ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ sau:
Áo cũ (Lưu Quang Vũ)
Áo cũ rồi, mỗi ngày thêm ngắn
Chỉ đứt sờn màu bạc hai vai
Thương áo cũ như là thương ký ức
Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay.
Mẹ vá áo mới biết con chóng lớn
Mẹ không còn nhìn rõ chỉ để xâu kim
Áo con có đường khâu tay mẹ vá
Thương mẹ nhiều con càng yêu áo thêm.
Áo đã ở với con qua mùa qua tháng
Cũ rồi con vẫn quý vẫn thương
Con chẳng nỡ mỗi lần thay áo mới
Áo dài hơn thấy mẹ cũng già hơn.
Hãy biết thương lấy những manh áo cũ
Để càng thương lấy mẹ của ta
Hãy biết thương những gì đã cùng ta sống
Những gì trong năm tháng trôi qua…
(Lưu Quang Vũ, thơ tình, NXB Văn học, Hà Nội, 2002)
Chú thích:
Lưu Quang Vũ (1948-1988) sinh tại xã Thiệu Cơ, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ là con trai nhà viết kịch Lưu Quang Thuận và bà Vũ Thị Khánh, và tuổi thơ sống tại Phú Thọ cùng cha mẹ. Khi hoà bình lập lại (1954) gia đình ông chuyển về sống tại Hà Nội. Thiên hướng và năng khiếu nghệ thuật của ông đã sớm bộc lộ từ nhỏ và vùng quê trung du Bắc Bộ đó đã in dấu trong các sáng tác của ông sau này.
Các tác phẩm của ông đã để lại một dấu ấn đáng kể trong lòng công chúng Việt Nam. Tác phẩm ông nổi bật lên từ những năm sau chiến tranh, đặc biệt là những năm 80. Ông đã từng sống những năm tháng tuổi trẻ trong chiến tranh, vào bộ đội chiến đấu và trở về sống trong một thời kỳ khó khăn của nước nhà: thời hậu chiến, kinh tế bao cấp với chồng chất khó khăn, cơ cực. Các vở kịch, truyện ngắn, thơ của Lưu Quang Vũ giàu tính hiện thực và nhân văn cũng như in đậm dấu ấn của từng giai đoạn trong cuộc sống của ông.
Thơ Lưu Quang Vũ không chỉ bay bổng, tài hoa mà còn giàu cảm xúc, trăn trở, khát khao. Rất nhiều bài thơ của ông được bạn đọc yêu thích như: Và anh tồn tại, Tiếng Việt, Vườn trong phố, Bầy ong trong đêm sâu….
Bài thơ Áo cũ được sáng tác năm 1963, khi nhà thơ mới 15 tuổi, học lớp 9. Năm 2002, bài thơ được in trong tập thơ tình của nhà xuất bản Văn học
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1. Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ trên.
Câu 2. Tìm những từ ngữ, hình ảnh miêu tả chiếc áo trong bài thơ.
Câu 3: Anh /chị hiểu thế nào về hai câu thơ:
Hãy biết thương lấy những manh áo cũ
Để càng thương lấy mẹ của ta
Câu 4. Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong những câu thơ sau:
Thương áo cũ như là thương ký ức
Đựng trong hồn cho mắt phải cay cay.
Câu 5. Trình bày thông điệp mà anh/ chị thấy tâm đắc nhất sau khi đọc bài thơ?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1: Nhân vật trữ tình: Người con.
Câu 2:
Từ ngữ, hình ảnh miêu tả chiếc áo:
- “Áo cũ rồi”
- “Mỗi ngày thêm ngắn”
- “Chỉ đứt sờn”
- “Màu bạc hai vai”
- “Áo có đường khâu tay mẹ vá”
Câu 3:
Ý nghĩa của hai câu thơ:
“Hãy biết thương lấy những manh áo cũ / Để càng thương lấy mẹ của ta”
-
- Câu thơ khuyên nhủ người con phải trân trọng, yêu thương những điều nhỏ bé, ví dụ như chiếc áo cũ của mẹ, vì đó chính là biểu hiện của tình yêu, sự hy sinh của mẹ.
- “Manh áo cũ” không chỉ là vật chất mà còn là những kỷ niệm, là tình cảm của mẹ dành cho con.
- Việc thương yêu chiếc áo cũ chính là thể hiện tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng đối với mẹ và những hy sinh mà mẹ đã dành cho mình.
Câu 4:
- Biện pháp tu từ: Phép so sánh
Câu thơ: “Thương áo cũ như là thương ký ức.”
Tác dụng:
- Biện pháp so sánh này so sánh áo cũ với ký ức, làm cho niềm thương áo cũ trở nên sâu sắc và giàu cảm xúc hơn.
- Áo cũ không chỉ là một món đồ vật chất mà còn là đại diện cho những ký ức quý giá của một thời gian đã qua, đặc biệt là ký ức về tình yêu thương, sự hi sinh của mẹ.
- Việc sử dụng so sánh này giúp nâng cao giá trị tinh thần của chiếc áo cũ, làm cho người đọc cảm nhận rõ hơn về tình cảm thiêng liêng, sâu sắc ẩn chứa trong những vật phẩm đời thường.
Câu 5:
- Thông điệp có ý nghĩa nhất: Trân trọng những điều giản dị, nhỏ bé trong cuộc sống.
- Thông điệp này nhắc nhở chúng ta đừng bỏ qua những chi tiết nhỏ trong cuộc sống, những thứ tưởng chừng như không quan trọng nhưng lại chứa đựng tình cảm, kỷ niệm, giá trị lớn lao.
- Trân trọng những món quà đơn giản, những hành động nhỏ bé, như chiếc áo cũ của mẹ, là cách chúng ta thể hiện tình yêu, sự biết ơn đối với những người đã yêu thương và hy sinh vì mình.
- Thông điệp này cũng thể hiện lòng biết ơn đối với những gì mình đã có và sự trân trọng đối với cuộc sống.
=> trân trọng những điều giản dị trong cuộc sống cũng giúp ta học được cách sống chậm lại, sống chân thành và biết ơn hơn với những gì xung quanh, đặc biệt là những người đã hy sinh vì ta, như mẹ trong bài thơ.
