VĂN BẢN
| Câu hỏi | Câu trả lời |
|---|---|
| 1. Phương thức biểu đạt chính và thể thơ của văn bản là gì? | Phương thức biểu đạt chính: biểu cảm kết hợp miêu tả. Thể thơ: thơ tự do. |
| 2. Hình ảnh ngôi nhà của người mẹ hiện lên như thế nào? | Ngôi nhà đơn sơ, nghèo khó nhưng ấm áp tình thương, là nơi che chở tuổi thơ của nhân vật trữ tình. |
| 3. Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong câu “rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm”? | So sánh: “rơm vàng” được so sánh với “kén bọc tằm” → gợi cảm giác được bao bọc, chở che, ấm áp. |
| 4. Vì sao nhân vật trữ tình thao thức trong hơi ấm ổ rơm? | Vì hơi ấm ổ rơm gợi nhớ về tình mẹ, về tuổi thơ nghèo khó nhưng đầy yêu thương, khiến nhân vật xúc động, trăn trở. |
| 5. Ý nghĩa biểu tượng của “hơi ấm ổ rơm” là gì? | Là biểu tượng của tình mẫu tử thiêng liêng, sự chở che, ấm áp trong những năm tháng gian khó. |
| 6. Tác giả muốn truyền tải thông điệp gì qua hình ảnh người mẹ và ổ rơm? | Tình mẹ là nguồn hơi ấm nuôi dưỡng tâm hồn con người, dù nghèo khó vẫn đầy yêu thương và hy sinh. |
| 7. Cảm xúc của tác giả trong đoạn thơ hiện lên như thế nào? | Đó là sự xúc động, biết ơn, hoài niệm và trân trọng tình mẹ, tuổi thơ. |
| 8. Hình ảnh “rơm vàng bọc tôi như kén bọc tằm” gợi liên tưởng gì? | Gợi liên tưởng đến sự bảo vệ, nuôi dưỡng, như mẹ bao bọc con trong tình yêu thương vô điều kiện. |
| 9. Em có suy nghĩ gì về giá trị của sự sẻ chia trong cuộc sống? | Sự sẻ chia giúp con người vượt qua khó khăn, tạo nên sự gắn kết và lan tỏa yêu thương trong cộng đồng. |
| 10. Viết đoạn văn ngắn nêu cảm nhận về tình cảm của người mẹ dành cho nhân vật trữ tình. | Người mẹ hiện lên qua hình ảnh ổ rơm là biểu tượng của tình yêu thương âm thầm, sự hy sinh và chở che, khiến người con mãi ghi nhớ và biết ơn. |