ĐỀ ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:
Thương đất nước trên ba ngàn hòn đảo
Suốt ngàn năm bóng giặc vẫn chập chờn
Máu đã đổ ở Trường Sa ngày ấy
Bạn tôi nằm dưới sóng mặn vùi thân
Nếu Tổ quốc neo mình đầu sóng cả
Những chàng trai ra đảo đã quên mình
Một sắc chỉ về Hoàng Sa thuở trước
Còn truyền đời con cháu mãi đinh ninh
Nếu Tổ quốc nhìn từ bao mất mát
Máu xương kia dằng dặc suốt ngàn đời
Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi
(Trích Tổ quốc nhìn từ biển, Nguyễn Việt Chiến)
Câu 1 (0.25 đ): Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Câu 2 (0.25 đ): Xác định thể thơ của đoạn trích trên?
Câu 3 (0.25 đ): Nhân vật trữ tình trong đoạn thơ “thương” điều gì?
Câu 4 (0.25 đ): Xác định nội dung chính của đoạn thơ trên?
Câu 5 (0.25 đ): Nghĩa của từ “sắc chỉ” là gì?
Câu 6 (0.25 đ): Những hình ảnh “máu đổ, sóng mặn vùi thân, máu xương” có ý nghĩa như thế nào?
Câu 7 (0.25đ): Qua đoạn thơ, em thấy được thái độ, tình cảm gì của nhân vật trữ tình?
Câu 8 (0.25đ): Em suy nghĩ như thế nào về hai câu thơ dưới đây?
Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi
Câu 9 (1.0đ): Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn
Câu 10 (1.0đ): Từ đoạn trích, em hãy cho biết bản thân có trách nhiệm và hành động như thế nào với biển đảo quê hương đất nước?
Chú thích:
Nhà thơ Nguyễn Việt Chiến sinh năm 1952 tại Chàng Sơn, Thạch Thất, Hà Tây cũ, nay thuộc Hà Nội. Ông vào bộ đội năm 1970, xuất ngũ năm 1974 rồi tốt nghiệp đại học ngành địa chất. Từ năm 1990 chuyển sang viết báo, làm phóng viên tại báo Thanh niên từ năm 1992.
– “Tổ quốc nhìn từ biển” là bài thơ được tác giả viết trong dịp đi dự trại sáng tác do Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Quân chủng Hải quân tổ chức vào tháng 4/2009. Tập thơ “Tổ quốc nhìn từ biển” của nhà thơ Nguyễn Việt Chiến vừa nhận giải thưởng Tôn vinh của Hội Nhà văn Việt Nam cho các tác phẩm về đề tài biên giới hải đảo giai đoạn 1975 đến nay.
HƯỚNG DẪN CHI TIẾT
Câu 1 (0.25 đ): Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
➡ Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm, kết hợp yếu tố tự sự và miêu tả.
Câu 2 (0.25 đ): Xác định thể thơ của đoạn trích trên?
➡ Thể thơ: Thơ tự do.
Câu 3 (0.25 đ): Nhân vật trữ tình trong đoạn thơ “thương” điều gì?
➡ Nhân vật trữ tình “thương” đất nước với lịch sử đau thương, với bao mất mát hy sinh của những người con đã ngã xuống vì chủ quyền biển đảo.
Câu 4 (0.25 đ): Xác định nội dung chính của đoạn thơ trên?
➡ Đoạn thơ thể hiện tình yêu tha thiết và lòng biết ơn sâu sắc của nhà thơ đối với đất nước, đặc biệt là với biển đảo và những người lính đã hi sinh bảo vệ chủ quyền Tổ quốc.
Câu 5 (0.25 đ): Nghĩa của từ “sắc chỉ” là gì?
➡ “Sắc chỉ” là một loại văn bản chính thức của triều đình phong kiến, do nhà vua ban hành, thường dùng để truyền lệnh, công nhận hoặc phong tặng.
Câu 6 (0.25 đ): Những hình ảnh “máu đổ, sóng mặn vùi thân, máu xương” có ý nghĩa như thế nào?
