Phần I: Đọc hiểu (4.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Cái quý giá nhất trên đời mà mỗi người có thể góp phần mang lại cho chính mình và cho người khác đó là “năng lực tạo ra hạnh phúc”, bao gồm năng lực làm người, năng lực làm việc và năng lực làm dân.
Năng lực làm người là có cái đầu phân biệt được thiện – ác, chân – giả, chính – tà, đúng – sai…, biết được mình là ai, biết sống vì cái gì, có trái tim chan chứa tình yêu thương và giàu lòng trắc ẩn.
Năng lực làm việc là khả năng giải quyết được những vấn đề của cuộc sống, của công việc, của chuyên môn, và thậm chí là của xã hội. Năng lực làm dân là biết được làm chủ đất nước là làm cái gì và có khả năng để làm được những điều đó. Khi con người có được những năng lực đặc biệt này thì sẽ thực hiện được những điều mình muốn. Khi đó, mỗi người sẽ trở thành một “tế bào hạnh phúc”, một “nhà máy hạnh phúc” và sẽ ngày ngày “sản xuất hạnh phúc” cho mình và cho mọi người.
Xã hội mở ngày nay làm cho không có ai là “nhỏ bé” trên cuộc đời này, trừ khi tự mình muốn “nhỏ bé”. Ai cũng có thể trở thành những “con người lớn” bằng hai cách, làm được những việc lớn hoặc làm những việc nhỏ với một tình yêu cực lớn. Và khi biết chọn cho mình một lẽ sống phù hợp rồi sống hết mình và cháy hết mình với nó, mỗi người sẽ có được một hạnh phúc trọn vẹn. Khi đó, ta không chỉ có những khoảnh khắc hạnh phúc, mà còn có cả một cuộc đời hạnh phúc. Khi đó, tôi hạnh phúc, bạn hạnh phúc và chúng ta hạnh phúc. Đó cũng là lúc ta thực sự “chạm” vào hạnh phúc!.”
(Theo Giản Tư Trung, Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online, 3/2/2012)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
Câu 2. Theo tác giả, mỗi người sẽ trở thành một tế bào hạnh phúc khi nào?
Câu 3. Em hiểu như thế nào về câu văn: “Và khi biết chọn cho mình một lẽ sống phù hợp rồi sống hết mình và cháy hết mình với nó, mỗi người sẽ có được một hạnh phúc trọn vẹn.”
Câu 4. Trong văn bản có nhiều cụm từ in đậm được để trong ngoặc kép, hãy nêu công dụng của việc sử dụng dấu ngoặc kép trong những trường hợp trên. Từ đó, hãy giải thích nghĩa hàm ý của 02 cụm từ “nhỏ bé” và “con người lớn”
Câu 5. Anh/chị chọn chạm vào hạnh phúc bằng cách “làm những việc lớn” hay “làm những việc nhỏ với một tình yêu cực lớn”. Vì sao? (Trả lời trong khoảng 4 -6 dòng)
Đáp án
Câu 1: Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên.
→ Đáp án: Phương thức biểu đạt chính là nghị luận.
Câu 2: Theo tác giả, khi nào mỗi người sẽ trở thành một “tế bào hạnh phúc”?
→ Đáp án: Khi con người có được năng lực làm người, làm việc và làm dân – những năng lực đặc biệt giúp họ thực hiện điều mình muốn, từ đó lan tỏa hạnh phúc cho bản thân và người khác.
Câu 3: Em hiểu như thế nào về câu văn:
“Và khi biết chọn cho mình một lẽ sống phù hợp rồi sống hết mình và cháy hết mình với nó, mỗi người sẽ có được một hạnh phúc trọn vẹn.”
→ Đáp án:
- Câu văn nhấn mạnh rằng hạnh phúc thực sự đến từ việc sống có mục tiêu, có lý tưởng rõ ràng.
- Khi con người sống hết mình với lẽ sống đã chọn, họ sẽ cảm nhận được niềm vui sâu sắc và ý nghĩa trong từng hành động, từ đó có được một cuộc đời hạnh phúc trọn vẹn.
Câu 4: Công dụng của dấu ngoặc kép và nghĩa hàm ý của hai cụm từ “nhỏ bé” và “con người lớn”.
→ Đáp án:
- Dấu ngoặc kép được dùng để nhấn mạnh những khái niệm mang tính biểu tượng, hàm chứa ý nghĩa sâu sắc hoặc cách hiểu đặc biệt.
- “Nhỏ bé” hàm ý chỉ những người sống tầm thường, thiếu khát vọng, không dám thể hiện bản thân.
- “Con người lớn” là người sống có lý tưởng, biết khẳng định giá trị bản thân, sống cao đẹp và có ích cho xã hội.
Câu 5: Anh/chị chọn chạm vào hạnh phúc bằng cách “làm những việc lớn” hay “làm những việc nhỏ với một tình yêu cực lớn”? Vì sao?
→ Đáp án:
Tôi chọn làm những việc nhỏ với một tình yêu cực lớn. Bởi lẽ, chính sự tận tâm và đam mê trong từng hành động nhỏ sẽ tạo nên giá trị bền vững. Tình yêu lớn giúp tôi kiên trì, sáng tạo và lan tỏa năng lượng tích cực đến mọi người xung quanh.
Thông tin về tác giả
- Giản Tư Trung là một nhà giáo dục, diễn giả và nhà tư tưởng nổi bật tại Việt Nam.
- Ông là người sáng lập Trường Doanh nhân PACE và Viện Giáo dục IRED, đồng thời là tác giả của nhiều bài viết sâu sắc về triết lý sống, giáo dục và phát triển con người.
- Tư tưởng của ông hướng đến việc xây dựng con người toàn diện: có năng lực làm người, làm việc và làm dân.
- Ông đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục khai phóng, lẽ sống và hạnh phúc trong đời sống cá nhân và xã hội.
5 câu hỏi mở rộng
Câu 6: Theo đoạn trích, “năng lực làm dân” có ý nghĩa gì trong đời sống xã hội?
→ Đáp án: Đó là khả năng hiểu và thực hiện vai trò làm chủ đất nước, góp phần xây dựng xã hội văn minh, dân chủ, tiến bộ.
Câu 7: Vì sao tác giả cho rằng “không ai là nhỏ bé trừ khi tự mình muốn nhỏ bé”?
→ Đáp án: Vì trong xã hội mở, mỗi người đều có cơ hội phát triển và khẳng định bản thân. Sự “nhỏ bé” chỉ là lựa chọn cá nhân khi thiếu khát vọng và niềm tin.
Câu 8: Hình ảnh “nhà máy hạnh phúc” có ý nghĩa biểu tượng như thế nào?
→ Đáp án: Gợi liên tưởng đến một con người luôn sản sinh ra năng lượng tích cực, lan tỏa niềm vui và giá trị sống cho cộng đồng.
Câu 9: Theo tác giả, đâu là yếu tố cốt lõi để có một cuộc đời hạnh phúc?
→ Đáp án: Là việc chọn cho mình một lẽ sống phù hợp và sống hết mình với lý tưởng đó.
Câu 10: Từ đoạn trích, em rút ra bài học gì cho bản thân?
→ Đáp án: Em cần rèn luyện năng lực toàn diện – từ nhân cách, kỹ năng làm việc đến ý thức công dân – để sống có ích, có lý tưởng và tạo ra hạnh phúc cho chính mình và người khác.
