ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc bài thơ sau và trả lời các câu hỏi:
NÓI VỚI EM
Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió
Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay
Tiếng lích rích chim sâu trong lá
Con chìa vôi vừa hót, vừa bay.
Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên
Thấy chú bé đi hài bảy dặm
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.
Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày
Tay bồng bế, sớm khuya vất vả
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.
(Trích Thơ tặng tuổi thơ, Vũ Quần Phương, NXB Kim Đồng, 2022, tr.14)
Câu 1 (0,5 điểm): Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào? Chỉ ra cách gieo vần của bài thơ.
Câu 2 (2,0 điểm): Trong hai khổ thơ đầu, những hình ảnh nào được gợi ra khi “em” nhắm mắt? Theo em, cụm từ “nhắm mắt” ẩn dụ cho điều gì?
Câu 3 (1,5 điểm): Phân tích tác dụng của việc lặp cấu trúc giả định Nếu nhắm mắt… Sẽ được… trong hai khổ thơ đầu bài thơ?
Câu 4 (1,0 điểm): Điều gì khiến cho em bé trong bài thơ phải “nhắm mắt” rồi lại “mở ra ngay”?
Câu 5 (1,0 điểm): Em rút ra được bài học nào từ bài thơ?
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0,5 điểm):
- Bài thơ được viết theo thể thơ 7 chữ.
- Cách gieo vần trong bài là vần chân cách với các cặp vần như: “hay – bay”, “tiên – hiền”, “ngày – ngay”.
Câu 2 (2,0 điểm):
- Những hình ảnh gợi ra khi “em” nhắm mắt là:
- Tiếng chim hay: chim sâu lích chích trong lá, chim chìa vôi vừa hót vừa bay.
- Các bà tiên trong câu chuyện cổ tích.
- Chú bé đi hài bảy dặm.
- Quả thị thơm, cô Tấm hiền hậu.
- Ý nghĩa của cụm từ “nhắm mắt”:
Đây là hình ảnh ẩn dụ tượng trưng cho sự lắng nghe, cảm nhận, thấu hiểu sâu sắc về thiên nhiên, câu chuyện cổ tích, và tình cảm gia đình trong tâm hồn trẻ thơ. “Nhắm mắt” ở đây không phải là đóng mắt thật mà là khơi mở trí tưởng tượng và tâm hồn để khám phá thế giới nội tâm kỳ diệu.
Câu 3 (1,5 điểm):
- Việc lặp lại cấu trúc “Nếu nhắm mắt… Sẽ được…” trong hai khổ thơ đầu có tác dụng:
- Liệt kê những điều kỳ diệu, đẹp đẽ mà em bé sẽ được cảm nhận, tạo ra một không gian mơ mộng, giàu sức gợi mở.
- Tăng sức biểu đạt cho đoạn thơ, làm cho lời thơ thêm uyển chuyển, giàu tính nhạc và sự nhịp nhàng, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc thế giới tâm hồn trẻ thơ.
Câu 4 (1,0 điểm):
Điều gì khiến cho em bé trong bài thơ phải “nhắm mắt” rồi lại “mở ra ngay”?
- Em bé “nhắm mắt” là để tưởng tượng, lắng nghe và cảm nhận sâu sắc những điều kỳ diệu, những ký ức thơ ấu, những câu chuyện cổ tích và tiếng chim muông trong thiên nhiên.
- Khi nhắm mắt, em bé được thả hồn vào thế giới mộng mơ, nơi các hình ảnh sống động như các bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm hay cô Tấm hiền lành hiện lên một cách chân thực và sinh động trong tâm trí.
- Tuy nhiên, em bé lại “mở ra ngay” vì hình ảnh về cha mẹ – những người đã dạy dỗ, chăm sóc và nuôi nấng em lớn lên – luôn hiện hữu rõ nét trong tâm hồn, không thể rời xa, khiến em cảm nhận được tình yêu thương ấm áp, gần gũi.
- Sự “mở mắt” ấy thể hiện sự hiện diện sống động, không thể thiếu của cha mẹ trong cuộc sống và tâm trí em bé, cho thấy tình cảm gia đình là điểm tựa, là nguồn sức mạnh lớn lao của tuổi thơ.
Câu 5 (1,0 điểm):
Em rút ra được bài học nào từ bài thơ?
- Bài thơ dạy ta phải biết trân trọng và gìn giữ tuổi thơ – khoảng thời gian ngập tràn hồn nhiên, mộng mơ và đầy ắp những ký ức đẹp đẽ với thiên nhiên, truyện cổ tích và tình yêu thương gia đình.
- Qua hình ảnh “nhắm mắt”, ta học được sức mạnh của trí tưởng tượng và ký ức, giúp tâm hồn được nuôi dưỡng bằng những giá trị văn hóa và tình cảm thiêng liêng.
- Bài học quan trọng nữa là ta cần biết yêu thương và ghi nhớ công ơn cha mẹ, trân trọng sự hi sinh, tình cảm vĩ đại mà cha mẹ dành cho con cái. Tình cảm gia đình là nguồn sức mạnh, là điểm tựa tinh thần cho mỗi người trong suốt cuộc đời.
- Đồng thời, bài thơ nhắc nhở ta cần giữ gìn tâm hồn trong sáng, biết mở lòng đón nhận những điều tốt đẹp từ thiên nhiên, con người và cuộc sống quanh ta.
- Cuối cùng, bài thơ cũng dạy ta rằng dù trưởng thành, ta không bao giờ nên quên đi tuổi thơ và những giá trị tâm hồn đã hình thành từ những năm tháng đó, vì đó là cội nguồn của sự sống và cảm xúc sâu sắc.