➡ Các hình ảnh này biểu tượng cho những mất mát, hi sinh lớn lao của nhân dân và chiến sĩ trong công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo. Qua đó, khẳng định rằng chủ quyền Tổ quốc được gìn giữ bằng máu xương và lòng quả cảm.
Câu 7 (0.25 đ): Qua đoạn thơ, em thấy được thái độ, tình cảm gì của nhân vật trữ tình?
➡ Nhân vật trữ tình thể hiện niềm tự hào, lòng tiếc thương, biết ơn sâu sắc với những người đã hi sinh vì Tổ quốc, đồng thời bày tỏ sự gắn bó và trách nhiệm với biển đảo quê hương.
Câu 8 (0.25 đ): Em suy nghĩ như thế nào về hai câu thơ:
“Hồn dân tộc ngàn năm không chịu khuất
Dáng con tàu vẫn hướng mãi ra khơi”?
➡ Hai câu thơ khẳng định sức sống mãnh liệt và tinh thần bất khuất ngàn đời của dân tộc Việt Nam. Hình ảnh “dáng con tàu” là ẩn dụ cho đất nước không ngừng tiến về phía trước, vượt qua gian nan thử thách. Đây cũng là lời nhắn gửi thế hệ trẻ hôm nay cần tiếp nối truyền thống, luôn kiên cường gìn giữ chủ quyền biển đảo thiêng liêng.
Câu 9 (1.0 đ): Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả
Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn”
➡ Hai câu thơ sử dụng biện pháp tu từ:
– So sánh: “Biển cần lao như áo mẹ bạc sờn” – biển được ví như tấm áo mẹ bạc màu vì vất vả, tảo tần. Hình ảnh này gợi lên cảm xúc sâu lắng, vừa thiêng liêng vừa gần gũi, cho thấy biển cũng như mẹ – luôn âm thầm chịu đựng vì con, vì đất nước.
– Nhân hóa: “Biển Tổ quốc chưa một ngày yên ả” – biển mang hình tượng con người, gắn liền với bao biến động, hi sinh, căng thẳng và chiến đấu không ngừng nghỉ để giữ vững chủ quyền thiêng liêng.
➡ Tác dụng: Hai câu thơ gợi lên hình ảnh biển vừa hùng vĩ vừa đầy tình thương, là nơi ghi dấu máu xương, là biểu tượng thiêng liêng của Tổ quốc. Đồng thời cũng khơi dậy trong người đọc sự trân trọng, thấu hiểu và biết ơn với những hi sinh của bao thế hệ người Việt trong hành trình gìn giữ biển đảo quê hương.
Câu 10 (1.0 đ): Từ đoạn trích, em hãy cho biết bản thân có trách nhiệm và hành động như thế nào với biển đảo quê hương đất nước?
➡ Qua đoạn thơ, em nhận thức rõ hơn trách nhiệm của thế hệ trẻ với biển đảo quê hương. Đó là những phần máu thịt của Tổ quốc, là nơi bao người đã ngã xuống để giữ từng tấc biển, từng hòn đảo.
➡ Bản thân em sẽ thể hiện trách nhiệm và hành động cụ thể như:
– Tích cực học tập, rèn luyện để mai sau góp sức xây dựng đất nước hùng mạnh, đủ năng lực bảo vệ chủ quyền biển đảo.
– Tìm hiểu và tuyên truyền kiến thức về chủ quyền biển đảo Việt Nam để nâng cao nhận thức cho bạn bè, cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
– Ủng hộ, tri ân những người lính biển đảo, những chiến sĩ đang ngày đêm canh giữ nơi đầu sóng ngọn gió.
– Sống có trách nhiệm, yêu nước đúng cách, không chia sẻ hay lan truyền các thông tin sai lệch gây tổn hại đến hình ảnh, chủ quyền quốc gia.
➡ Em hiểu rằng: Mỗi hành động nhỏ hôm nay sẽ góp phần bảo vệ màu xanh thiêng liêng của biển đảo – nơi Tổ quốc luôn hướng về phía khơi xa.
